19/03/2026
Wystawa fotograficzna „Ocalone nie tylko w obiektywie” ukazuje działania podejmowane na rzecz zachowania jak największej liczby gatunków dla przyszłych pokoleń. To opowieść o ochronie przyrody, w której ważną rolę odgrywają zarówno leśnicy, jak i myśliwi, prowadzący zrównoważoną gospodarkę łowiecką i aktywnie uczestniczący w odbudowie populacji zwierząt.
Ekspozycja nawiązuje do długiej historii ochrony fauny na ziemiach polskich. Jednym z pierwszych udokumentowanych działań była ochrona turów, które w Polsce przetrwały aż do 1617 roku, podczas gdy w innych częściach kontynentu wyginęły znacznie wcześniej np. we Francji w X w.
W XX wieku działania ochronne nabrały nowego wymiaru. Dzięki zaangażowaniu przyrodników-myśliwych, w tym Jana Sztolcmana, udało się ocalić od wyginięcia żubra – dziś jednego z najważniejszych symboli polskiej przyrody. Programy reintrodukcji przyczyniły się do powrotu bobrów, które ponownie stały się istotnym elementem rodzimych ekosystemów. Warto wspomnieć o współczesnych metodach ochrony gatunków. Jedną z nich jest opracowana w Kadzidłowie koncepcja „born to be free”, stosowana przy restytucji takich zwierząt jak ryś, głuszec czy cietrzew.
Myśliwi podejmują też próby przywrócenia do polskiej przyrody dropia – jednego z najbardziej zagrożonych ptaków Europy. Na wielu terenach wsiedla się także zające i kuropatwy.
Istotnym wątkiem ekspozycji jest rola gospodarki łowieckiej w ochronie środowiska. Odpowiedzialne zarządzanie populacjami zwierząt przyczynia się nie tylko do ich stabilizacji, ale także do ochrony upraw i lasów. Kontrola liczebności drapieżników, zwłaszcza gatunków inwazyjnych takich jak szop pracz, wspiera ochronę rodzimych ptaków, szczególnie w okresie lęgowym.
W realiach silnie przekształconych przez człowieka ekosystemów, jakimi są krajobrazy Polski, utrzymanie zdrowych i nieprzegęszczonych populacji zwierząt ma również znaczenie dla ograniczania rozprzestrzeniania się chorób zwierząt, często dziesiątkujących populacje, czy groźnych dla zdrowia człowieka chorób odzwierzęcych. Wystawa ukazuje więc ochronę przyrody jako złożony proces, łączący wiedzę, praktykę i odpowiedzialność za przyszłość.
„Ocalone nie tylko w obiektywie” to nie tylko zbiór fotografii, ale przede wszystkim świadectwo działań, które realnie wpływają na zachowanie bioróżnorodności. To zaproszenie do refleksji nad rolą człowieka w świecie natury – nie tylko jako obserwatora, lecz także jako jej opiekuna.