Instytut Spraw Obywatelskich

17/09/2026

👉 Wesprzyj akcję na: dzienbezekranu.pl

Pamiętasz ten moment, kiedy mama wołała Cię na obiad, a Ty biegałeś z przyjaciółmi po podwórku, budowałeś/-aś bazy z koców i gałęzi, a nudę zamieniałeś/-aś w najlepszą przygodę życia? 🌳✨

Dzisiejsze dzieci dorastają w zupełnie innym świecie. Zamiast zapachu lata i śmiechu na świeżym powietrzu, ich małe rączki coraz częściej zaciskają się na chłodnym szkle ekranów. Telefon nie jest już tylko narzędziem – stał się niewidzialnym murem między dzieckiem a prawdziwym życiem.

Kiedy w szkołach mówi się o ograniczeniu smartfonów, nie traktujmy tego jak kary czy „odbierania” czegoś ważnego. To wielka szansa, by oddać dzieciom to, co najważniejsze: przestrzeń na beztroskie dzieciństwo.

20 września 2026 r. organizujemy I ogólnopolską edycję Dnia bez Ekranu. Razem z Wami chcemy wydać piękną książeczkę „Odzyskajmy dzieciństwo”, która w ramach pilotażu trafi do przedszkoli, przypominając maluchom, jak pachnie prawdziwa zabawa.

Otwórzmy serca i portfele dla najmłodszych. Każda wpłata to cegiełka do lepszego, cieplejszego dzieciństwa.

Wejdź na: dzienbezekranu.pl

Grafika Pawel Kuczynski

16/09/2026

🔦 Nagle gaśnie światło. Nie działa Internet. Telefon traci zasięg. Kartą nie zapłacisz. Co robisz?

Nie musi wybuchnąć wojna, żeby codzienność w jednej chwili przestała działać tak, jak ją znamy.

Zapraszamy na warsztat Combat 56 Arkadiusz Kups „Jak przeżyć koniec świata, jaki znasz?” organizowany w ramach Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej 2025-2026 mazowieckie i łódzkie pierwszego dnia VIII Forum Technopolitycznego.

Bądźcie z nami!

VIII Forum Technopolityczne w Łodzi - Dzień I - Weź udział! 👋

VIII Forum Technopolityczne w Łodzi - Dzień II - Weź udział! 👋

Co zrobisz, jeśli nagle zabraknie prądu, przestaną działać Internet, telefon i płatności elektroniczne? Jak przygotować siebie i rodzinę na sytuację kryzysową? I jak nie spanikować wtedy, kiedy od szybkiej i rozsądnej decyzji może zależeć bezpieczeństwo Twoje i Twoich bli...

16/09/2026

„Przykład tego referendum pokazuje, jak wiele rzeczy w kwestiach wyborczych jest ciągle nieuregulowanych, jak bardzo potrzebują odnowy i przyjrzenia się na spokojnie, co działa, a co nie działa. Wiele rzeczy wymaga zmiany np. kwestia wydatków w czasie tzw. prekampanii, czyli kampanii wyborczej przed oficjalnym ogłoszeniem terminu wyborów, która jeszcze nie jest obwarowana żadnymi uwarunkowaniami prawnymi i regulacjami przez Państwową Komisję Wyborczą" – mówi politolog Szymon Andrzejewski.

Czytaj dalej: https://instytutsprawobywatelskich.pl/wybory-w-krakowie-kto-naprawde-finansuje-polityke-czy-demokratyczny-voucher-zmieni-zasady-gry/

Z Szymonem Andrzejewskim – autorem książki „Demokracja lokalna w Gdańsku w ujęciu teorii” i politologiem zajmującym się badaniami nad demokracją rozmawiamy o referendum w Krakowie, idei demokratycznego vouchera oraz możliwościach bardziej sprawiedliwego finansowania polityki.

15/09/2026

Spór o autonomiczne systemy broni (AWS) – raport z Genewy 🇨🇭

👀 Algorytm prześwietlił cyfrowe życie Christo. Znalazł jego stare posty z mediów społecznościowych, które zaklasyfikował jako wyrazy poparcia dla wrogiej armii. Przeanalizował jego znajomych w sieci. Część z nich została niedawno zmobilizowana do wojska, więc system uznał to za dowód powiązań z wrogiem.

Tekst jest efektem uczestnictwa Instytutu w koalicji Stop Killer Robots oraz przyglądaniu się we wrześniu 2026 roku obradom ONZ w Genewie i rozmowie z delegatami podczas spotkań Grupy Ekspertów Rządowych do spraw śmiercionośnych autonomicznych systemów broni, działającej w ramach Konwencji o pewnych broniach konwencjonalnych (CCW GGE) 🇺🇳.

Kto decyduje o życiu i śmierci na wojnie?

📖 Przeczytaj tekst o konsekwencjach współczesnego teatru konfliktu.

https://instytutsprawobywatelskich.pl/czy-minimum-stanie-sie-sufitem-spor-o-autonomiczne-systemy-broni-aws-raport-z-genewy/

, ,
───

„Sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 Priorytet 5 Społeczeństwo Obywatelskie KPRM”

Materiał odzwierciedla wyłącznie opinię autora. NIW-CRSO nie jest odpowiedzialny za sposób wykorzystania zawartych w nim

Na niewielkim podwórku starego domu kultury Christo westchnął ciężko. Właśnie skończył pakować do ciężarówki ostatnie kartony. W środku był ryż, makaron i ryba w puszkach dla uchodźców wojennych. „A, jeszcze wiadomość do mamy” – pomyślał. Wyjął…

14/09/2026

Zobaczcie, co czeka na Was na VIII Forum Technopolitycznym!

Dziękujemy Wydawnictwo Prześwity i MT Biznes za fantastyczną współpracę 😍

Do zobaczenia już w najbliższy weekend: 19-20 września na Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytet Łódzki.

Program i link do rejestracji: https://forumtechnopolityczne.pl/

Linki do wydarzeń w komentarzu 👇👇

13/09/2026

🤔 Też tak masz?: „a gdybym tam był/a”, „dlaczego tak się zachowałam/em”, „dlaczego tak się stało?”.

🔵 Wracają do nas wielokrotnie, utrzymują się mimo zmiany sytuacji, a czasem pojawiają się wtedy, kiedy chcielibyśmy się ich pozbyć. Powracające rozważania o tym, co moglibyśmy zrobić lepiej, psychologia nazywa ruminacjami.

Są to uporczywe treści przeszłych wydarzeń w formie analiz czy rozpamiętywania sytuacji, na które nie mamy już wpływu.

🔵 W przeciwieństwie do refleksji, nie prowadzą do wniosków ani zmiany zachowania. Niosą za sobą zmiany w funkcjonowaniu zarówno psychicznym, jak i fizjologicznym.

Bardzo podobnie jest w naszych relacjach, rozpamiętujemy niewypowiedziane słowa, doszukujemy się ukrytych intencji, zaczynamy wierzyć, że gdybyśmy zachowali się inaczej, wiele sytuacji mogłoby się potoczyć odmiennie.

🔵 Długotrwałe pozostawanie w takiej pętli myśli może prowadzić do głębszych zmian w sposobie postrzegania siebie i własnych możliwości. Stan ten powoduje u człowieka zahamowanie wiary w jego własne możliwości.

Problemem nie jest myślenie. Problemem jest myślenie, które nie prowadzi do rozwiązania tylko do wyczerpania.

Co może nam pomoc w takich sytuacjach?

Sprawdź https://instytutsprawobywatelskich.pl/ruminacja-cichy-zlodziej-energii-psychicznej-jak-z-nia-walczyc-i-zyskac-spokoj/

11/09/2026

Przypomnisz sobie ten dźwięk? 🚲 To zgrzyt łańcucha w rowerze, na którym zjeździłeś/-aś całą okolicę, nie patrząc na zegarek, bo jedynym wyznacznikiem czasu był powrót do domu na kolację, gdy mama zapalała światło w oknie. 🌅🏡

Dzisiejsze dzieci mają w kieszeniach minikomputery, które obiecują cały świat, a w zamian kradną im to, co najcenniejsze: zapach rozgrzanego asfaltu, smak zerwanej z krzaka maliny, zdarte kolana i święty spokój od powiadomień. 🍓🩹❌📱

20 września świętować będziemy Dzień bez Ekranu!

🗓️🎉 To nie jest żaden nudny nakaz. To wielkie, radosne zaproszenie do odzyskania tego, co nam ucieka przez palce. 💚

Tego dnia schowajmy smartfony na dno szuflady. Pokażmy maluchom, jak świetnie można bawić się bez cyfrowych bodźców. Wyjdźcie razem na dwór, powspominajcie zwariowane przygody ze swoich lat dziecinnych, zagrajcie w gumę albo po prostu ponudźcie się razem! 🎲🌳⚽

Wspólnie z nami możesz też pomóc dotrzeć do najmłodszych – tworzymy książeczkę „Odzyskajmy dzieciństwo”, która w ramach pilotażu trafi prosto do przedszkoli! 📚👶

👉 Wejdź na https://dzienbezekranu.pl/ i sprawdź, jak możesz podarować dzieciom prawdziwą beztroskę! 🚀

wydarzenie na Fb https://fb.me/e/aHwHhu5xi

10/09/2026

🔵 2 sierpnia 2026 r. miały zacząć obowiązywać przepisy rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act), odnoszące się do przejrzystości stosowanych w miejscu pracy systemów AI dotyczących zatrudnienia.
W wyniku poprawek zebranych w dokumencie Digital Omnibus, wejście w życie przepisów zostało przesunięte na grudzień 2027 roku.

🔵 […] jeśli pracodawca stosuje jakiekolwiek rozwiązania, oparte na AI, które dotyczą zatrudniania, przydzielania zadań, oceny pracowników, wynagradzania czy zwalniania, to powinien poinformować pracowników o tym, jak one działają i zapewnić kontrolę człowieka (a więc i możliwość odwołania się od decyzji systemowej).

🔵 Punktem wyjścia może być przegląd tego, co już jest wdrożone. Prędzej czy później pracodawca będzie zobowiązany taki audyt przeprowadzić, choćby na podstawie AI Act.

🔵 W każdym z obszarów można określić elementy, które powinny stanowić punkt odniesienia w analizie ryzyk tworzonych przez AI:

➡️ Warunki pracy: obciążenie zadaniami, autonomia decyzyjna, prywatność danych, współpraca w zespole, ryzyka psychosocjalne.

➡️ Zatrudnienie i umiejętności: planowanie pracy zespołów i strategie dot. kompetencji: kto będzie szkolony, gdzie będą tworzone nowe stanowiska, gdzie stanowiska będą likwidowane lub przenoszone.

➡️ Polityka dot. zarządzania zasobami ludzkimi: zastosowanie AI w systemach HR, wykorzystanie danych o pracownikach, sposób nadzoru ludzkiego nad systemami, możliwości odwołania od decyzji systemowych przez pracowników.

➡️ Zagadnienia ekonomiczne i strategiczne: koszty długoterminowe rozwiązań AI, uzależnienie od zagranicznych dostawców, suwerenność danych, udział pracowników w zysku z wzrostu produktywności.

➡️ Regulacje, etyka i bezpieczeństwo: zgodność z regulacjami prawnymi (przede wszystkim AI Act i RODO).

➡️ Wpływ na środowisko: umiejscowienie centrów danych, ich wpływ na środowisko naturalne.

🔺 Obserwujecie sytuację w swoim miejscu pracy?

czytaj więcej https://instytutsprawobywatelskich.pl/jak-rozmawiac-o-sztucznej-inteligencji-w-firmie/

10/09/2026

➡️ Ważne dyskusje na Forum Ekonomiczne / Economic Forum. Bierzemy w nich udział. ➡️ Rafał Górski mówił m.in. o jakości życia, o kampaniach Instytut Spraw Obywatelskich na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, wykluczeniu gotówkowemu i wykluczeniu smartfonowemu:

"Szczególnie zwróciło moją uwagę to, jak rozsądnie i bez ideologicznych uproszczeń samorządowcy uczestniczący w panelu mówili o tych wykluczeniach. Cieszę się, że mamy sojuszników w samorządach".🙂

„Szczęście nie jest rzeczą łatwą; trudno je znaleźć w sobie, a nie sposób gdzie indziej".

Od tego cytatu Chamforta rozpocząłem moje wystąpienie podczas panelu „Gdzie się dobrze żyje w Polsce? I dlaczego nie wszędzie tak samo?” na ###V Forum Ekonomiczne / Economic Forum w Karpaczu. Schopenhauer umieścił tę myśl jako motto książki "Aforyzmy o mądrości życia".

Moim zdaniem o jakości życia decyduje przede wszystkim to, kim jesteśmy: nasz charakter, przekonania, sposób myślenia, umiejętność ograniczania własnych pragnień i budowania poczucia własnej wartości – zamiast poczucia własnej ważności.

Mówiłem też o kampaniach obywatelskich Instytut Spraw Obywatelskich na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, wykluczeniu gotówkowemu i wykluczeniu smartfonowemu.

Szczególnie zwróciło moją uwagę to, jak rozsądnie i bez ideologicznych uproszczeń samorządowcy uczestniczący w panelu mówili o tych wykluczeniach. Cieszę się, że mamy sojuszników w samorządach.🙂

09/09/2026

➡️ 10 września, 11:10 – 12:10 Panel dyskusyjny: Gdzie się dobrze żyje w Polsce – i dlaczego nie wszędzie tak samo?

➡️ Polska rozwija się szybko, ale nierównomiernie. Jedni mają wszystko pod ręką: pracę, rozwój, dostęp do usług. Inni stają przed wyborem – zostać czy wyjechać.

Czy Polska dzieli się dziś na miejsca „do życia” i „do wyjazdu”? Obok silnych, przyciągających ludzi metropolii, są miejsca, które walczą o inwestycje, mieszkańców, przyszłość.

Dlaczego w jednych częściach Polski żyje się wygodnie, a w innych „trochę trudniej”?

Czy o jakości życia decyduje dostęp do pracy, usług publicznych, transportu i edukacji, czy coś więcej – lokalne ambicje, kapitał społeczny i tempo zmian? Co decyduje o jakości życia? Jakie działania sprawią, że dobre warunki do życia nie będą zależały od kodu pocztowego?

(sala: zrównoważony rozwój 4.5)