Jaka jest strona internetowa?

https://www.facebook.com/104999387995671/

Stowarzyszenie Olszówka, Aleja AK, 141/55, Bielsko-Biała (2026)

18/09/2026

STRAŻNIK PRZESZŁOŚCI

Niektóre momenty zapadają człowiekowi w pamięci, choć na pozór wydają się błahe. W moim przypadku pamiętam dokładnie pewne spotkanie w Książnicy, na którym Jacek Proszyk - niejako na dokładkę - czytał po hebrajsku jakiś tekst. Było to w roku 2005, przy okazji promocji książki Janusza Spyry o Żydach na Śląsku Austriackim. Wtedy widziałem go po raz pierwszy. Trochę wody w Białce od tamtego czasu upłynęło, a dr Proszyk sporo w tym czasie dokonał. Z całą pewnością posiadł wiedzę na temat bielskich i bialskich Żydów, jakiej nikt dotąd nie zdołał zgromadzić. Jest ona ogromna i imponująca. Wielokrotnie się nią dzielił na wykładach, spotkaniach, w książkach, na oprowadzaniach czy scenie teatru. Mimo to, o ile mnie pamięć nie myli, ze Stowarzyszeniem Olszówka jeszcze nie wodził spacerowiczów po mieście. Zatem była to swoista premiera, jak zwykle w jego wyjątkowym stylu. Ten człowiek wielu pasji i talentów, czarodziej słowa i gawędziarz, ulubieniec Bielszczan (wiem, trochę kadzę, ale zasłużenie), wprowadził uczestników niedzielnej wycieczki w odeszły w przeszłość świat bielskich Żydów.

Jednym z motywów, jaki przewijał sie podczas tej wycieczki, było rozprawianie się ze stereotypami pokutującymi w powszechnej świadomości. Dla przykładu kwestia synagogi. Otóż nie było takowej w Bielsku. Była świątynia - tempel. Jaka to różnica? Upraszczając, mniej więcej jak ta między Żydami a Izraelitami. Zresztą tych sal modlitwy było znacznie więcej. Dwie, prywatne zlokalizowaliśmy w kamienicach przy ul. Mickiewicza. Do tego wszystkiego nawet nie był potrzebny rabin. Tego typu nieoczywistości poznsliśmy ,nacznie więcej. Dodajmy jeszcze różne nurty judaizmu, zróżnicowanie polityczne i państwowe, a mamy barwną żydowską mozaikę nad Białą.
Obok domu Korna, trochę go obgadywaliśmy i blask jego sławy nieco przygasł. Całość opowieści przeplatana była żydowskimi dowcipami, anegdotami i dygresjami. To nie znaczy, że było sielsko i anielsko. Nie zabrakło także tematów z kategorii ciężkiej. Przedwojenne waśnie narodowe, których kulminacją były zamieszki (czasem nazywane pogromem) po zastrzeleniu niejakiego Wanota na pl. Smolki. Albo okupacyjne zawiłości i widmo zagłady przedstawione na przykładzie familii Josephy. To realia, które w połączeniu z powojennymi wydarzeniami doprowadziły do zaniku społeczności żydowskiej w naszym mieście. Nie chcę umniejszać roli obecnej społeczności żydowskiej i jej troski o tradycję oraz spuściznę. Wręcz odwrotnie, ale demografia jest neubłagana. Refleksję budzi fakt, iż nasza grupa wycieczkowa szczelnie wypełniająca salę w siedzibie Gminy Żydowskiej, liczyła więcej osób, niż ma ona obecnie członków na terenie swojej działalności. A propos. Zaskoczeniem dla wielu uczestników mogła się okazać nieoczekiwana wizyta w siedzibie Gminy. To niecodzienna okazja, tym bardziej, iż mieliśmy możliwość wejścia do sali modlitewnej i wysłuchania dawki informacji na temat kultu i kwestii religijnych w judaizmie. Obecna siedziba jest też miejscem, w którym zachowały się raczej nieliczne materialne pamiątki po dawnych czasach. Belka stropowa, parochet i jad z bielskiego templa oraz trochę judaików. Niewiele tego, jak na tak bogatą historię tej społeczności. Podobnie zresztą sprawa ma się w miejskiej przestrzeni. Pomijając same budynki, to śladów dawnej obecności jak na lekarstwo. Gwiazda Dawida w naświetlu drzwi, strzępy hebrajskiego napisu na elewacji, tablica upamiętniająca "synagogę", ślad po mezuzie w ościeżu otworu drzwi. Trzeba się wysilić, by to dostrzec.

Po przekroczeniu rzeki, vis a vis Bielskiego Tel Awiwu, okazało się, iż niezauważenie minęły już trzy godziny. Pusty żołądek i bliskość czynnego w niedzielę Pierożka przypieczętowały dalsze losy naszego spacerowania. Nieco zawiedzionym uczestnikom pozostała na pociechę złożona publicznie obietnica kontynuacji bialskiej części tej opowieści w przyszłym roku. Trzymamy za słowo.

Tekst: Andrzej Czauderna

Zdjęcia: Jacek Zachara

wśród fanów Bielsko-Biała PSK 2026 Bielsko-Biała Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Centrum Organizacji Pozarządowych w Bielsku-Białej

14/09/2026

CYGAŃSKI LAS
Zapraszamy na wycieczkę.

Historia przemian jednej z najpiękniejszych części Bielska-Białej.

📅 20 września 2026 r., godz. 10.00
📍 Bielsko-Biała
👤 Prowadzenie: Piotr Kenig

Dlaczego właśnie tutaj bielszczanie od pokoleń szukali odpoczynku? Jak z terenów o wiejskim i rolniczym charakterze wyrosła jedna z najbardziej atrakcyjnych części miasta? Co sprawiło, że Cygański Las stał się symbolem rekreacji, zdrowia i kontaktu z naturą?

Podczas spaceru poznamy historię miejsca, które od lat 70. XIX wieku jest nieprzerwanie ulubionym celem mieszkańców spragnionych odpoczynku wśród zieleni. Przejdziemy przez parkową część Cygańskiego Lasu – przestrzeń dawnych spacerów, spotkań towarzyskich i rekreacji, harmonijnie wpisaną w leśny krajobraz. Dowiemy się, jak kształtowała się jego funkcja jako modnego zaplecza wypoczynkowego miasta oraz jakie znaczenie odgrywał w życiu społecznym i kulturalnym Bielska-Białej.
Spacer będzie również okazją do poznania dwóch odmiennych oblicz - prześledzimy drogę od dawnych terenów podmiejskich i rolniczych, gdzie jeszcze długo zachowywały się ślady wiejskiego krajobrazu, po bardziej zurbanizowaną część z elegancką zabudową willową, pensjonatami i terenami rekreacyjnymi.

Przemierzając te miejsca, będziemy mogli zobaczyć, jak zmieniały się ich funkcje i charakter. Cygański Las przeszedł drogę od zaplecza gospodarczego miasta do prestiżowej dzielnicy mieszkaniowej i wypoczynkowej i stał się jednym z najważniejszych terenów rekreacyjnych Bielska-Białej.

Będzie to opowieść o rozwoju miasta, jego mieszkańcach oraz ich zmieniających się potrzebach. O historii zapisanej w krajobrazie, architekturze i układzie przestrzennym. O miejscach, które przez dziesięciolecia przyciągały mieszkańców szukających zdrowia, wypoczynku i kontaktu z naturą.

To także okazja, by spojrzeć na dobrze znane tereny z innej perspektywy i odkryć, jak wiele historii kryje się za pozornie zwyczajnymi alejami, budynkami i fragmentami krajobrazu.
Zapraszamy na wspólny spacer!

Wycieczka jest częścią projektu „Historyczna Stolica Kultury”, dzięki któremu odkrywamy miasto jako przestrzeń, gdzie od wieków splatają się różne tradycje i historie.
Projekt realizowany jest w ramach programu Polskiej Stolicy Kultury 2026.

📌 Liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy!
📧 [email protected]
📱 SMS – 693 315 998

Prosimy o podanie imienia i nazwiska. Osoby zapisane otrzymają potwierdzenie wraz z informacją o miejscu zbiórki.
Udział w wycieczce jest bezpłatny.

Projekt realizowany ze środków z akcji 1,5% dla Stowarzyszenia Olszówka – Organizacji Pożytku Publicznego oraz został dofinansowany ze środków budżetowych Miasta Bielsko-Biała Polskiej Stolicy Kultury Bielsko-Biała PSK 2026.
Patronat:
Bielsko-Bialskie Towarzystwo Historyczne

Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Centrum Organizacji Pozarządowych w Bielsku-Białej Lokalna Organizacja Turystyczna Beskidy Relacje-Interpretacje Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Katowicach

12/09/2026

MODERNA w BB

Tydzień temu pasjonaci historii miasta oraz miłośnicy architektury mieli okazję wziąć udział w spacerze pod tytułem „Nowoczesne miasto: Bielski i Bialski modernizm”. Naszym przewodnikiem był Przemysław Czernek, autor między innymi przewodnika „Szlakiem Cieszyńskiej Moderny”, również współautor albumu „Czechosłowacka i Polska architektura na Śląsku Cieszyńskim w okresie międzywojennym”.

Przyznam, że wybierając się na spacer, dobrze wiedziałem, czego się spodziewać, to bodaj trzeci raz, kiedy brałem udział w spacerze prowadzonym przez Przemysława Czernka, i kolejny raz się nie zawiodłem. W ciągu czterech godzin przemierzyliśmy szlak od dawnego Gimnazjum Polskiego przy ulicy Listopadowej po budynek domu mieszkalnego Alfreda Jurzykowskiego w dawnych ogrodach Sułkowskich, czyli popularny „Okrąglak”. W trakcie tej wędrówki nasz przewodnik ze swadą opowiadał o historii modernizmu od jego wczesnych faz w pierwszych latach XX wieku po późny okres lat 70. i 80. My zaś podziwialiśmy te wszystkie maszty okrętowe, okna termometry, bulaje, dyskretne sztukaterie, piękną snycerkę, proste bryły, to wszystko, co świadczy o tym, że mamy do czynienia z moderną.

W miarę jak podziwialiśmy kolejne budynki, dochodziło do mnie, że przekazywana wiedza to już nie tylko ciekawostki, którymi można błysnąć na spacerze z rodziną czy znajomymi, ale twarde fakty i argumenty, które mogą być wykorzystane w dyskusji o architekturze. Na przykład to, czy dany budynek jest modernistyczny, czy nie. Tutaj dobrym przykładem może być budynek Gimnazjum Polskiego, który formą przypomina wcześniejszy okres historyzmu, ale materiały użyte podczas jego budowy – konstrukcje żelbetowe, sztuczny kamień, duże przeszklenia, nowoczesne wyposażenie – to świadczyć już może o jego modernistycznej proweniencji.

O ile budynek Kopernika może być przez niektórych zaliczany do różnych okresów architektonicznych, o tyle kolejna szkoła na naszym szlaku nie pozostawiała już żadnych wątpliwości. Wybudowana w latach 30. ubiegłego wieku z inicjatywy wojewody Grażyńskiego Zasadnicza Szkoła Zawodowa Żeńska projektu Kazimierza Sołtykowskiego stanowi sztandarowy przykład architektury modernistycznej, obecnie jest to szkoła podstawowa numer 3 przy ulicy Adama Asnyka. Zresztą budynki szkół mogą służyć jako swojego rodzaju punkty na modernistycznej osi czasu. Kolejnym byłby budynek III Liceum Ogólnokształcącego im. S. Żeromskiego przy ul. Bohaterów Warszawy, również zaprojektowany przez Sołtykowskiego w stylu modernistycznym, jednak z przyczyn politycznych dostosowany przez projektanta do wymogów socrealizmu. Wreszcie ostatnim punktem na takiej osi mógłby być budynek szkoły tysiąclatki, na przykład ten zaprojektowany przez Oskara Górnego na kopcu lipnickim. Cofnijmy się jednak o około 100 lat.

Druga połowa XIX wieku i początek XX to złota era wynalazków – elektryczność, telefon, samochody, samoloty, nowoczesne maszyny. W zamożnym Bielsku te wszystkie nowinki pojawiały się bardzo wcześnie, niemal równocześnie z czasem, kiedy powstawały. W zaproszeniu na niedzielny spacer pojawiło się określenie nowoczesne miasto, przemierzając górne i dolne przedmieście, mogliśmy się przekonać, że rzeczywiście Bielsko takim było. Jako przykład, oprócz szkół, można przywołać bielską strażnicę przy ulicy Grunwaldzkiej, obiekt na wskroś nowoczesny jak na swoje czasy. Rozwiązania, jakie w nim zastosowano, z dumą prezentowano zagranicznym delegacjom na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. O rozmachu budowniczych ówczesnego Bielska niech świadczy również budowa gmachu Banku Polskiego przy ul. Sixta czy Kasy Oszczędności przy placu Chrobrego. Te wszystkie publiczne inwestycje pokazują, jak poważnie myślano o tym, jak odrodzona Polska chce być postrzegana, każda taka inwestycja stanowiła pewnego rodzaju manifestację patriotyczną.
Ale architektura modernistyczna to w przeważającej części architektura mieszkalna, zarówno indywidualna, jak i zbiorowa. Na naszym szlaku minęliśmy kilkanaście takich budynków – pojedynczych willi oraz kamienic, gdzie mniej znaczy więcej. Zachwycały formą, dyskretnym detalem czy stolarką okienną. Można tu wspomnieć choćby realizacje mieszkalne Alfreda Widermana, Pawła Juraszki, Józefa Kozieły czy w końcu Oskara Górnego – którego realizacje z lat 60. według mnie bardzo dobrze wpisują się jako „plomby” między przedwojenne kamienice, o czym można się przekonać, spacerując po dzielnicy w dawnych ogrodach Sułkowskich.

Wreszcie nie można zapominać o modernizmie powojennym – mowa tu o ZOR-ach wybudowanych wzdłuż ulicy Piastowskiej. Warto tu wspomnieć, że Max Fabiani w swoim planie ogólnym miasta planował już w tym rejonie kolonie mieszkalne. Ciekawym przykładem tego powojennego modernizmu jest przywołane osiedle z wielkiej płyty przy ul. Listopadowej, zaprojektowane przez państwa Dziekońskich z Miastoprojekt Nowe Tychy. Ta technologia dała się modyfikować, jednak jedyna modyfikacja, na jaką się zdecydowano, to zredukowanie ilości pięter. Kilka lat później takie same bloki, tylko w wersji 4-piętrowej, stanęły na osiedlu Złote Łany.

Jak ta architektura znosi próbę czasu? Moje wnioski po niedzielnym spacerze są takie, że niestety w większości przypadków źle znosi. Część budynków stoi pusta i po prostu niszczeje, głównie te, które nie mogą już spełniać swojej pierwotnej funkcji, na przykład banku czy budynku straży pożarnej. Kolejne, z reguły domy mieszkalne, są użytkowane, jednak wymagają już pilnych remontów. Natomiast te, które były lub są remontowane, tracą swój charakter, ponieważ prace są prowadzone bez poszanowania oryginalnych planów i założeń. Nie ma co ukrywać, nie są to tanie rzeczy. Na pewno łatwiej zamówić zwykłe okna z PCV niż starać się restaurować zaokrągloną drewnianą stolarkę okienną i dopasowywać do nich zaokrąglone szyby, podobnie rzecz się ma z detalem, jak klinkier, który łatwiej zastąpić płytką ceramiczną, czy sztucznym kamieniem, który zamiast być czyszczony, jest po prostu zamalowywany. Jest to trudne i drogie dziedzictwo, które mimo wszystko warto chronić, co również się dzieje. Podczas spaceru usłyszałem, że obecnie remontowana kawiarnia przy ul. Sixta ma nawiązywać wystrojem do dawnej kawiarni Parkowej – takie przynajmniej jest życzenie właścicieli. Trzymam kciuki, aby się udało. Kolejnym pozytywnym przykładem jest odnowiony już parę lat temu dawny bar Dębowiec, gdzie zachowano oryginalne wnętrze ozdobione mozaikami Antoniego Kusia z lat 70.
Oby więcej takich przedsięwzięć.

Tekst: Michał Kozłowski

Zdjęcia: Krzysztof Lubowski

Bielsko-Biała PSK 2026 Bielsko-Biała Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Centrum Organizacji Pozarządowych w Bielsku-Białej

10/09/2026

Mały buk pije mniej, a duży to akwaholik,
więc trzeba go… wyciąć.

Kolejne spotkanie w gronie LP, tym razem w ramach narady urządzeniowej w Nadleśnictwie Bielsko, pokazało jak w sposób genialny można posługiwać się metodami podprogowymi, przedstawiając konteksty do tworzonego planu urządzania lasu, aby wprowadzić niepokój o przyszły stan lasu i podprogowo przemycić tezę, dlaczego trzeba wyciąć drzewa. Uczestnicy zostali poddani precyzyjnej obróbce psychologicznej, w której wykorzystano technikę prymowania (poprzedzania)* – sączono komunikaty o rzekomym „zagrożeniu”, podsycano lęk przed katastrofą i kreowano winowajców suszy, wykorzystując naszą podświadomą potrzebę bezpieczeństwa, a wszystko po to, aby wycinka zakorzeniła się w naszych umysłach jako jedyne, racjonalne „lekarstwo”.

Doskonałym przykładem (niejedynym, o innych napiszemy później) tak sprytnie przedstawionej narracji jest z powagą używany argument hydrologiczny, którym od jakiegoś czasu posługują się leśnicy, gdy tłumaczą, dlaczego dorodne drzewa w górskim lesie powinny być usuwane. Brzmi to absurdalnie, a jednak w ten sposób czynią oni dorodne buki winnymi niewystarczającej ilości wody w lesie górskim, opierając się na uproszczonej logice, że skoro duży buk pije dużo wody, a mały pije mniej, to pozbycie się dużych drzew rozwiąże problem.

Tylko że las nie jest barem, w którym rozliczamy każdego buka osobno, ponieważ na powierzchni zajmowanej przez koronę jednego dorodnego buka może rosnąć wiele młodych drzew, z których każde rzeczywiście pobiera mniej wody, lecz kiedy patrzymy na cały drzewostan, liczy się jego łączna powierzchnia liści, zagęszczenie, struktura, gleba, runo, martwe drzewo i sposób, w jaki woda porusza się po stoku. A przede wszystkim retencja lasu to nie jest konkurs na to, które drzewo wypije najwięcej, gdyż korony przechwytują wodę, ściółka i gleba ją magazynują, martwe drewno nasiąka wilgocią, a powalone drzewa i wykroty zwiększają szorstkość terenu i spowalniają spływ, sprawiając, że naturalny, wielowarstwowy las pozwala wodzie dłużej pozostawać w ekosystemie.

I właśnie na to zwraca uwagę Państwowa Rada Ochrony Przyrody w opinii z 12 lutego 2025 r. dotyczącej wpływu gospodarki leśnej w lasach górskich i podgórskich na zagrożenie powodziowe. W odniesieniu do lasów wokół Bielska-Białej PROP wskazuje, że ze względu na górski charakter zlewni, dużą sieć cieków oraz podatność na erozję i osuwiska, struktura lasu i sposób jego zagospodarowania są kluczowe dla jego funkcji wodochronnej. W przypadku naszych buczyn i drzewostanów jodłowo-bukowych autorzy opinii idą jeszcze dalej i wskazują, że maksymalną funkcję retencyjną najprawdopodobniej można osiągnąć poprzez jak największe ograniczenie użytkowania, przede wszystkim rębnego, czyli dokładnie odwrotnie niż w opowieści o „wielkim buku, który wypija lasowi wodę”.

Co więcej, PROP zwraca uwagę na czynniki, które rzeczywiście mogą przyspieszać spływ wody po górskich stokach, takie jak drogi leśne, szlaki zrywkowe, ciężki sprzęt i prace prowadzone w warunkach sprzyjających erozji, przy czym w przypadku lasów beskidzkich w okolicach Bielska-Białej zagęszczenie dróg leśnych określono na 7,3–9 km na km², przy jednoczesnych planach ich dalszego rozwoju i modernizacji.

I wtedy pojawia się bardzo wygodna narracja, według której to nie gospodarka leśna, ale ten ogromny, zbyt duży buk z wielką koroną za dużo pije, więc najlepiej go wyciąć, bo małe drzewa przecież piją mniej. Tylko że po wycięciu dużego buka nie pojawia się magiczna pustka, lecz powierzchnia, na której rosną młode drzewa, zmienia się mikroklimat, struktura gleby i runa, a podczas prac leśnych powstają nowe drogi i szlaki zrywkowe, tymczasem woda w górach nie pyta, czy właśnie mamy plan pozyskania drewna, tylko po prostu szuka najłatwiejszej drogi w dół.

Dlatego zamiast pytać, ile wody wypija dany buk, warto zapytać, co robimy, żeby woda po ulewie jak najdłużej została w lesie, zamiast jak najszybciej znaleźć drogę do potoku, co stanowi właściwe pytanie w Beskidach. Może się bowiem okazać, że największym problemem nie jest wcale to, że buk za dużo pije, ale to, że my za szybko wypuszczamy wodę z lasu, a dorodny buk nie jest żadnym akwaholikiem, tylko po prostu bukiem, którego warto zostawić w spokoju.

Link do pełnej opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody w komentarzu.

*Prymowanie (w psychologii nazywane również poprzedzaniem lub z angielskiego primingiem) to zjawisko, w którym wcześniejszy bodziec podświadomie wpływa na to, jak reagujemy na kolejny bodziec. Mówiąc najprościej: nasz mózg zostaje „nastrojony” lub „przygotowany” przez informację, którą zobaczył lub usłyszał chwilę wcześniej, przez co zaczyna kojarzyć fakty w określony sposób, nawet jeśli nie zdajemy sobie z tego sprawy.

Rysunek stworzony przy pomocy SI.

Klimatu i Środowiska Natural Forest Foundation Lasy i Obywatele Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach Pracownia na rzecz Wszystkich Istot Lasy i Obywatele Lasy Państwowe Moratorium dla drzew w lasach Poznania - Poznańska Inicjatywa Leśna TRÓJMIEJSKIE LASY. Społeczny Sprzeciw Przeciw Złej Gospodarce Las Jest Nasz Pomorze Gdańskie Alarm dla Klimatu Paulina Hennig-Kloska Mirosław Suchoń - poseł na Sejm RP Gmina Jaworze Gmina Kozy Gmina Wilkowice Ruch Społeczny Gminy Wilkowice na rzecz Rozwoju Zrównoważonego Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy Inicjatywa Las Młochowski Nasz Las Miejski Gajewo k.Giżycka Gmina Jasienica Bielsko-Biała

08/09/2026

🌲 LASY SPOŁECZNE WOKÓŁ BIELSKA-BIAŁEJ – 89% Z OGRANICZONĄ LUB WYŁĄCZONĄ WYCINKĄ!

Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, działający w imieniu Ministerstwo Klimatu i Środowiska, opublikował do konsultacji koncepcję gospodarowania w lasach o wiodącej funkcji społecznej wokół Bielska-Białej. Dokument obejmuje około 5,3 tys. ha lasów, czyli 51% powierzchni Nadleśnictwa Bielsko. 89,58% tych lasów, czyli 4695,83 ha, znalazło się w scenariuszach „Procesy naturalne” i „Leśnictwo bliskie naturze”. To oznacza zasadniczą zmianę sposobu gospodarowania – wyłączenie lub bardzo mocne ograniczenie pozyskania drewna na ogromnej części lasów społecznych.

To ważny moment i efekt kilkuletniej pracy mieszkańców, społeczników i organizacji. Protestów, spotkań, inwentaryzacji, analiz, rozmów z naukowcami i samorządami. Jako Stowarzyszenie Olszówka również ma w tym swój udział. Przez lata angażowaliśmy się w ochronę lasów Bielska-Białej, dokumentowanie ich wartości i funkcji oraz pokazywanie, że beskidzkiego lasu nie można sprowadzać wyłącznie do źródła surowca drzewnego.

Szczególnie cieszy to, że dokument zwraca uwagę na funkcję wodochronną lasów. W beskidzkich warunkach ma ona ogromne znaczenie dla retencji wody, ograniczania gwałtownego spływu powierzchniowego i łagodzenia skutków intensywnych opadów. Równie ważne są funkcje przyrodnicze, krajobrazowe, turystyczne i rekreacyjne. Dlatego od lat powtarzamy, że trzeba zmienić podstawowe pytanie: nie „ile drewna możemy pozyskać?”, ale „po co nam ten las?”

🌳 To jest sukces. I jest to także nasz wspólny sukces. Ale nie oznacza to końca pracy. Koncepcję trzeba teraz dokładnie przeanalizować, doprecyzować i przede wszystkim zabezpieczyć przed obchodzeniem jej założeń. Będziemy uczestniczyć w konsultacjach i pilnować, aby to, co zostało zapisane na papierze, rzeczywiście zostało wprowadzone w życie. W przyszłym tygodniu spotykamy się osobiście z przedstawicielami IOŚ. Wtedy przekażemy Wam więcej informacji. Trzymajcie kciuki! ✊🌲

Bielsko-Biała PSK 2026 Bielsko-Biała Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Centrum Organizacji Pozarządowych w Bielsku-Białej Lokalna Organizacja Turystyczna Beskidy

07/09/2026

ŚLADY NIEOBECNYCH
Dziedzictwo żydowskie Bielska-Białej

📅 13 września 2026 r., godz. 10.00
📍 Bielsko-Biała
👤 Prowadzenie: dr Jacek Proszyk

Jak wyglądało Bielsko i Biała, zanim II wojna światowa brutalnie przerwała wielokulturową historię obu miast? Gdzie żyli, pracowali, modlili się i spotykali ich żydowscy mieszkańcy? Jakie ślady ich obecności możemy odnaleźć w przestrzeni współczesnego Bielska-Białej?

Zapraszamy na wycieczkę śladami dziedzictwa żydowskiego Bielska-Białej. Podczas spaceru przyjrzymy się miejscom związanym z historią społeczności żydowskiej, która przez dziesięciolecia współtworzyła codzienność obu miast.

Społeczność żydowska miała wpływ na gospodarkę, kulturę, architekturę i rytm życia Bielska i Białej. Jej obecność widoczna była w wielu obszarach miejskiego życia – od handlu i przemysłu, przez edukację i działalność społeczną, po życie religijne i kulturalne.

Choć wojna i Zagłada niemal całkowicie zniszczyły tę społeczność, w przestrzeni miasta nadal można odnaleźć liczne, często nieoczywiste ślady jej obecności. Są wśród nich miejsca modlitwy i nauki, domy, zakłady pracy, instytucje społeczne, cmentarze oraz ulice, które były świadkami wspólnej historii.

Podczas spaceru będziemy patrzeć nie tylko na zachowane budynki i miejsca pamięci. Spróbujemy odczytać miasto jako zapis historii ludzi, którzy przez pokolenia byli jego mieszkańcami i współtworzyli jego rozwój.

Będzie to opowieść o miejscach, ale przede wszystkim o ludziach. O ich codziennym życiu, pracy, rodzinach, relacjach sąsiedzkich, religii i kulturze. O świecie, który był integralną częścią Bielska i Białej, a który niemal całkowicie zniknął.

Odczytywanie tych śladów pozwala przywrócić pamięć o społeczności, bez której nie sposób w pełni zrozumieć historii i tożsamości Bielska-Białej. Jest także okazją do spojrzenia na miasto jako przestrzeń, w której przez wieki splatały się różne tradycje, kultury i historie.

To będzie spacer po mieście, ale także podróż w przeszłość – próbą odnalezienia śladów tych, których już nie ma.

Zapraszamy na wspólny spacer!

Wycieczka jest częścią projektu „Historyczna Stolica Kultury”, dzięki któremu odkrywamy miasto jako przestrzeń, gdzie od wieków splatają się różne tradycje i historie.

Projekt realizowany jest w ramach programu Polskiej Stolicy Kultury 2026.

📌 Liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy!

📧 [email protected]
📱 SMS – 693 315 998

Prosimy o podanie imienia i nazwiska. Osoby zapisane otrzymają potwierdzenie wraz z informacją o miejscu zbiórki.

Udział w wycieczce jest bezpłatny.

Projekt realizowany ze środków z akcji 1,5% dla Stowarzyszenia Olszówka – Organizacji Pożytku Publicznego oraz został dofinansowany ze środków budżetowych Miasta Bielsko-Biała Polskiej Stolicy Kultury Bielsko-Biała PSK 2026

Patronat:
Bielsko-Bialskie Towarzystwo Historyczne

Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Centrum Organizacji Pozarządowych w Bielsku-Białej Relacje-Interpretacje Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej Śląski Informator Kulturalny

06/09/2026

KOŚCIÓŁEK, KTÓRY PRZENIESIONO Z KOMOROWIC DO KRAKOWA

Czy wiecie, że do 1950 roku w Komorowicach Krakowskich stał XVI-wieczny drewniany kościół, który zachwycał historyków sztuki i artystów?
Profesor Karol Estreicher nazwał go „poematem drewnianej architektury”. To właśnie jego starania doprowadziły do przeniesienia zabytkowego kościółka na krakowską Wolę Justowską, gdzie miał zostać ocalony przed postępującą dewastacją.
Niestety, historia potoczyła się tragicznie.
W nowym miejscu kościół przetrwał zaledwie 28 lat. W 1978 roku został podpalony i niemal doszczętnie zniszczony. Odbudowano go, ale w 2002 roku ponownie padł ofiarą pożaru. Dzisiejsza rekonstrukcja tylko w zarysie przypomina pierwotną świątynię.
A to zaledwie początek tej niezwykłej historii.

O losach komorowickiego kościółka, jego dwóch odbudowach, ludziach zaangażowanych w jego ratowanie oraz o artystach, których zainspirowała jego niezwykła uroda, opowiedzą podczas spotkania Pani Paulina Serafin-Kraus oraz ks. Jacek Pędziwiatr.

Wśród osób związanych z historią odbudowy byli m.in. kardynał Karol Wojtyła, kompozytor Krzysztof Penderecki i rzeźbiarz prof. Bronisław Chromy.

Będzie również okazja zobaczyć wybór prac artystów, których komorowicki kościół zainspirował do stworzenia dzieł w różnych technikach – od drzeworytu i akwareli po witraż.

📅 9 września 2026 r. (środa)
🕖 godz. 19.00
📍 Atrium Domu Parafialnego w Komorowicach Krakowskich

To będzie opowieść nie tylko o zabytku, który przestał istnieć w swoim pierwotnym miejscu, ale także o pamięci, sztuce, ludziach i niezwykłych próbach ocalenia dziedzictwa Komorowic.
Warto przyjść i poznać historię tego niezwykłego kościółka.

Bielsko-Biała PSK 2026 Bielsko-Biała Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Lokalna Organizacja Turystyczna Beskidy Centrum Organizacji Pozarządowych w Bielsku-Białej

03/09/2026

Brawo!

03/09/2026

URODZIŁ SIĘ W BIELSKU.
PO LATACH WRÓCIŁ TU, BY SZUKAĆ ŚLADÓW RODZINY

W maju 2016 roku na żydowskim cmentarzu w Bielsku-Białej stanął starszy mężczyzna, by odwiedzić grób – jedno z miejsc, z którym związana była historia jego rodziny.

Tym człowiekiem był Shlomo Avineri – jeden z najwybitniejszych izraelskich politologów i filozofów polityki XX wieku. Urodził się 30 sierpnia 1933 roku w Bielsku jako Jerzy Wiener.

Na fotografii wykonanej przez Jacka Proszyka widzimy go przy grobie swoich dziadków na bielskim cmentarzu żydowskim.
Nie była to jego pierwsza powojenna podróż do rodzinnego miasta. W lipcu 1995 roku Avineri przyjechał do Krakowa jako wykładowca letniej szkoły organizowanej przez Międzynarodowe Centrum Kultury. Towarzyszący mu wówczas prof. Jacek Purchla, dyrektor MCK, zabrał go do Bielska-Białej. Była to – jak później wspominał – poruszająca podróż człowieka, który próbował odnaleźć ślady swojej rodziny.
Na żydowskim cmentarzu Avineri wspominał swoich dziadków: Abrahama (Adolfa) Wienera, Aharona (Arnolda) Gronera i Leę (Eleonorę) Groner. Wspominał też innych.

❞ Moi rodzice i ja przyjechaliśmy z Polski do Tel Awiwu kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej. Reszta naszej dalszej rodziny pozostała w Polsce i nikt z nich nie przeżył. Troje moich dziadków, sześć sióstr mojej matki i jeden brat, pięciu moich kuzynów – wszyscy zostali zamordowani przez Niemców. Zostali deportowani do obozów zagłady z różnych miejsc zamieszkania – mojego rodzinnego Bielska-Białej, Krakowa, Makowa Podhalańskiego i Warszawy. Wielokrotnie odwiedzałem Polskę, a obecność żydowskiej nieobecności w polskim życiu stale mi towarzyszyła. ❞

Prof. Purchla dodaje:
❞ W drodze powrotnej odwiedziliśmy Maków Podhalański, wpędzając komendanta tamtejszego posterunku policji przy ulicy Kolejowej w konsternację – funkcjonariusze policji nie wiedzieli bowiem, że ich komenda zajmuje całą kamienicę należącą przed wojną do jednego z dziadków profesora. ❞

W Izraelu stał się Shlomo Avinerim – profesorem Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, członkiem Izraelskiej Akademii Nauk i Humanistyki oraz jednym z najbardziej wpływowych izraelskich intelektualistów. Badał Marksa, Hegla i Rousseau, ale przede wszystkim historię syjonizmu, m.in. myśl Theodora Herzla i Mojżesza Hessa. Jego prace miały znaczenie daleko wykraczające poza Izrael.

Miał również epizod zaangażowania w politykę. W latach 1975–1977 pełnił funkcję dyrektora generalnego izraelskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w rządzie Icchaka Rabina. Uczestniczył m.in. w działaniach związanych z rozmowami pokojowymi z Jordanią.

Jego poglądy nie były jednak łatwe do przypisania jednej stronie politycznego sporu. Był syjonistą, ale należał do izraelskich intelektualistów opowiadających się za rozmowami z Palestyńczykami i krytycznych wobec części izraelskiej polityki. Jednocześnie potrafił krytykować również palestyńskie przywództwo i izraelską lewicę.

Nie był więc ani bezkrytycznym rzecznikiem Izraela, ani jego przeciwnikiem. Był przede wszystkim człowiekiem, który próbował politykę zrozumieć.

Jerzy Wiener wyjechał z Bielska jako mały chłopiec. Shlomo Avineri wracał tutaj jako znany profesor. Jak wspominał:
❞ Moje książki i artykuły zostały przetłumaczone na język polski, wykładałem na Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie i w Międzynarodowym Centrum Kultury w tym pięknym mieście. Niedawno miałem zaszczyt zostać wybrany na członka zewnętrznego Polskiej Akademii Umiejętności. Chociaż moja obecna znajomość języka polskiego jest skąpa, jego język, historia, kultura i zapachy nie są mi obce. ❞

Po upadku komunizmu zaangażował się w pomoc krajom Europy Środkowej i Wschodniej w budowaniu demokracji. Uczestniczył w misjach obserwujących pierwsze wolne wybory m.in. na Węgrzech, w Czechach, Rumunii, Litwie, Chorwacji, Serbii, Kosowie i Gruzji.

Zmarł pierwszego grudnia 2023 roku w Jerozolimie.

📷 Źródło fotografii: Jacek Proszyk; Jacek Purchla - „Rocznik Międzynarodowego Centrum Kultury”, 2023 (nr 32).

wśród fanów Bielsko-Biała PSK 2026 Bielsko-Biała Miejskie Centrum Informacji Turystycznej w Bielsku-Białej Relacje-Interpretacje Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej

Stowarzyszenie Olszówka

18/09/2026

14/09/2026

12/09/2026

10/09/2026

08/09/2026

07/09/2026

06/09/2026

03/09/2026

03/09/2026

Adres

Telefon

Strona internetowa

Powiadomienia

Kontakt: Organizacja

Skróty

Udostępnij

Kategoria

Prośba o usunięcie wpisu

Zapisane i powiadomienia

Zapisane firmy

Obserwowane kategorie

Nowości dla Ciebie

Zapisano w sekcji „Zapisane i powiadomienia”.

Włącz powiadomienia