Fundacja Ochrony Dziedzictwa Ziemi Bielskiej

04/04/2026

26/03/2026

Czytelnicy "Bielskiego Almanachu Historycznego". Po wiosennych porządkach okazało się, że posiadamy jeszcze pojedyncze egzemplarze Almanachów z lat: 2019, 2021, 2022, 2023, 2024 i 2025. Chętnych prosimy o kontakt na nasz Facebook.

09/02/2026

W niedzielę, 8 lutego, w Bielsku Podlaskim miało miejsce wyjątkowe wydarzenie. Staraniem ks. prałata Zbigniewa Karolaka - proboszcza parafii Najświętszej Opatrzności Bożej, w pobliżu Dworku Smulskich na Hołowiesku wzniesiono pomnik - monument upamiętniający sowieckie deportacje mieszkańców miasta w latach 1940-1946. W tym właśnie dniu nastąpiło jego odsłonięcie i poświęcenie, którego dokonał ks. biskup drohiczyński Piotr Sawczuk. Uroczysta msza św. w intencji Sybiraków poprzedzona została przez wykład historyczny wygłoszony przez naszego fundacyjnego kolegę - niezastąpionego Zbigniewa Romaniuka. Losy mieszkańców Bielska, wygnanych przez sowietów na stepy Kazachstanu, na Kołymę, do Kraju Ałtajskiego i wielu innych miejsc w dalekiej Azji, zostały przez niego przedstawione w barwnej opowieści, której tłem były zarówno ogólne fakty historyczne, jak też losy innych mieszkańców powiatu bielskiego. W wydarzeniu tym uczestniczyli również inni członkowie naszej Fundacji.
Zapraszamy do obejrzenia krótkiej relacji fotograficznej z fragmentów uroczystości w kościele Najświętszej Opatrzności Bożej. Pełną relację z wydarzenia znajdziecie Państwo na stronie Bielsk.eu.

05/02/2026

27/01/2026

Drugi w Bielsku zniszczony cmentarz żołnierzy poległych w Wielkiej Wojnie (tj. w I wojnie światowej), położony był przy torach obok ul. 11 Listopada (jadąc do "Kauflandu" warto o nich wspomnieć). Z tego cmentarza Niemcy w 1941 lub 1942 r. przenieśli dwa betonowe krzyże na cmentarz przy ul. Białowieskiej i Wrzosowej, gdzie założyli nowy cmentarz dla żołnierzy niemieckich zabitych w czerwcu 1941 r. Jedyny zachowany w Bielsku cmentarz żołnierzy z I wojny światowej znajduje się w Studziwodach (Niemcy, Rosjanie oraz zapewne Polacy, Żydzi, Białorusini i przedstawiciele innych narodów z terenu ówczesnego Cesarstwa Rosyjskiego).

17/01/2026

Zapomniany krzyż i zapomniany cmentarz w Bielsku. W 1906 r. po klęsce w wojnie rosyjsko-japońskiej oraz po rewolucji 1905 r. carat musiał pójść na ustępstwa w stosunku do Polaków i Kościoła Rzymskokatolickiego. Uchylono zakaz stawiania przy drogach krzyży łacińskich. Korzystając z tego wyłomu - na rogu ul. Litewskiej (Mickiewicza) oraz obecnej ul. Kowalskiej mieszkańcy postawili drewniany krzyż z napisem: "Krzyżu Chrystusa [sirzcz? - ziszcz]. Broń nas od wszystkiego złego. Krzyż jest postawiony staranio[m] ulicy Lite[wskiej] dnia 13 paz[dziernika] roku 1906." Obecnie w tym miejscu stoi już następca tego krzyża z 1906 r., a obok krzyż prawosławny. Na mapie z 1928 r. zaznaczono w tym miejscu spory cmentarz - najprawdopodobniej pochowani na nim byli żołnierze polegli w sierpniu 1915 r. Po II wojnie światowej już ten cmentarz nie istniał, być może podczas okupacji niemieckiej ciała ekshumowano i pochowano na cmentarzu przy ul. Wrzosowej. Autorem zdjęć krzyża z 1906 r. był Pan Jerzy Wierzchowski.

12/01/2026

Uchwałą Rady Państwa Nr 1009 z dnia 24 kwietnia 1985 r. miasto Bielsk Podlaski zostało uhonorowane Orderem Krzyża Grunwaldu III Klasy. Niestety, odznaczenie to w 1990 r. nie zostało przekazane przez poprzednią władzę odrodzonemu samorządowi, czyli Radzie Miasta Bielsk Podlaski. O "tajemniczym" zaginięciu" tego Krzyża pisał m.in. K. Jankowski w "Gazecie Współczesnej" ponad 10 lat temu: https://wspolczesna.pl/tajemnicze-odznaczenie-order-krzyza-grunwaldu-dla-bielska-nie-pamietaja-co-to-jest/ar/4885571
Na naszą prośbę Archiwum Prezydenta RP udostępniło nam kopię wniosku z 1983 r. ówczesnego Wojewody Białostockiego, którego uzasadnienie dość daleko odbiega od stwierdzenia, że Krzyż Grunwaldu III Klasy został nadany naszemu miastu: "za wybitne zasługi bojowe oraz udział w walkach partyzanckich z niemieckim okupantem".

08/01/2026

Miło jest nam poinformować, że nasz kolega Jan Nikołajuk, w ramach dysertacji, napisał rzetelną i wnikliwą monografię o pewnych aspektach militarnych na Białostocczyźnie za "pierwszego Sowieta". Wydawcą książki jest Muzeum Wojska w Białymstoku, które pozycję tę rozprowadza. Autorowi gratulujemy i zachęcamy do lektury.

24/12/2025

Przedświąteczny ruch w przedwojennym Bielsku Podlaskim. Ulica Mickiewicza koło cerkwi św. Michała. Wyszło trochę zabawnie, AI nie jest jeszcze doskonała.