21/04/2026
Admin, pa-hide ng identity ko, tawagin mo na lang akong 'J,' 32 years old. Hindi ko na sasabihin kung anong bayan ito, mahirap na, baka bukas-makalawa ay hindi na ako makapagtinda dahil sa galamay ng mga nasa pwesto.
May maliit akong hardware at construction supply business dito sa amin. Dahil maliit na bayan lang kami, halos lahat kami rito ay umaasa sa mga kontrata o benta mula sa lokal na gobyerno (LGU). Nitong mga nakaraang buwan, sa akin sila kumukuha ng mga semento, pintura, at iba pang materyales para sa mga maliliit na proyekto sa mga barangay.
Akala ko nung una, swerte ako kasi 'regular' ang benta. Pero admin, dito na pumasok yung maduming sistema. Yung mga tauhan na pinapadala rito para mag-pick up ng gamit, harap-harapan akong kinausap. Halimbawa, ang presyo ng isang sako ng semento ay ₱250 lang, gusto nila ang ilalagay ko sa resibo o billing ay ₱300 o ₱320. Ang sabi sa akin, 'SOP' daw 'yun. 'Para sa mga boys' daw na nagpapagod sa munisipyo.
Jusko, admin! Sa dami ng materyales na kinukuha nila buwan-buwan, kung papatungan ko ng ₱50 hanggang ₱70 ang bawat item, aabot ng tens of thousands ang 'kickback' nila sa isang bagsakan lang. Nanginig ang kalamnan ko nung marinig ko 'yun. Negosyante ako, hindi ako santo, pero alam kong pagnanakaw na 'yun sa kaban ng bayan.
Ang masakit pa nito, nung nag-alinlangan ako, tinakot pa ako. Sabi nung isang tauhan, 'O sige, kung ayaw mo, dun na lang kami sa kabilang hardware kukuha, dun sa marunong makisama.' Alam mo yung pakiramdam na sinasakal ka sa sarili mong pwesto? Kung hindi ako susunod, mawawalan ako ng benta at baka ma-ipit pa ang mga permit ko. Pero kung susunod naman ako, parang kasabwat na rin ako sa pangungurakot nila.
Hindi ko alam kung abot ba kay Mayor itong kalokohan ng mga tauhan niya o talagang ito na ang standard procedure nila rito. Small-time businessman lang ako, admin. Nagtatrabaho ako nang patas para mapakain ang pamilya ko, pero bakit kailangang dumaan sa ganitong kaduming usapan para lang kumita?
Sa mga kapwa ko negosyante rito sa CC, nararanasan niyo rin ba itong 'patong system' sa mga bayan niyo? Paano niyo ba ito hinahandle nang hindi kayo nababangga ng mga nakaupo? Nakakasama lang ng loob na ang perang dapat ay para sa serbisyo publiko, napupunta lang sa 'merienda' ng iilan.
