11/04/2026
هاڻوڪي يوسي سانگي/تپو مرکياڻي جي ڪوريجا خاندان جي تاريخي ۽ انتظامي حيثيت جو هڪ تحقيقي جائزو:
1. قدامت ۽ نسلي تسلسل (1900ع کان هاڻ تائين)
وليج فارم نمبر 1 جا دستاويز واضح ڪن ٿا ته ڪوريجا خاندان هن ڌرتيءَ جو قديم مالڪ ۽ مستقل رهواسي آهي. 1900ع واري ڏهاڪي جا رڪارڊ اها شاهدي ڏين ٿا ته گذريل هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان هي زمينون پيڙهي در پيڙهي هن خاندان جي مالڪيءَ ۾ رهيون آهن.
2. ڳوٺ ڳڙهي صاحب خان ۽ تاريخي ملڪيت:
هن خاندان جي تاريخ جو هڪ اهم باب ڳوٺ ڳڙهي صاحب خان آهي، جيڪو اصل ۾ ڪوريجن جو ئي اڏيل شهر آهي. سرڪاري ۽ تاريخي رڪارڊ موجب، هن ڳوٺ جي آسپاس واري وسيع زمين اڄ به سندن ئي نالي تي آهي. اها هڪ تاريخي حقيقت آهي ته هن علائقي (هاڻوڪي يوسي سانگي ۽ تپو عمر مرکياڻي) جا سڀ کان وڏا زميندار ڪوريجا هيا ۽ سرڪاري رڪارڊ ۾ اڄ به اها حيثيت برقرار آهي.
3. لڏپلاڻ ۽ لاڙڪاڻي ۾ نوان وسڪارا
تاريخي حالتن يا ڪنهن نجي مسئلن جي ڪري، ڳڙهي صاحب خان جا اڪثر ڪوريجا خاندان اتان لڏپلاڻ ڪري ضلعي لاڙڪاڻي ۾ وڃي آباد ٿيا. خاص طور تي ڳڙهي خدا بخش ڀٽو جي ڀرسان وارو ڳوٺ ڪوريجه اڄ به سندن سماجي ۽ عددي قوت جو مرڪز آهي, ماسواء هڪ گهر جيڪو غلام ڪوريجو ولد صاحب خان ڪوريجو (ٻيون) جيڪو ٻيلي کاتي ۾ فاريسٽر هيو تنهن جو هيو سو به وڃي ڀرسان واري ڳوٺ ڪوريجه هاڻ احمد بخش ڪوريجو سڏجي ٿو تنهن مان شادي ڪري اتي وڃي آباد ٿيو ۽ اتي ئي پنهنجي زندگي بسر ڪري گذاري ويو
جيتوڻيڪ تقريبن هتان لڏي ويا، پر پنهنجي اصلوڪي وطن ۾ زمينن جي مالڪي اڄ به سندن نالي سان منسوب آهي.
سندس جايون، ملڪيتون ۽ ماڙيون اڄ به سندن مالڪي جي گواهي ڏين ٿيون
4. جاگرافيائي سڃاڻپ ۽ انتظامي حيثيت
روينيو رڪارڊ ۾ "ڳوٺ ڪوريجا" جو بار بار ذڪر ۽ هاڻوڪي يوسي سانگي جو پراڻو نالو "يوسي ڪوريجا" هجڻ ان ڳالهه جي عڪاسي ڪري ٿو ته هي سڄو بيلٽ هن خاندان جي اثر هيٺ هو. سروي نمبرن (500، 600، 700 جي سيريز) جو تسلسل هڪ وڏي رياست يا قديم جاگير جي نشاندهي ڪري ٿو. "ديهه ڪوريجا جاگير" (هاڻوڪي ديهه سانگي جاگير) جو رڪارڊ ان جو مستند ثبوت آهي.
5. سماجي خدمت ۽ وقفي ملڪيتون
خاندان جي سخاوت جو وڏو مثال سروي نمبر 598 (ايراضي 11 ايڪڙ، 10 گهنٽا) آهي، جيڪو هاڻي "پير جعفر شاهه قبرستان" جي نالي سان مشهور آهي. هيءَ قيمتي زمين ڪوريجا خاندان عوامي ڀلائي لاءِ وقف ڪئي هئي، جيڪا سندن سماجي وابستگي جو ثبوت آهي.
6. نتيجو
7 آڪٽوبر 1912ع تي محمد ابراهيم (رجسٽر رائيٽر، سروي آفيس) پاران لکيل اهي رڪارڊ محض ڪاغذ ناهن، پر هڪ مستند تاريخي ورثو آهن. ڊکڻ هب سٽي هجي يا تپو عمر مرکياڻي، اهي دستاويز بلاشڪ ثابت ڪن ٿا ته ڪوريجا خاندان هن علائقي جا اصل وارث، اڏيندڙ ۽ وڏا آبادگار رهيا آهن.
