02/04/2026
Dziś, 2 kwietnia, obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu 🇵🇱 🇪🇺💙
👉 Corocznie 2 kwietnia obchodzimy 💙Światowy Dzień Świadomości Autyzmu💙 [https://www.un.org/en/observances/autism-day]. Gdy w 2024 r. podsumowywaliśmy realizację projektu „Nauka na rzecz efektywnego wejścia na rynek pracy wykształconych autystów” podczas zorganizowanego w tym celu seminarium [https://autyscinarynkupracy.edu.pl/projekt-nauka-na-rzecz-efektywnego-wejscia-na-rynek-pracy-wyksztalconych-autystow-podsumowany/], zapowiedzieliśmy, że nie powiedzieliśmy jeszcze ostatniego słowa w tej sprawie.🤫Dotrzymaliśmy słowa, a nasze badania nad prawami osób neuroróżnorodnych (w tym osób ze spektrum autyzmu) są kontynuowane. 💙
Na Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku od jesieni 2024 roku powstaje rozprawa doktorska pt. „Zapewnienie dostępności polskich sądów osobom neuroróżnorodnym w prawie i praktyce”, a nasi eksperci są zaangażowani w odnośną opiekę naukową – prof. Maciej Perkowski (jako promotor) i dr Maciej Oksztulski (jako promotor pomocniczy) 📚✍️.
⚖️ Jednocześnie, w szerszym Zespole, zaplanowaliśmy (od jesieni 2024) i zrealizowaliśmy (wiosną 2025 r.) badania, które objęły wszystkie sądy apelacyjne, sądy okręgowe oraz po jednym sądzie rejonowym z każdego regionu Polski, dotyczące dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, w tym osób neuroróżnorodnych. 🧐 71,4% badanych sądów zadeklarowało podejmowanie działań mających na celu identyfikację problemów z dostępnością, takich jak audyty lub konsultacje z organizacjami wspierającymi osoby z niepełnosprawnościami, podczas gdy 22,6% nie podjęło żadnych kroków. Tylko 48,8% sądów posiadało dane dotyczące dostępności, głównie w odniesieniu do aspektów architektonicznych, przy braku informacji na temat dostępności komunikacyjnej i proceduralnej. 60,7% respondentów znało zewnętrzne badania dotyczące dostępności sądów, a 92,8% potwierdziło udział w szkoleniach z zakresu dostępności wymiaru sprawiedliwości w latach 2004–2024, obejmujących m.in. zagadnienia komunikacji z osobami ze spektrum autyzmu. Badani wskazywali na rozliczne deficyty: szkoleń dla personelu, standardów obsługi oraz dostosowania budynków i procedur, jednak większość sądów (73,8%) nie zgłaszała takich trudności. Wśród dobrych praktyk wymieniano stosowanie prostego języka, materiały w różnych formatach, współpracę z tłumaczami Polskiego Języka Migowego oraz tworzenie cichych przestrzeni dla osób wrażliwych sensorycznie.
☝️Zagadnienie sytuacji osób neuroróżnorodnych w systemie wymiaru sprawiedliwości jest społecznie ważne, bardzo odpowiedzialne i trudne w realizacji. Wymaga szeroko zakrojonych badań naukowych, rzetelnego wysiłku organizacyjnego oraz rzeczywistego zrozumienia istoty tego wyzwania. Ale nie martwcie się – ciąg dalszy nastąpi... 💙
👋 Przy okazji dzisiejszego święta zachęcamy do zapoznania się z efektami wypracowanymi w ramach wspomnianego projektu, w tym zwłaszcza podcastami oraz książką – materiały są dostępne na stronie internetowej: https://autyscinarynkupracy.edu.pl/
