Fundacja REVERIE-rzetelna i etyczna psychoterapia oraz psychoedukacja

Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: organizacja

Fundacja REVERIE-rzetelna i etyczna psychoterapia oraz psychoedukacja Fundacja zrzeszająca specjalistów pracujących etycznie i rzetelnie w obszarze zdrowia psychicznego.

O PRZEMIJANIU I POTRZEBIE NADAWANIA ŻYCIU SENSU„Starajmy się żyć tak, by kiedy przyjdzie nam umrzeć, nawet przedsiębiorc...
01/11/2026

O PRZEMIJANIU I POTRZEBIE NADAWANIA ŻYCIU SENSU

„Starajmy się żyć tak, by kiedy przyjdzie nam umrzeć, nawet przedsiębiorca pogrzebowy przeżywał smutek”.

— Mark Twain, The Tragedy of Pudd’nhead Wilson and the Comedy of the Extraordinary Twins

Czy można oswoić myśl o śmier*i?
A może właśnie świadomość jej nieuchronności pozwala nam pełniej doświadczać życia, dostrzegać jego wartość i nadawać znaczenie temu, co robimy?

„(…) całkowite usunięcie świadomości nietrwałości ludzkiego życia nie wydaje się pomocne: czyż, paradoksalnie, to nie ona przydaje życiu znaczenia? Śmie*ć budzi lęk, ale to właśnie refleksja nad ograniczonym czasem życia dodaje mu wartości. Jedynie dzięki rozpoznaniu tego faktu możemy zaprzestać aroganckiego i wszechmocnego myślenia o życiu. Wprawdzie śmie*ć ogranicza życie, ale bez śmier*i nie bylibyśmy ludźmi”.

Psychoanalitycy podejmowali temat umierania, przyjmując trzy zasadnicze perspektywy.

Pierwsza koncentruje się na obecności lub braku nieświadomej reprezentacji śmie*ci. Wiąże się ona z tym samym bezimiennym przerażeniem, które ogarnia pacjentów psychotycznych w momentach psychicznej dekompensacji.

Druga perspektywa ujmuje koniec życia w szerszym kontekście doświadczenia separacji, utraty obiektów miłości i towarzyszących jej uczuć. Śmie*ć oznacza bowiem nie tylko kres istnienia, lecz także rozstanie z tymi, którzy są dla nas ważni, oraz utratę świata, z którym jesteśmy emocjonalnie związani.

Trzecia perspektywa dotyczy lęku przed unicestwieniem jako jednego ze źródeł ludzkiego cierpienia. Ból związany ze śmierc*ą nie wynika wyłącznie z utraty obiektów miłości. Towarzyszy mu również lęk przed własnym zniknięciem, rozpłynięciem się tożsamości i osobistej historii. Śmier* oznacza przecież brak przyszłości, a tym samym odbiera możliwość uruchomienia procesów reparacyjnych, dzięki którym moglibyśmy naprawiać, odzyskiwać lub symbolicznie ocalić to, co zostało utracone. Kiedy nie możemy już niczego zmienić, pozostaje nam próba uczynienia tej trudnej i nieuchronnej rzeczywistości bardziej znośną.

Można to robić na różne sposoby.
Jednym z nich jest praca analityczna, w której powinniśmy badać znaczenie, jakie nadajemy nieuchronności ś*ierci, oraz rozwijać zdolność do tolerowania myśli o przemijalności. Nie chodzi o wyeliminowanie lęku, lecz o stopniowe oswajanie jego obecności i odnajdywanie sposobów życia pomimo świadomości własnej skończoności.

Pomocne może być również poczucie wspólnoty z innymi ludźmi. Inaczej odchodzi się ze świadomością, że świat, w którym żyliśmy i który kochaliśmy, będzie trwał nadal, a kolejne pokolenia przejmą go i otoczą troską. Choć trudno dziś o całkowicie pozbawioną naiwności wiarę w takie przekonanie, sama możliwość uczestniczenia w czymś, co przekracza granice naszego indywidualnego życia, może przynosić poczucie sensu i ukojenia.

De Masi stawia w tym kontekście ważną tezę: „reparacji można dokonać jedynie w wymiarze zbiorowym, w którym zyskujemy szerszy wymiar czasowy oraz przepracowujemy i przekraczamy naszą osobistą skończoność, by włączyć się w przyszłość innych ludzi”.

Być może właśnie w tym tkwi jedna z odpowiedzi na pytanie, jak żyć ze świadomością nieuchronnego końca. Nie możemy ocalić własnego istnienia, ale możemy pozostawić po sobie ślady w życiu innych ludzi. Możemy przekazywać wartości, wiedzę, doświadczenia, troskę i miłość. W ten sposób stajemy się częścią historii, która będzie trwała również po naszym odejściu.

A jeśli nawet ta perspektywa nie przynosi wystarczającej ulgi ani nadziei, pozostaje jeszcze coś, co potrafi towarzyszyć człowiekowi w najtrudniejszych momentach – muzyka.

„Tylko muzyka rozjaśnia mrok, rozwesela i pociesza. Nie jest jedynie kruchym oparciem, którego można się chwycić. Ten wierny przyjaciel ochrania nas i podnosi na duchu i tylko dzięki niemu warto żyć na tym świecie. Być może w niebie nie będzie muzyki. Dlatego trwamy na tej ziemi dopóty, dopóki życie na to pozwala”.

— P. I. Czajkowski

Może więc warto żyć tak, by pozostawić po sobie coś więcej niż wspomnienie własnego istnienia. By nasza obecność miała znaczenie dla innych, a świat, który opuszczamy, był choć odrobinę lepszy dzięki temu, że w nim byliśmy...

Opracowanie:
DBS
Na podstawie:
De Masi, F. (2020/2023). Kres istnienia. Psychoanalityczne rozważania o przemijalności, przekład D. Golec, Oficyna Wyd. Ingenium, Warszawa
Obraz: Wygenerowany przez sztuczną inteligencję




Warto posłuchać p. Rafała. Mówi przystępnie i z sensem o trudnych sprawach.
27/10/2026

Warto posłuchać p. Rafała. Mówi przystępnie i z sensem o trudnych sprawach.

W tym Q&A odpowiadam na pytania widzów, między innymi o leki przeci...

„To, co pogrzebiesz w swoim ogrodzie, wyrośnie w ogrodzie twojego syna” To przysłowie arabskie przytoczone przez jedną z...
25/10/2026

„To, co pogrzebiesz w swoim ogrodzie, wyrośnie w ogrodzie twojego syna”

To przysłowie arabskie przytoczone przez jedną z prelegentek wczorajszej konferencji uczy, że jeśli nie rozliczymy się z przeszłością to mierzyć się z nią będą nasze dzieci.

Dlatego też ważne i potrzebne są takie wydarzenia jak to wczorajsze odbywające się w mieście naznaczonym trudną przeszłością: Oświęcimiu.

Konferencja:

“TRANS-FORMACJA TRAUMY. RÓŻNE SPOSOBY OPRACOWANIA URAZOWYCH DOŚWIADCZEŃ”

Temat trudny i wymagający namysłu, wyczucia i czasu. A mimo to zgromadził tyłu znamienitych Gości i Odbiorców.

Pewnie dlatego, że Pani Anna Kobierska włożyła w przygotowanie I organizację całe swoje serce i uruchomiła sieć dobrych połączeń, które złożyły się na tętniącą serdecznością tkankę konferencji.

A wystąpienia dotyczyły niełatwych kwestii. Rozliczenia się z przeszłością, wpływu urazowych doświadczeń na nasze ciała, umysły, relacje i całe społeczności, na naszą tożsamość i perspektywę przyszłości.

Poruszające były wszystkie wystąpienia. Każde inaczej co pokazuje, że o traumie można mówić z różnych perspektyw i każda z nich może uruchamiać potencjał do zdrowienia.

W swoim otwierającym wystąpieniu dr RADOSŁAW FOLGA, przybliżył postać śp. Mariana Kołodzieja – scenografa, który przez 50 lat nie był w stanie mówić o doświadczeniu bycia więźniem w Auschwitz. Przez pół wieku nosił w sobie obrazy tak zalewające, że dopiero poważna choroba otworzyła drogę do ich wypowiedzenia. W efekcie powstał cykl niezwykle poruszających prac zatytułowanych „Klisze pamięci. Labirynty.”
Dr FOLGA wielokrotnie zaznaczał, że musimy być bardzo ostrożni w formułowaniu swoich wniosków na podstawie wysłuchania czyjegoś świadectwa.

Nie możemy wiedzieć lepiej, za kogoś, z całą pewnością coś stwierdzić, czy coś sugerować. W swoim wyczuciu, zrozumieniu ciężaru niewypowiedzianego bólu, nieredukcjonistycznym podejściu do cierpienia oraz ludzkich przeżyć a także dużym uwrażliwieniu na „czytanie obrazów” wykazał analityczną postawę nie będąc zawodowo nawet powiązany z psychoanalizą!

„Spojrzenie na Auschwitz poprzez rysunek. Każdy, kto był w Auschwitz i przeżył Auschwitz, pozostał na całe życie z niezbywalnym piętnem rozgrywającego się tam ludzkiego tragizmu. Chciałbym podpowiedzieć widzowi: bądź cierpliwy, cierpliwie przeczytaj wszystko, co jest w tych rysunkach napisane. To są moje do ciebie «narysowane słowa». Trzeba je czytać”./Marian Kołodziej/

Następnym Prelegentem był IGOR ROTBERG, który dzieląc się swoim bogatym doświadczeniem klinicznym w obszarze pracy z traumą zwracał uwagę na to, że postraumatyczny wzrost wymaga dużo cierpliwości i wysiłku. Aby wyjść z transu traumy nie wystarczy przebaczyć (niekoniecznie trzeba!), zapomnieć o tym, co było (nie da się) i żyć pełnią życia (czasami to niemożliwe).
Dla jednych przejście przez traumę to sama świadomość że się przeżyło. Dla innych to życie, w którym trauma nie naznacza bliskich relacji, nie określa tożsamości i nie pisze dalszego scenariusza. A dla niektórych stanowi trampolinę do zmian i transformacji. Ale nie jest to regułą. Ważne aby terapeuta nie naciskał i nie przyspieszał tego procesu oraz był uważny na możliwości i zasoby pacjenta bardziej niż na własne przekonania i oczekiwania.

Dr KRZYSZTOF SZWAJCA mający w swoim doświadczeniu trzy dekady pracy z Ocalałymi opowiedział o oddziaływaniu traumy, która choć rozgrywała się wśród tłumu ludzi, osadzała się w poczuciu przerażającej samotności. Ocalony potrzebuje „świadka”. Świadek nie może tylko patrzeć (biernie), musi „czytać”, aktywnie interpretować i współodczuwać.

Następnie pożegnaliśmy owacjami na stojąco p. prof. Dr hab. KATARZYNĘ SCHIER, która tematem o cielesnych i relacyjnych aspektach traumy zdrady kończyła swoją karierę zawodową. Smutek przetykała wdzięczność za cały dorobek kliniczny i teoretyczny, którym przez lata tak hojnie Pani profesor dzieliła się i uczyła całe pokolenia przyszłych psychoterapeutów. W swoim wystąpieniu poruszyła kwestię parentyfikacji i transmisji międzypokoleniowej oraz zjawisk i mechanizmów, które towarzyszą opracowywaniu i wychodzeniu z traumy, m.in. DARVO)

Ostatnia Prelegentka dr JOANNE STUBLEY odniosła się do trwałości śladu pamięciowego jako niezbywalnego piętna traumy w którym uraz nie jest wydarzeniem z przeszłości, lecz często rozgrywa się w „wiecznym tu i teraz”. Możemy starać się o nim myśleć szczególnie kiedy odtwarza się w aktualnej relacji terapeutycznej. Ale nie jest to łatwe szczególnie jeśli sytuacja osoby w kryzysie wymaga podjęcia konkretnych działań i czasu a praca w publicznej ochronie zdrowia naznaczona jest wieloma ograniczeniami.

Dr STUBLEY pracując w Tavistock and Portman NHS Trust ma duże doświadczenie w pracy z pacjentami z traumą złożoną i dysocjacją. W swojej praktyce łączy podejście psychoanalityczne z EMDR. Pani dr mówiła nie tylko o epistemologicznym wymiarze relacji terapeutycznej, który odsyła nas do wiedzy i rozumienia ale też o umiejętności bycia z pacjentem:

„Ruch oraz uczucia
przepływające między dwojgiem ludzi tworzą wymiar ontologiczny, który może być
trudny do uchwycenia, jednak zaczynamy być go świadomi, kiedy zanurzamy się w
intersubiektywną naturę pracy terapeutycznej tworzonej na nowo z każdym pacjentem.”

Dziękujemy za możliwość uczestniczenia w tak wyjątkowym wydarzeniu. I za dobrego, wrażliwe ducha moderującego całość czyli Elżbietę Salę-Hołubowicz.





Ważne badanie i jego efekty. Wygląda na to, że bardzo istotna jest rozmowa na temat zaleceń i preferencji aby móc się z ...
21/10/2026

Ważne badanie i jego efekty. Wygląda na to, że bardzo istotna jest rozmowa na temat zaleceń i preferencji aby móc się z pacjentem spotkać gdzieś pośrodku. Inaczej-poddając się oczekiwaniom co prawda zyskujemy brak drop-outów ale ryzykujemy brak efektów terapii. Czy taka strategia warta jest przysłowiowej świeczki?🤔

🛞 Czy pacjent powinien współdecydować o sposobie prowadzenia psychoterapii?

„Wolałabym spotkania indywidualne. Na terapię grupową nie czuję się gotowa”.

Co powinien zrobić terapeuta, gdy pacjent ma wyraźne oczekiwania, a proponowana forma pomocy jest inna?

🔬 Co pokazują badania?

Metaanaliza Windle i współpracowników (2020), obejmująca 29 badań i ponad 5 tys. osób, wskazuje na związek między uwzględnianiem preferencji a pozostawaniem w leczeniu.

W 16 badaniach analizujących przedwczesne zakończenie leczenia zrezygnowało 18,8% osób, które otrzymały preferowaną formę pomocy, wobec 33,5% osób, których preferencji nie uwzględniono lub którym nie dano wyboru.

W czterech badaniach osoby otrzymujące preferowane leczenie miały też silniejsze przymierze terapeutyczne. Nie wykazano jednak, aby samo dopasowanie formy leczenia wiązało się z większą redukcją objawów depresji i lęku.

Podobne wnioski przyniosła metaanaliza Eigenhuis i współpracowników (2024): uwzględnianie preferencji wiązało się z lepszym przestrzeganiem leczenia i nieco większą satysfakcją, ale nie z wyraźniejszą poprawą kliniczną. Badania obejmowały też farmakoterapię; w analizie dotyczącej wyłącznie psychoterapii nie potwierdzono jednoznacznie korzyści dla przestrzegania leczenia.

Z kolei metaanaliza Bennetta i współpracowników (2025), obejmująca 60 badań nad leczeniem problemów psychicznych i somatycznych, wykazała niewielką korzyść również w wynikach klinicznych.

🎯 Co to oznacza w praktyce?

Rozmowa o oczekiwaniach pacjenta może wspierać zaangażowanie w leczenie. Warto omawiać preferencje w kontekście celów terapii, dostępnych metod i oceny klinicznej. Uwzględnianie preferencji nie wymaga spełniania każdego życzenia.

Istotne zastrzeżenie: badania często dotyczą wyboru rodzaju leczenia, a nie decyzji podejmowanych podczas poszczególnych sesji.

🤍 Jak reagujecie, gdy oczekiwania pacjenta rozmijają się z proponowaną przez Was formą terapii?

19/10/2026

W zeszłym roku dzięki Maja Str miałyśmy zaszczyt wesprzeć Młode Głowy realizacją razem z młodymi ludźmi podcastów o przeciwdziałaniu przemocy.

„Od przybytku…”Głowa może boleć. Tak jak po wczorajszej konferencji o NADMIARze, która poruszyła wiele strun, filozoficz...
18/10/2026

„Od przybytku…”

Głowa może boleć.

Tak jak po wczorajszej konferencji o NADMIARze, która poruszyła wiele strun, filozoficznych, artystycznych, psychologicznych i egzystencjalnych. Napełniła klinicznie użyteczną wiedzą i nasyciła karmiącym wymiarem spotkań na żywo.
Dziś trawienie.
Przyjemne i bolesne jak samo życie.
Z tego przekształcania powstają myśli ubrane w słowa.
Bo przesyt nie musi być tylko ciężki i zakłócający. Może być jak wypełniająca ciało ciąża, która kończy się szczęśliwym rozwiązaniem albo jak ciało napięte do granic możliwości podnieceniem, które prowadzi do rozluźniającego orgazmu.

Przyjemność i ból przenikają się w tym procesie.

-Od płodnego NADMIARu do kreatywnego rozwiązania-

Towarzyszy nam od początku istnienia i tak jak BRAK stanowi siłę więziotwórczą oraz napędową naszych twórczych działań i libidinalnych pragnień.
Nasza sek@ualność w NADMIARze wyraża się najpełniej. W tym kontekście jest on warunkiem uzyskania przyjemności i zaspokojenia.

„To siła, której nie da się ani stworzyć ani zniszczyć, można jedynie ją ukierunkować” (Penélope Cruz w filmie „Zaproszenie”)

Wciąż się jej obawiamy, szczególnie tego co robi z nami (pochłania, odziera, ujawnia, odsłania, naraża). Może dlatego łatwiej nam mówić o agresji i lęku przed nią niż o podnieceniu i uleganiu cielesnym żądzom i pobudzeniom?

Czy terapeutyczny kontener mieści takie stany? Czy jest tak sztywny i skostniały, że pod naporem sił nie do wytrzymania rozszczelnia się, przelewa lub rozpada?
Czy może jest wystarczająco pojemny aby „wytrzymać życie, pozostając w nim naprawdę obecnym - takim jakie jest, z całą jego konfliktowością”.

„Pociąg, który wiezie swoje szyny może być metaforą uwewnetrznionej relacji z obiektem, który pomieszczał i odzwierciedlał pobudzenie na tyle dobrze, że nadmiar wynikający z enigmatycznego przekazu se@sualności może być przeżywany nie jako coś niszczącego, ale właśnie wprawiającego w ruch.”

ELZBIETA SALA-HOŁUBOWICZ,
„Przekształcające funkcje nadmiaru. Enigma sek@suslności jako okno na świat”

-SZCZĄTKI PSYCHICZNE jako zalążki znaczeń-

Doświadczenie fragmentacji i zawieszenia w przestrzeni psychicznej to nie tylko efekt zniszczeń dokonanych przez umysł w tzw.* stanie psychotycznym działający pod wpływem nienawiści do rzeczywistości (tej wewnętrznej). To również przejaw pędu do komunikowania się i poszukiwania umysłu zdolnego do pomyślenia tego, co jeszcze nie znalazło dla siebie odpowiednich słów.

„Czy możemy więc słuchać tak, aby pozornie spójną opowieść uznawać za zbiór nieubranych w słowa elementów rzeczywistości psychicznej - tak zwanych szczątków psychicznych - które (jeśli pozwolimy aby nasz umysł zanurzył się w nich) mogą służyć za swobodne skojarzenia, przybliżyć nas do emocjonalnego doświadczenia, które pacjent próbuje - ale którego jeszcze nie potrafi - sformułować?”

Co ważne!

„Analityk musi jednocześnie zachować czujność i pamiętać o tym, że nawet spójna, płynna narracja może sama w sobie stanowić szczętki; czasami aby móc usłyszeć to, co pacjent próbuje przekazać, analityk musi ignorować zagłuszający hałas słów pacjenta”.

AVNER BERGSTEIN,
„Szczątki psychiczne. O słuchaniu analitycznym.”

-TRANSFORMACJA od najczarniejszej czerni do białej dziury-

Skuteczność leczenia analitycznego nie zależy od sformułowania trafnej diagnozy ani od rekonstrukcji historii pacjenta ale od możliwości zaistnienia przekształcania emocjonalnego. Czy można dokonać transformacji psychicznej w sytuacji, gdy jest ona naznaczone utratą i pustką umysłową, a myślenie symboliczne jest chwilowo niedostępne?

Trauma wczesnej i nagłej straty, która wydaje się zasysająca jak czerń Vantablack ulega stopniowemu przekształceniu. W terapii dziecka opartej na nieśpiesznej relacji, wyczekującej obecności i nienarzucającej znaczeń, symbolicznej zabawie staje się najpierw jak ostrze rozrywające płótno by przejść w lepką i gęstą czerń zawierającą ziarna doświadczeń na których można znowu zacząć splatać narracyjne nici.

„Posługując się pojęciem pola analitycznego: chodziło o takie regulowanie poziomu zakłócenia, aby pozostało ono przekształcające, a nie traumatyczne, utrzymując współdzielony próg możliwości pomyślenia.”

ELENA MOLINARI,
„Od Vantablack do światła czerni: transformacje na krawędzi między dezintegracją psychiczną a doświadczeniem twórczym.”

Tym co łączy wszystkie wystąpienia było doświadczenie stanów trudnych do wydobycia, wyrażenia i wytrzymania. Wiąże się to z przeżyciem (również a może przede wszystkim przez terapeutę) załamania (estetycznego, katastrofalnego, depresyjnego). Interwencje pochodzące z głowy nie leczą. Tylko to, co jest efektem głębokiej, wewnętrznej pracy terapeuty może mieć naprawdę przekształcający wpływ na pacjenta.

Głowa już nie boli.

Dziękujemy Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychoanalitycznej i Komitetowi organizującemu konferencję za to ważne i pozostawiające w nas głęboki ślad wydarzenie.

*nie mylić z psychozą. To jest stan w którym umysł kawałkuje i rzutuje na zewnątrz swoje doświadczenie którego nie jest w stanie znieść/przetworzyć.

14/10/2026

My również popieramy rozwiązania, które wzmacniają profesjonalizację psychoterapii, chronią pacjentów i tworzą przejrzyste zasady wykonywania zawodu, z poszanowaniem dorobku i różnorodności naszego środowiska.

Budowanie relacji w społeczności i zaangażowanie w sieć współpracy - dzięki że to tworzycie Pomarańczowa Energia - Stop ...
14/10/2026

Budowanie relacji w społeczności i zaangażowanie w sieć współpracy - dzięki że to tworzycie Pomarańczowa Energia - Stop Osamotnieniu Dzieci

Adres

Bielsko-Biała
Biała
43-300

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Fundacja REVERIE-rzetelna i etyczna psychoterapia oraz psychoedukacja opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Organizacja

Wyślij wiadomość do Fundacja REVERIE-rzetelna i etyczna psychoterapia oraz psychoedukacja:

Skróty

Udostępnij

Organizacje Non-profit w pobliżu