10/11/2025
PROTEKTAHAN ANG SIERRA MADRE, ILIGTAS ANG KABUHAYAN NG MAMAMAYAN
Isang Paninindigan para sa mga Manggagawang Impormal at Maralitang Sektor ng Bayan
Ang Sierra Madre ay hindi lamang kabundukan ito ang buhay na haligi ng kaligtasan at kabuhayan ng milyun-milyong Pilipino, lalo na ng mga manggagawang impormal at maralitang mamamayan sa Luzon. Sa bawat ulan na pinipigilan nito, sa bawat ilog na pinagmumulan ng tubig, at sa bawat kagubatang sumisipsip ng carbon, nakasalalay ang kabuhayan ng mga taong walang ibang sandigan kundi ang likas-yaman ng bayan.
Ngunit sa ngalan ng tinatawag na “kaunlaran”, unti-unting sinisira ng mga oligarkong negosyante at dayuhang kapitalista ang kabundukan ng Sierra Madre. Sa pamamagitan ng mga dambuhalang proyekto tulad ng Ahunan Hydropower Project sa Pakil, Laguna, Upper Wawa Dam sa Rizal, Kaliwa Dam sa Quezon, at mga planong pagmimina sa Aurora, Cagayan, at Quezon, ginagawang negosyo at kalakal ang mismong kalikasan. Sa ganitong mga proyekto, ang mga pinakaapektado ay ang mga nasa laylayan mga katutubo, magsasaka, mangingisda, at manggagawang impormal na nawawalan ng tahanan at kabuhayan.
Ang Sierra Madre Bilang Huling Dambana ng Kalikasan
Ang Sierra Madre ang tinaguriang “huling dambana” o “last frontier” ng Luzon ang natitirang malawak na kagubatan na nagtatanggol sa bansa laban sa matitinding bagyo, pagbaha, at pagguho ng lupa. Ayon sa Department of Environment and Natural Resources (DENR), may lawak itong humigit-kumulang 1.4 milyong ektarya, tahanan ng higit 400 uri ng hayop at halaman, at pinagmumulan ng mahigit 10 pangunahing ilog at watershed system sa Luzon.
Tuwing may bagyong dumarating mula sa Karagatang Pasipiko, ang Sierra Madre ang unang sumasalo sa hampas ng hangin at buhos ng ulan. Noong Bagyong Egay at Goring (2024), pinanatili ng Sierra Madre ang maraming pamayanan sa kapatagan mula sa tuluyang pagbaha at pagkasira. At ngayong Bagyong Uwan (2025), muling napatunayan na ito ang pinakamabisang panangga ng bansa laban sa kalamidad walang teknolohiya o istrukturang pantao ang makakatumbas sa likas nitong proteksiyon.
Ngunit habang patuloy itong nagtatanggol sa atin, patuloy din itong winawasak. Sa bawat puno na pinuputol, sa bawat bundok na binubutas, at sa bawat ilog na sinasaklaw ng mga dambuhalang dam, unti-unting pinapatay ang kakayahan ng Sierra Madre na buhayin at protektahan ang mamamayan.
Epekto sa mga Manggagawang Impormal at Maralita
1. Pagkawasak ng Tirahan at Kabuhayan
Sa pagtatayo ng Ahunan at Kaliwa Dam, libo-libong pamilya ng Dumagat-Remontado at mga maralitang naninirahan sa paanan ng Sierra Madre ang sapilitang pinalalayas. Nawawala ang kanilang lupang ninuno, sakahan, at pinagkukunan ng kabuhayan.
Kapag napalayas, napipilitan silang lumipat sa mga siyudad nagiging tindero, kargador, tricycle driver, at iba pang impormal na manggagawa. Sa ganitong kalagayan, ang pagkasira ng kalikasan ay tuwirang nagtutulak sa paglobo ng urban poor at disempleyo sa kalunsuran.
2. Paglala ng Kahirapan at Kawalan ng Pagkain
Ayon sa Philippine Statistics Authority (2024), mahigit 17% ng mga pamilyang Pilipino ang patuloy na nabubuhay sa ilalim ng poverty line. Sa mga rehiyon sa paligid ng Sierra Madre CALABARZON, Cagayan Valley, at Aurora — ang pagkawala ng kagubatan at tubig ay direktang tumatama sa kabuhayan. Wala nang irigasyon, bumababa ang ani, at nagiging marupok ang suplay ng pagkain.
Habang ang mamamayan ay naghihirap, patuloy namang kumikita ang mga pribadong korporasyon mula sa tubig, enerhiya, at mineral ng kabundukan.
3. Pagkawasak ng Ekosistema at Kaligtasan
Ang walang habas na pagmimina, logging, at pagtatayo ng dam ay nagpapabilis ng pagbaha at pagguho ng lupa. Ang pinsalang idinulot ng mga bagyong Egay, Goring, at Uwan ay patunay na kapag winasak ang Sierra Madre, ang unang tatamaan ay ang mga mahihirap na walang kakayahang makabangon.
Ang mga Batas na Ginagamit Laban sa Bayan
Bagaman ang Sierra Madre ay nasa ilalim ng NIPAS Act of 1992 at Expanded NIPAS Act of 2018, patuloy pa ring pinapahintulutan ng gobyerno ang mga dambuhalang proyekto sa loob ng mga protected landscapes. Ang mga korporasyon ay nakakalusot sa pamamagitan ng Environmental Compliance Certificates (ECC) na ibinibigay ng DENR kahit labag sa diwa ng proteksiyon ng kalikasan.
Samantala, ang Philippine Mining Act of 1995 (RA 7942) ay nagbibigay ng malawak na karapatan sa mga dayuhan at pribadong kumpanya upang magmina kahit sa mga protektadong lugar. Sa ganitong paraan, ang batas ay nagiging sandata ng mga oligarko upang pagkakitaan ang likas-yaman ng sambayanan.
Partikular na nakababahala ang Kaliwa Dam Project, na pinopondohan ng China Exim Bank at isinasakatuparan ng MWSS at mga pribadong kumpanyang nakikinabang sa kontrata. Sa kabila ng mariing pagtutol ng mga katutubo at lokal na komunidad, patuloy itong isinusulong patunay ng kawalang-pakialam ng estado sa karapatan ng mamamayan at sa kaligtasan ng kapaligiran.
Paninindigan ng Manggagawa at Mamamayan
Ang mga manggagawang impormal at maralita ay hindi kaaway ng kalikasan, kundi mga tunay na tagapangalaga nito. Habang ang mga oligarko ay kumikita sa pagkasira ng bundok, ang mahihirap naman ang nagbabayad ng presyo sa anyo ng gutom, kawalan ng trabaho, at sakuna.
Kaya’t mariin naming ipinapanawagan:
• Ibasura ang lahat ng dambuhalang proyekto sa Sierra Madre, kabilang ang Ahunan,at Kaliwa Dam;
• Ipahinto ang pagmimina at komersyal na pagtotroso sa ilalim ng Philippine Mining Act of 1995;
• Ipatupad ang tunay na proteksiyon sa ilalim ng NIPAS Act walang pribadong kumpanya o dayuhang interes ang dapat pumasok sa mga protected landscapes;
• Kilalanin ang karapatan ng mga manggagawang impormal, maralita, at katutubo bilang katuwang sa pangangalaga ng kalikasan;
• Isulong ang maka-tao, makakalikasan, at makauring kaunlaran, kung saan ang likas-yaman ay para sa sambayanan, hindi para sa iilan.
Ang Tunay na Diwa ng Sierra Madre
Ang usapin ng Sierra Madre ay hindi lamang usapin ng kalikasan ito ay usapin ng uri, kabuhayan, at karapatan ng mamamayan. Ang bundok na ito ang huling panangga hindi lamang laban sa bagyo, kundi laban sa ganap na pagkabusabos ng sambayanang Pilipino.
Sa bawat pagdaan ng bagyong Uwan at ng mga unos na darating pa, ipinapakita ng Sierra Madre ang tunay nitong diwa tahimik, matatag, at handang magsakripisyo upang mabuhay ang nakararami. Kung tunay nating ninanais ang kaligtasan at kaunlaran, hindi natin ito dapat sirain kundi pahalagahan, ipagtanggol, at pagyamanin.
Iligtas ang Sierra Madre, Iligtas ang Mamamayan!
Wakasan ang Pandarambong ng mga Oligarko sa Ating Likas-Yaman!
Isulong ang Maka-tao, Makakalikasan, at Makauring Katarungan!