11/09/2026
I NAGRODĘ w Konkursie SARP nr 1096 na opracowanie koncepcji architektoniczno-budowlanej "XYLOPOLIS" - Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie przy ul. Doc. Adama Dowgirda w Hajnówce oraz zaproszenie do negocjacji tj. do udziału w postępowaniu w trybie z wolnej ręki w celu udzielenia zamówienia polegającego na szczegółowym opracowaniu projektowym nagrodzonej pracy konkursowej przyznano:
Pracowni WXCA Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ul. Szpitalna 8a/3, za pracę konkursową ozn. Numerem „011”, która została zgłoszona do udziału w konkursie z trzycyfrowym Numerem Identyfikacyjnym Uczestnika „019”
Pracę wykonał zespół autorski:
Szczepan Wroński, Małgorzata Bonowicz, Andrzej Bulanda, Michał Czerwiński, Tomasz Czuban, Anna Dobek-Lenczewska, Gabriela Siljanoska, Mateusz Sokołowski, Michał Sokołowski, Justyna Dziedziejko, Magdalena Wnęk.
Opinia Jury:
Wierzymy, że mądra architektura jest praktyką, w której istota budowania konfrontowana jest z realnością miejsca i jego uwarunkowaniami w kontekście czasu.
Nagrodzony projekt Xylopolis w sposób przekonujący odpowiada na postawioną w konkursie potrzebę tworzenia architektury kompletnej, zakorzenionej w zdefiniowanym miejscu i wrażliwej na jego przyrodniczy oraz kulturowy kontekst. Nagrodzony projekt buduje harmonijną relację pomiędzy naturą i kulturą, traktując je nie jako odrębne wartości, lecz jako wzajemnie przenikające się elementy jednej rzeczywistości.
Siłą projektu jest właściwie określona skala oraz półotwarta struktura budynku. Jego pawilonowy charakter, w połączeniu z równoległym układem wewnętrznych ścian wykonanych z drewna, tworzy elastyczną i klarowną przestrzeń, pozwalającą na swobodne kształtowanie programu wystaw Xylopolis oraz jego relacji z otaczającym budynek lasem. Przyjęty system posiada również potencjał do dalszego rozwoju Xylopolis, umożliwiając jego łatwą rozbudowę w przyszłości.
Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie został o zaprojektowane nie jako autonomiczny obiekt, lecz jako część większego założenia parkowo-krajobrazowego. Projekt łączy budynek z otaczającym go lasem oraz stacją kolejki wąskotorowej, tworząc spójną sekwencję przestrzeni i doznań. Tak rozumiany Xylopolis może stać się podstawą niezwykłej podróży przez unikalny krajobraz Puszczy Białowieskiej, w której architektura, przyroda i ich przeżywanie wzajemnie się uzupełniają.
Uznanie Jury budzi również rozbudowany program edukacyjny, którego istotna część została świadomie wyprowadzona poza obręb budynku. Stanowi on wartościowe uzupełnienie programu wystawienniczego i pozwala na bezpośrednie doświadczenie natury oraz procesów związanych z drewnem i lasem. Zaproponowane ścieżki edukacyjne, uzupełnione o altany i stacje tematyczne, tworzą różnorodne możliwości organizacji warsztatów, ekspozycji oraz zajęć terenowych dla odwiedzających.
Projekt wyróżnia się umiejętnym połączeniem architektury, krajobrazu i programu w jedną, czytelną ideowo całość. Jego wartość nie wynika wyłącznie z formy budynku, lecz przede wszystkim ze sposobu, w jaki architektura ustanawia relację z miejscem i proponuje model jego poznawania.
Zalecenia pokonkursowe
Jury rekomenduje rozważenie ograniczenia liczby miejsc postojowych w garażu podziemnym na rzecz zwiększenia powierzchni przeznaczonej na funkcje magazynowe i warsztatowe. Część przestrzeni warsztatowej warto włączyć do programu edukacyjnego, wzmacniając jego praktyczny i partycypacyjny charakter.
Jury rekomenduje również rozważenie wtórnego wykorzystania drewnianych elementów podlaskich chat w projektowanej strukturze budynku. Ich obecność mogłaby stanowić istotny element narracji wystawy Xylopolis, łącząc materialne dziedzictwo regionu z nową architekturą i wzmacniając ciągłość pomiędzy lokalną tradycją budowlaną a współczesną interpretacją drewna.
SARP Oddział Białystok
Województwo Podlaskie
XYLOPOLIS
