Rejonowe Koło Pszczelarzy w Andrespolu

13/08/2026

Dzisiaj
Mateczników było kilka.
Królowa była jedną 😃.

KRÓLOWA PSZCZOŁY MIODNEJ — GRUCZOŁ JADOWY

Gruczoł jadowy królowej pszczoły miodnej jest częścią aparatu żądłowego i jest połączony z żądłem. Królowa używa jednak żądła zupełnie inaczej niż robotnice.

📍 UMIEJSCOWIENIE

Gruczoł jadowy znajduje się w odwłoku i jest połączony ze zbiornikiem jadowym, przewodem oraz aparatem żądłowym.

🧪 WYTWARZANIE JADU

Gruczoł wytwarza jad, który gromadzi się w zbiorniku jadowym. Podczas użądlenia jad przepływa przez przewód jadowy do żądła.

👑 GŁÓWNE ZADANIE

Królowa używa żądła przede wszystkim przeciwko konkurencyjnym królowym, szczególnie podczas walk młodych królowych o pozycję jedynej królowej rozrodczej w rodzinie pszczelej.

⚠️ UŻYWA GO TYLKO WYJĄTKOWO

W przeciwieństwie do robotnic królowa zazwyczaj nie żądli ludzi ani drapieżników. Jej żądło nie służy do zwykłej obrony ula.

🔎 KRÓLOWA I ROBOTNICA

Żądło królowej jest gładkie i nie ma wyraźnych haczyków skierowanych do tyłu. Królowa może je więc wycofać i użyć ponownie bez śmiertelnego uszkodzenia.

Żądło robotnicy ma wyraźne haczyki. Po użądleniu ssaka zazwyczaj pozostaje w skórze, a jego wyrwanie powoduje śmiertelne uszkodzenie robotnicy.

🐝 ZNACZENIE DLA RODZINY PSZCZELEJ

Aparat jadowy królowej jest przystosowany głównie do walk między młodymi królowymi. Pomaga zapewnić, że w rodzinie pszczelej pozostanie tylko jedna królowa rozrodcza.

NAJWAŻNIEJSZA MYŚL

Gruczoł jadowy nie jest główną bronią obronną królowej. Stanowi część wyspecjalizowanego systemu wykorzystywanego przede wszystkim podczas walk między konkurencyjnymi królowymi.

12/08/2026

🐝 DZIEŃ I NOC – RÓŻNICE W AKTYWNOŚCI GENÓW PSZCZÓŁ

Pszczoła nie wykorzystuje wszystkich genów z jednakową intensywnością przez całą dobę. Aktywność poszczególnych genów zmienia się pod wpływem zegara dobowego, światła i ciemności, temperatury, dostępności pokarmu oraz zadania wykonywanego przez pszczołę w rodzinie.

☀️ W CIĄGU DNIA

Zbieraczki są zwykle najbardziej aktywne podczas jasnej części doby. Zmienia się wtedy aktywność genów związanych przede wszystkim z:

🐝 lotem i zbieraniem pokarmu
👁️ wzrokiem i przetwarzaniem bodźców
🧭 orientacją i nawigacją
⚡ metabolizmem energetycznym
🌡️ reakcją na temperaturę i stres
🌸 rozpoznawaniem zapachów oraz źródeł pokarmu

Lot wymaga dużej ilości energii, dlatego praca mięśni, układu nerwowego i metabolizmu musi być dostosowana do dziennej aktywności pszczoły.

🌙 W CIĄGU NOCY

Zbieraczki mają zwykle bardziej skonsolidowany nocny odpoczynek. Nie oznacza to jednak, że ich geny zostają po prostu „wyłączone”.

Aktywność części genów spada, natomiast inne mogą osiągać najwyższy poziom właśnie nocą. Przez całą dobę trwa wytwarzanie i odnawianie RNA, białek oraz innych składników komórkowych.

🧬 JAK STERUJE TYM ZEGAR BIOLOGICZNY?

Pszczoła posiada molekularny mechanizm działający w rytmie zbliżonym do 24 godzin. Uczestniczą w nim między innymi geny per, cry oraz inne geny regulacyjne.

Uproszczony przebieg:

ŚWIATŁO I CIEMNOŚĆ
⬇️
ZEGAR DOBOWY
⬇️
REGULACJA AKTYWNOŚCI GENÓW
⬇️
WYTWARZANIE RNA I BIAŁEK
⬇️
ZACHOWANIE I FIZJOLOGIA PSZCZOŁY

⚠️ WAŻNY WYJĄTEK

Nie wszystkie pszczoły w ulu mają taki sam rytm dobowy.

Zbieraczki wykazują silne rytmy dobowe i najczęściej odpoczywają nocą. Młode pszczoły opiekujące się czerwiem mogą jednak pracować zarówno w dzień, jak i w nocy. Ich rytmy zachowania oraz aktywności niektórych genów zegara bywają znacznie słabsze.

Na aktywność genów wpływają więc nie tylko pora dnia, ale również:

• wiek pszczoły
• jej zadanie w rodzinie
• obecność czerwiu
• temperatura
• pokarm
• warunki świetlne
• środowisko społeczne ula

🔬 NAJWAŻNIEJSZA MYŚL

DNA pszczoły pozostaje w dzień i w nocy zasadniczo takie samo. Zmienia się przede wszystkim to, które geny są w danym momencie bardziej aktywne oraz ile RNA i białek powstaje na podstawie zawartej w nich informacji.

Dzięki temu ta sama pszczoła może dostosować metabolizm, zmysły, aktywność i odpoczynek do zmieniających się warunków 24-godzinnego cyklu.

ŚWIAT PSZCZELARZA
CHOVATEĽ
[www.chovatel.sk](http://www.chovatel.sk)

12/08/2026

🐝 ZEGAR DOBOWY PSZCZOŁY – SKĄD WIE, ŻE ZACZYNA SIĘ DZIEŃ?

Pszczoła nie musi czekać, aż słońce całkowicie wzejdzie. W jej mózgu działa wewnętrzny zegar biologiczny, który pomaga przewidywać regularne następstwo dnia i nocy.

☀️ ŚWIATŁO SYNCHRONIZUJE ZEGAR

Najważniejszym zewnętrznym sygnałem czasu jest światło. Gdy przed świtem jego natężenie zaczyna wzrastać, receptory światłoczułe pszczoły wykrywają zmianę i pomagają zsynchronizować wewnętrzny zegar z lokalną porą dnia.

Dokładna droga, którą informacja świetlna dociera do układu dobowego pszczoły, nie została jeszcze całkowicie wyjaśniona. Prawdopodobnie uczestniczą w niej receptory wzrokowe oraz inne mechanizmy nerwowe wrażliwe na światło.

🧠 ZEGAR ZNAJDUJE SIĘ W MÓZGU

W mózgu pszczoły znajdują się grupy komórek nerwowych, które koordynują rytmy trwające około 24 godzin:

🐝 aktywność i lot
🌸 zbieranie pokarmu
🍯 karmienie
😴 odpoczynek i sen
🧭 orientację i nawigację
💃 komunikację oraz pracę w rodzinie

🧬 JAK DZIAŁA ZEGAR MOLEKULARNY?

Jego podstawę tworzą geny i białka, które wzajemnie się aktywują oraz hamują w powtarzającej się pętli sprzężenia zwrotnego.

Szczególnie ważne są:

• CLOCK – CLK
• C*CLE – C*C
• PERIOD – PER
• CRYPTOCHROME – CRY

Białka CLOCK i C*CLE pobudzają aktywność genów period oraz cryptochrome. Następnie gromadzą się białka PER i CRY, które ograniczają ich dalszą aktywność. Po rozłożeniu tych białek cały cykl rozpoczyna się ponownie.

W ten sposób powstaje wewnętrzny rytm trwający około 24 godzin.

Ważne wyjaśnienie: pszczoła miodna nie posiada dokładnie takiego samego mechanizmu zegara jak muszka owocowa. Brakuje jej drozofilowego genu timeless1, dlatego nie należy wyjaśniać zegara pszczoły wyłącznie za pomocą pary per i tim.

🌅 PSZCZOŁA POTRAFI PRZEWIDYWAĆ ŚWIT

Zegar dobowy pracuje również wtedy, gdy w danej chwili nie dociera nowy sygnał świetlny. Pszczoła może więc rozpocząć przygotowania do dziennej aktywności jeszcze przed pełnym rozjaśnieniem.

Regularny cykl światła i ciemności codziennie koryguje zegar, zapobiegając stopniowemu przesuwaniu się czasu wewnętrznego względem rzeczywistej doby.

Uproszczony przebieg:

ŚWIATŁO I CIEMNOŚĆ
⬇️
SYNCHRONIZACJA ZEGARA W MÓZGU
⬇️
RYTMICZNA AKTYWNOŚĆ GENÓW
⬇️
WYTWARZANIE RNA I BIAŁEK
⬇️
PRZYGOTOWANIE DO DZIENNEGO ZACHOWANIA

🌡️ ZEGAR WEWNĘTRZNY NIE JEST JEDYNYM CZYNNIKIEM

Zegar biologiczny może przygotować pszczołę do wylotu, ale nie oznacza to, że automatycznie opuści ona ul.

Na rzeczywiste rozpoczęcie zbiorów wpływają również:

• temperatura zewnętrzna
• deszcz i wiatr
• ilość światła
• dostępność nektaru i pyłku
• pora nektarowania roślin
• stan energetyczny pszczoły
• potrzeby i sygnały rodziny

Jeżeli poranek jest zimny, deszczowy lub bardzo wietrzny, pszczoła może pozostać w ulu, mimo że jej zegar biologiczny sygnalizuje już początek dnia.

⚠️ NIE WSZYSTKIE PSZCZOŁY MAJĄ TAKI SAM RYTM

Zbieraczki wykazują wyraźne rytmy dobowe, ponieważ muszą odpowiednio planować loty, orientować się według słońca oraz pamiętać pory, w których określone rośliny wydzielają nektar.

Pszczoły opiekujące się czerwiem mogą natomiast pracować zarówno w dzień, jak i w nocy. Ich rytmy zachowania i aktywności niektórych genów zegara bywają znacznie słabsze.

🔬 NAJWAŻNIEJSZA MYŚL

Pszczoła nie „wie”, że zaczyna się dzień wyłącznie dlatego, że widzi wschodzące słońce. Jej zegar wewnętrzny został wcześniej zsynchronizowany przez regularne następstwo światła i ciemności.

Dzięki temu może przewidywać nadejście poranka oraz przygotować mózg, zmysły, metabolizm i mięśnie do dziennej aktywności.

ŚWIAT PSZCZELARZA
CHOVATEĽ
[www.chovatel.sk](http://www.chovatel.sk)

08/08/2026

Wielki dzień pszczół 08.08.2026r 🐝🐝🐝✨

06/08/2026

Tak było kiedyś, 100 lat temu.

🐝 Anarchia w ulu? Tak. I to opisano już ponad 100 lat temu!

Czy wiecie, że już w 1921 roku Jan Marcinkow opisał zjawisko, które nazwał... anarchią w ulu?

🟠https://www.portalpszczelarski.pl/artykul/3101-bartnik-postepowy-odczyt-1921-12

Brzmi sensacyjnie, ale nie chodziło o bunt pszczół. Była to jego nazwa dla rodziny, w której nie ma ani matki, ani trutówki, a mimo to pszczoły nadal funkcjonują, potrafią nawet przezimować przy odpowiedniej ilości zapasów. Najbardziej zadziwiające było jednak coś innego – taka rodzina konsekwentnie odrzucała każdą poddawaną matkę.

Marcinkow wspomina, że próbował poddać takiej rodzinie około 30 matek, wykorzystując różne znane wówczas metody. Wszystkie zostały zlikwidowane. Dopiero wiosną, gdy do rodziny trafiła matka wraz z plastrem czerwiu, została zaakceptowana.

To fascynujące, jak uważni byli dawni pszczelarze. Nie dysponowali nowoczesnymi badaniami ani sprzętem laboratoryjnym, ale dzięki wieloletnim obserwacjom potrafili opisywać zjawiska, które do dziś skłaniają do refleksji nad zachowaniami społeczności pszczelej.

📖 Ten tekst przypomina również, jak ostrożnie należy czytać historyczne źródła. Autor używa określeń takich jak „monarchia”, „republika” czy „anarchia”, aby obrazowo przedstawić różne stany rodziny pszczelej. To piękny przykład tego, jak nauka i obserwacja były kiedyś opisywane językiem bliskim ludziom.

🐝 Pszczoły od zawsze potrafiły zaskakiwać. Im dłużej je obserwujemy, tym bardziej przekonujemy się, że w ulu nie wszystko da się wyjaśnić prostymi schematami.

05/08/2026

🐝 Niesamowite odkrycie z bursztynu dominikańskiego!
W świecie paleontologii pojawił się okaz, który może zmienić nasze spojrzenie na to, co bursztyn potrafi zachować przez miliony lat. W naturalnym bursztynie dominikańskim odnaleziono nienaruszoną strukturę gniazda pszczół bezżądłowych sprzed około 15–20 milionów lat — wraz z uwięzionymi wewnątrz organizmami padlinożernymi.

Dlaczego to takie ważne?
Dotąd uważano, że złożona struktura plastrów lub gniazd społecznych nie ma szans przetrwać procesu żywicowania i późniejszej fosylizacji w tak czytelnej formie. Świeża żywica jest lepka, ciężka i potrafi zniszczyć delikatne struktury. A jednak ten okaz pokazuje, że natura potrafi zaskakiwać — i to spektakularnie.

🔬 Co czyni to znalezisko wyjątkowym?

Gniazdo nie zostało zbudowane z czystego wosku, jak u pszczół miodnych, lecz z cerumenu — mieszanki wosku, propolisu i żywic roślinnych.

Taka konstrukcja była znacznie trwalsza i lepiej „współpracowała” z otaczającą ją żywicą.

Uwięzieni w komórkach padlinożercy stanowią dodatkowy dowód, że to nie jest zwykła forma geometryczna, lecz prawdziwy zapis dawnego ekosystemu.

To nie tylko skamieniałość, ale wręcz prehistoryczny kadr życia — pokazujący relacje między owadami, roślinami i procesami rozkładu.

🌍 Dlaczego to odkrycie jest przełomowe?
Bo bursztyn nie jest już postrzegany wyłącznie jako „ładna kapsuła z owadem”. Takie znaleziska pokazują, że może on zachować całe mikroekosystemy, a nie tylko pojedyncze organizmy. To ogromnie cenne dla paleontologów, entomologów i badaczy ewolucji owadów, bo pozwala lepiej zrozumieć:

jak budowały gniazda pradawne pszczoły bezżądłowe,

jak wyglądały tropikalne ekosystemy miocenu,

oraz jak zachodziła interakcja między żywicą, roślinami i owadami.

✨ Ciekawostka:
Pszczoły bezżądłowe, takie jak Proplebeia dominicana, są bardzo ważne ewolucyjnie — ich gniazda są bardziej złożone niż wiele osób przypuszcza, a cerumen był genialnym materiałem budulcowym: elastycznym, odpornym i dobrze chroniącym rozwój kolonii.

To odkrycie pokazuje jedno: bursztyn potrafi być nie tylko piękny, ale też naukowo bezcenny. Czasem w jednej bryłce kryje się cały, zatrzymany w czasie fragment dawnego świata. 🧡

źródło:
americanbeejournal. com

02/08/2026

Skąd ty jesteś, pszczółko moja?

Pochodzenie poszczególnych gatunków i linii pszczół oraz obszary ich najczęstszego występowania
1. Pszczoła włoska

Nazwa łacińska: Apis mellifera ligustica
Pochodzenie: Półwysep Apeniński, głównie Włochy
Najczęstsze występowanie:

Włochy
południowa i środkowa Europa
szeroko rozpowszechniona w hodowli na całym świecie
często utrzymywana również w Ameryce, Australii i wielu innych krajach

Uwaga: To jedna z najczęściej hodowanych linii pszczół na świecie.

2. Pszczoła kraińska

Nazwa łacińska: Apis mellifera carnica
Pochodzenie: obszar Słowenii, południowej Austrii, części Chorwacji, Bośni, Serbii i północnych Bałkanów
Najczęstsze występowanie:

Słowenia
Słowacja
Czechy
Austria
Węgry
Chorwacja
Bałkany i Europa Środkowa

Uwaga: W naszej części Europy jest to jedna z najbardziej znanych i najczęściej utrzymywanych pszczół.

3. Pszczoła kaukaska

Nazwa łacińska: Apis mellifera caucasia
Pochodzenie: Kaukaz
Głównie obszary:

Gruzja
Armenia
Azerbejdżan
część południowej Rosji

Najczęstsze występowanie:

region Kaukazu
tereny górskie i chłodniejsze obszary
hodowana także w niektórych częściach Europy i Azji

Uwaga: Jest typowa dla terenów między Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim.

4. Ciemna pszczoła europejska

Nazwa łacińska: Apis mellifera mellifera
Pochodzenie: zachodnia, północna oraz częściowo środkowa Europa
Najczęstsze występowanie:

Wyspy Brytyjskie
Francja
Belgia
Holandia
Niemcy
Dania
Skandynawia
część Polski i północnej Europy

Uwaga: Na plakacie bywa określana jako „niemiecka czarna pszczoła”, ale dokładniejsze określenie to ciemna pszczoła europejska.

5. Pszczoła afrykańska

Nazwa łacińska: Apis mellifera scutellata
Pochodzenie: wschodnia, środkowa i południowa Afryka
Najczęstsze występowanie:

Kenia
Tanzania
Uganda
Etiopia
także inne obszary Afryki Subsaharyjskiej

Uwaga: To rodzimy afrykański podgatunek. Od niego pochodzą także znane pszczoły afrykanizowane w obu Amerykach, powstałe po krzyżowaniu z pszczołami europejskimi.

6. Pszczoła rosyjska

Nazwa łacińska: zwykle określana jako rosyjska linia pszczoły miodnej, a nie odrębny czysty podgatunek
Pochodzenie: obszar Kraju Nadmorskiego na Dalekim Wschodzie Rosji
w pobliżu granic z:

Chinami
Koreą Północną
Morzem Japońskim

Najczęstsze występowanie:

pierwotnie Daleki Wschód Rosji
obecnie hodowana głównie także w USA i w innych krajach jako specjalna linia

Uwaga: Nie jest to klasyczny podgatunek geograficzny, jak pszczoła kraińska czy włoska, lecz raczej wyselekcjonowana linia hodowlana.

7. Pszczoła azjatycka

Nazwa łacińska: Apis cerana
Pochodzenie: Azja
Najczęstsze występowanie:

Indie
Nepal
Pakistan
Chiny
Tajlandia
Wietnam
Laos
Mjanma
Indonezja
Filipiny
Korea
Japonia

Uwaga: Jest to odrębny gatunek, a nie podgatunek Apis mellifera.

8. Pszczoła olbrzymia

Nazwa łacińska: Apis dorsata
Pochodzenie: południowa i południowo-wschodnia Azja
Najczęstsze występowanie:

Indie
Sri Lanka
Nepal
Bangladesz
Tajlandia
Mjanma
Malezja
Indonezja
Filipiny

Uwaga: Buduje duże, otwarte gniazda, często na drzewach lub skałach.

9. Pszczoła karłowata

Nazwa łacińska: Apis florea
Pochodzenie: południowa i południowo-wschodnia Azja, częściowo także Bliski Wschód
Najczęstsze występowanie:

Indie
Pakistan
Sri Lanka
Iran
Oman
Tajlandia
Wietnam
południowe Chiny
inne ciepłe obszary Azji

Uwaga: Jest to jeden z najmniejszych gatunków pszczół miodnych.

Krótkie podsumowanie według regionów
Europa
pszczoła włoska
pszczoła kraińska
pszczoła kaukaska (pogranicze Europy i Azji)
ciemna pszczoła europejska
rosyjska linia pszczół
Afryka
pszczoła afrykańska
Azja
pszczoła azjatycka
pszczoła olbrzymia
pszczoła karłowata
częściowo także pszczoła kaukaska i rosyjska linia

20/07/2026

W dniu 18.07.2026r w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w Łodzi odbyło się pierwsze w Polsce szkolenie w metodach biotechnicznych zwalczania Varroa destructor.

''Droga do pasiek wolnych od chemii - pszczoły odporne na Varroa do roku 2033''.

Naszymi prelegentami byli:

🐝 Prof. dr hab. Aneta Strachecka - Czynniki wpływające na odporność pszczół.
🐝 Prof. dr hab. Krzysztof Olszewski - Techniki przerywania wychowu czerwiu w rodzinach pszczelich.
🐝 Adam Barnabas Sekcja Hodowlana Śląskiego Związku Pszczelarzy - Metody biotechniczne, praktyczne zastosowanie pod kątem selekcji.
🐝 mgr Mariusz Chachuła ZSR CKZ w Pszczelej Woli - Aspekty hodowlane oraz edukacyjne.
Uczestnicy przybyli z różnych stron Polski tworząc grupę ''Edukatorów metod biotechnicznych w walce z warrozą''.
Organizatorami wydarzenia byli: Varroaresistenz 2033 Polska Stowarzyszenie, Polski Związek Pszczelarski, Wojewódzki Związek Pszczelarzy w Łodzi - biuro i sklep patronacki, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w Łodzi.

16/07/2026

Miód na kanapkę czy do herbaty?
Wiele możliwości, dziękujemy wam 🐝🐝🐝✨.