15/05/2026
📜 15 maja 1253 — dzień, od którego zaczęła się historia miasta Żmigród
Dziś, 15 maja 2026 roku, przypada 773. rocznica lokacji Żmigrodu. To właśnie tego dnia, w 1253 roku, książę wrocławski Henryk III Biały wydał dokument, w którym polecił założyć nowe miasto nad Baryczą.
Nowe miasto powstało na dobrach należących wcześniej do rycerza Desprina / Despriniusa i jego braci. Zadanie lokacji powierzono Dietrichowi, zwanemu de Ysechberc. Miasto otrzymało prawo niemieckie — takie samo, jakie wcześniej zastosowano w Złotoryi i Lwówku Śląskim, czyli prawo magdeburskie.
Żmigród nie powstał przypadkowo. Miejsce wybrano bardzo świadomie — przy ważnej przeprawie przez Barycz, na szlaku komunikacyjnym prowadzącym z Wrocławia do Poznania. Był to punkt o dużym znaczeniu gospodarczym, handlowym i obronnym. Książę chciał w ten sposób wzmocnić swoje wpływy w Dolinie Baryczy, zabezpieczyć przeprawę oraz stworzyć ośrodek, który mógłby konkurować z wcześniejszymi targami i osadami w okolicy.
W dokumencie lokacyjnym nie pojawia się jeszcze dzisiejsza nazwa Żmigród. Nowe miasto przejęło znaczenie wcześniejszej słowiańskiej osady — Żmigródka, położonej po drugiej stronie Baryczy. Po raz pierwszy nazwa miasta została odnotowana później, w dokumencie z 27 października 1287 roku, jako „Trachinburg”.
W kolejnych dziesięcioleciach Żmigród przechodził przez ręce różnych właścicieli. W źródłach pojawiają się m.in. Janusz, syn komesa Sbiluta, który w 1296 roku uzyskał zamek, miasto i okręg administracyjny, a następnie Ingeram von Trachenberg, prawdopodobnie jego brat. Z tym okresem wiąże się również najstarszy zamek, położony między miastem Trachenberg a wsią Żmigródek, wśród odnóg Baryczy.
Lokacja miasta była punktem zwrotnym w historii całego regionu. Żmigród otrzymał własną administrację, sądownictwo, prawa handlowe, wolniznę oraz przywileje, które pozwoliły mu stopniowo przejąć znaczenie wcześniejszych ośrodków targowych, takich jak Prusice i Strupina.
Dziś, po 773 latach, wspominamy początki naszego miasta — miejsca, które przez wieki nosiło ślady różnych kultur, właścicieli, konfliktów, granic i zmian.
Dla nas, jako Żmigrodzkiego Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego „Trachenberg”, to szczególna data. Nazwa naszego stowarzyszenia nawiązuje właśnie do jednej z najstarszych zapisanych nazw miasta — Trachinburg / Trachenberg — przypominając o średniowiecznych korzeniach Żmigrodu i jego bogatej historii.
🛡️ Żmigród — Trachinburg — Trachenberg. 773 lata historii nad Baryczą.
