Fundacja Historium

08/05/2026

7 maja 1945 roku w Reims podpisano pierwszy akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Dzień później, 8 maja, dokument został ponownie zatwierdzony w Berlinie, oficjalnie kończąc II wojnę światową w Europie.

Po 6 latach wojny, okupacji i ogromnych strat miliony ludzi mogły usłyszeć, że walki dobiegły końca.

Wolność w pełni tego słowa znaczeniu niestety nie…

Dziś pamiętamy o wszystkich żołnierzach oraz cywilach, którzy stracili życie podczas II wojny światowej.
Cześć Ich pamięci. 🇵🇱

29/04/2026

🕯️ PRZYWRACAMY PAMIĘĆ O ZAPOMNIANYCH MIESZKAŃCACH

Na archiwalnych fotografiach prezentujemy Felicjana Sulskiego – przedwojennego działacza społecznego, samorządowego oraz jednego z najbardziej aktywnych obywateli gminy Łasin okresu międzywojennego.

Felicjan Sulski należał do grona osób, które współtworzyły życie publiczne naszej małej ojczyzny po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Był jednym z założycieli Ochotniczej Straży Pożarnej w Łasinie, angażował się również w działalność społeczną oraz reprezentacyjną na szczeblu powiatowym.

Z zachowanych przekazów rodzinnych oraz archiwalnych fotografii wynika, że pełnił również funkcję wójta gminy Łasin-Wieś.

To właśnie dzięki takim ludziom budowano lokalne struktury bezpieczeństwa, samorządności oraz obywatelskiej odpowiedzialności.

Dziś Fundacja HISTORIUM z dumą przywraca pamięć o człowieku, który miał swój znaczący udział w tworzeniu historii Łasina i okolic.

📸 Felicjan Sulski – jedna z zapomnianych postaci międzywojennej ziemi łasińskiej.

Fundacja HISTORIUM

Bo pamięć ma znaczenie…

04/04/2026

Wielkanoc w okupowanej Polsce:

W Wielką Sobotę pod kościołem w Hrubieszowie stoją dzieci.
Brudne, głodne. Patrzą na koszyki.
Zapamiętują, gdzie jest najwięcej jedzenia.

Kiedy nadarza się chwila — biorą całe koszyki.
Uciekają kawałek dalej.

Tam urządzają sobie swoją Wielkanoc.

To nie jest wybór. To jest głód !!

W tym samym czasie, w wielu domach, święta wyglądają podobnie.

Na stole chleb i jedno j***o.
Dzielone na pięć, sześć, czasem osiem części.
Bez mięsa. Bez ciasta.

Tak wyglądała Wielkanoc w okupacji.

Ludzie i tak idą do kościoła.
Na rezurekcję często jeszcze przed świtem — żeby zdążyć, zanim na ulicach pojawią się patrole.

Kilka tysięcy kilometrów dalej, na Wschodzie, polscy żołnierze stoją na mszy polowej.

Są po łagrach. Wychudzeni.

„Tłum był cichy. Bardzo cichy.
Śpiew zaczął się dopiero po chwili.”

Nie ma domów.
Nie ma rodzin.

Jest jedno życzenie, które wraca w relacjach:

żeby następna Wielkanoc była już w wolnej Polsce.

14/02/2026

🇵🇱 14 lutego 1942

Powstała Armia Krajowa.

Największa podziemna armia okupowanej Europy.

Bez mundurów.
Bez frontu.
Bez pewności, czy doczekają jutra.

Mieli tylko przysięgę, broń ukrytą w cieniu i Polskę, której nie było na mapie.

Działali w konspiracji. Walczyli. Ginęli.
A mimo to nigdy nie przestali być żołnierzami.

Dziś oddajemy im hołd.

Cześć i chwała Bohaterom Armii Krajowej.

Materiał video został zrealizowany z
Wąbrzeskie Stowarzyszenie Historyczne Towarzystwa Jaszczurczego

Podkład muzyczny zaczerpnięty w celach edukacyjnych, a wykonawcą piosenki „Ludzie bez domu – Żołnierze Wyklęci” jest Kuba Michalski.

23/12/2025

Wigilia w 1939 roku wypadała w niedzielę, Pasterkę ze względu na godzinę policyjną przesunięto na poniedziałkowy ranek.
Już ta zmiana pokazała, że nie jest to zwyczajne Boże Narodzenie…

Zima w okupowanej Polsce nie przynosiła spokoju. Przynosiła ciszę.
Ciszę wymuszoną strachem.

Niemcy nie wydali jednego rozporządzenia zakazującego kolęd.
Nie musieli.
Język polski w przestrzeni publicznej był sam w sobie zakazany.

W wielu parafiach zakazywano śpiewu polskich pieśni.
Kolędy zastępowano łaciną albo niemieckimi pieśniami.
Księża, którzy się sprzeciwiali, ryzykowali areszt, obóz i śmierć.

„Kolęd nie wolno było śpiewać głośno.
Śpiewaliśmy szeptem, przy zasłoniętych oknach.
Ktoś stał na czatach.
Najciszej śpiewaliśmy ‘Bóg się rodzi’.”

W obozach koncentracyjnych język polski był oczywiście również zakazany.
Za śpiew groziła kara.
A jednak – w wigilijne wieczory – kolędy brzmiały.

„Ktoś zaczął cicho.
Inni dołączyli.
Płakaliśmy.
Wiedzieliśmy, że za to mogą nas zabić.
Ale przez chwilę byliśmy znowu w domu.”

Kolędy nie były tylko pieśniami.
Były językiem wolności.
Szeptanym oporem.
Dowodem, że mimo terroru – polskości nie udało się zabić.

W okupowanej Polsce kolędy w języku Polskim były zakazane, ale nigdy nie zamilkły.

W codziennym pośpiechu i czasach dobrobytu wspomnijcie pamięcią Tych którzy swym oporem i walką dawali przykład że Polskę można zająć ale nie można Jej zniszczyć.

Na znak pamięci tamtych czasów gdy nie życzono sobie Wesołych Świąt a tylko Świąt Spokojnych, Życzymy „Spokojnych i Zdrowych Świąt.

08/12/2025

Mełno - 1 listopad 1957 rok.
Oficerowie 16 Pułku Artylerii Lekkiej nad zbiorową mogiłą żołnierzy z Grupy Operacyjnej Wschód.

28/11/2025

20/11/2025

W Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu

12/11/2025

🇵🇱 Dzień po Święcie Niepodległości…

Gdy ucichły już hymny i przemówienia, warto zatrzymać się na chwilę.
Wielu z nas wie, że 11 listopada Polska odzyskała niepodległość, ale niewielu pamięta, co działo się dzień później.

Warszawa budziła się w nowej rzeczywistości. Choć Polska formalnie odzyskała niepodległość 11 listopada, w stolicy nadal panował chaos. Ulice pełne były żołnierzy niemieckich, rozbrajanych przez polskie oddziały i cywilne patrole. W nocy dochodziło do strzelanin.

Tego dnia Józef Piłsudski, świeżo przybyły z niemieckiej niewoli, stopniowo przejmował władzę. Rada Regencyjna przekazała mu zwierzchnictwo nad wojskiem, a wkrótce także całą władzę państwową. W biurach i magazynach trwało przejmowanie niemieckiego mienia – broni, paliw, żywności. Władze polskie próbowały utrzymać porządek i zapewnić ludności podstawowe zaopatrzenie.

Niepodległość była jeszcze krucha. Po trzech zaborach i czterech latach wojny kraj dopiero tworzył własne instytucje.

W tym samym czasie w Grudziądzu i na Pomorzu nadal pod panowaniem niemieckim docierały już pierwsze wieści o powstaniu wolnej Polski.
Tylko wieści, ponieważ Grudziądz na swoją niepodległość musiał czekać do 23 stycznia 1920 roku…

Mimo niepewności i braku stabilizacji, 12 listopada 1918 r. stał się początkiem realnego odradzania się państwa. W ciągu następnych dni i tygodni powstawały zręby Wojska Polskiego, administracji cywilnej i pierwszych struktur odrodzonego państwa.

Był to dzień, gdy Polska przestała być tylko ideą, a stała się rzeczywistością — choć jeszcze nie w pełni ukształtowaną.

Zdjęcia:
•Licencja/źródło: Gov.pl / Archiwum Państwowe, licencja CC BY 3.0 PL
•Licencja / źródło: Plik „Republic of Poland in mid November 1918.PNG” dostępny na Wikimedia Commons z licencją CC BY-SA 4.0.
• Źródło: Wikimedia Commons /
domena publiczna

08/11/2025

18. Pułk Ułanów Pomorskich w Bitwie pod Krojantami.
Wspomnienia żołnierzy z Września 1939 roku.