20/11/2025
Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka, obchodzony 20 listopada, upamiętnia uchwalenie "Konwencji o prawach dziecka" przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1989 r. Inicjatorem powstania dokumentu - określanego często "konstytucją praw dziecka” – była Polska, która w 1978 r. przedstawiła Komisji Praw Człowieka ONZ projekt uchwały. Proces przygotowania "Konwencji” trwał ponad dziesięć lat, ponieważ jej twórcy dążyli do opracowania treści uniwersalnej, wpisującej się w różne kultury i systemy polityczne. Działanie zakończyło się sukcesem, bowiem dokument podpisały wszystkie kraje na świecie, a tylko dwa państwa - Somalia i Stany Zjednoczone – go ostatecznie nie zatwierdziły. W Somalii uniemożliwia to wieloletni konflikt zbrojny, a w USA różnice w prawie obowiązującym w poszczególnych stanach.
Polska przyjęła "Konwencję" 7 czerwca 1991 r.
"Konwencja o prawach dziecka" składa się preambuły oraz 54 artykułów zawierających zbiór praw i wolności przysługujących każdemu dziecku, czyli osobie która nie uzyskała pełnoletniości. Obejmuje prawa cywilne, socjalne, kulturalne i polityczne, a także w ograniczonym zakresie ekonomiczne, wychodząc z założenia, że dziecko przede wszystkim powinno się uczyć, a nie pracować.
Do najważniejszych praw dziecka należą m.in. prawo do: życia i rozwoju, bezpłatnej i obowiązkowej edukacji, wypoczynku i czasu wolnego, ochrony zdrowia i zabezpieczenia socjalnego, nietykalności osobistej i ochrony przed każdego rodzaju przemocą, wolności i swobody wyrażania swoich poglądów, własnej tożsamości, wychowywania w rodzinie i kontaktów z rodzicami, a także znajomości swoich praw.
"Dziecko ma prawo być sobą. Ma prawo do błędu, ma prawo do własnego zdania, ma prawo do szacunku. Nie ma dzieci – są ludzie" – mówił Janusz Korczak, orędownik praw dzieci na wiele lat przed uchwaleniem "Konwencji”.
Jego słowa przypominają nam wszystkim, jak ogromny wpływ mamy na rzeczywistość, której doświadczają dzieci każdego dnia – w domu czy przestrzeni publicznej. Najważniejsza jest świadomość, uważność i empatia, bez których nawet najdoskonalszy dokument zostanie tylko "martwym zapisem”.
