21/09/2026
STATEMENT ON THE 54TH ANNIVERSARY OF MARTIAL LAW
September 21, 2026
ITAGUYOD ANG SOBERANYA AT DANGAL NG BAYAN: LABANAN ANG NEOLIBERAL NA PAMBUBUSABOS, REPRESYON, AT IMPERYALISTANG PANGHIHIMASOK!
54 na taon na ang lumipas mula nang ideklara ni Ferdinand Marcos Sr. ang Batas Militar noong Setyembre 21, 1972, ngunit nananatiling malaki ang pinsalang idinulot ng panahong iyon sa demokrasya ng bansa. Ang paggunita sa anibersaryo nito ay hindi lamang tungkol sa pag-alala sa mga naganap—ito ay panawagan para sa pagkilos: isulong ang hustisya para sa mga biktima, papanagutin ang mga responsable, at ganap na ibalik sa mamamayan ang tunay na kapangyarihang demokratiko.
Ang Setyembre 21 ay kasabay din ng International Day of Peace, na itinatag ng United Nations noong 1981 upang pagtibayin ang pangako ng lahat ng bansa sa kawalan ng karahasan, tigil-putukan, at pagbuwag sa mga sistemikong sanhi ng digmaan at pang-aapi. Para sa sambayanang Pilipino, ang pagtatagpong ito ay naglalaman ng matinding kabalintunaan at kagyat na hamon: habang pinag-uusapan ng mundo ang kapayapaan, patuloy na dinaranas ng ating bansa ang karahasan ng estado, kawalang-katarungang panlipunan at pang-ekonomiya, at dayuhang militarisasyon. Ang tunay na kapayapaan ay hindi lamang kawalan ng tunggalian, ni hindi ito matatagpuan sa katahimikang ipinapataw sa pamamagitan ng mga baril at red-tagging. Ang tunay na kapayapaan ay makakamit lamang kung ito ay nakabatay sa katarungang panlipunan, pambansang dignidad, at tunay na kalayaan mula sa dominasyon ng mga dayuhan.
Ang diktadurang Marcos Sr. ay itinayo sa teror ng estado, sistematikong pandarambong, at malalim na pagpapasakop sa mga dayuhang kapangyarihan. Ngayon, sa ilalim ng rehimen ni Ferdinand Marcos Jr., nasasaksihan natin ang repleksyon ng madilim na nakaraan. Sa likod ng pinakinis na public relations, mga panawagan sa huwad na “pagkakaisa,” at sistematikong pagbaluktot sa kasaysayan ay namamayani ang isang mapait na realidad: ang mga istruktural na ugat ng krisis panlipunan sa ilalim ng rehimen ng ama ay muling lumitaw at higit pang tumindi sa ilalim ng anak.
ANG MAGKAHALINTULAD NA KRISIS NG NEOLIBERAL NA PANDARAMBONG, REPRESYON NG ESTADO, AT SISTEMIKONG KORAPSYON
Ang pangunahing katangian ng pang-ekonomiyang pamana ng diktadura ay ang pagpapasakop sa mga dayuhang institusyong pinansyal at napakalaking pampublikong utang. Ngayon, ang pamana nitong ito ay higit pang lumala tungo sa isang walang kapantay na economic emergency, kung saan umabot sa rekord na ₱19.39 trilyon ang pambansang utang. Sa halip na ituon ang pampublikong yaman sa sapat na sahod, pagpapaunlad ng agrikultura, at mahahalagang serbisyong panlipunan, ginagamit ang pondo ng estado upang bayaran ang mga obligasyon sa utang at tustusan ang mga proyektong pang-imprastraktura na idinisenyo upang magpayaman sa mga dayuhang korporasyon at lokal na oligarko.
Kasabay ng pagkabulok na ito sa ekonomiya ang nakaugat nang korapsyon sa mga institusyon. Kasalukuyang nasa ika-120 puwesto ang Pilipinas sa 182 bansa sa Corruption Perceptions Index ng Transparency International. Ang pampublikong pondong nakalaan para sa katatagan sa harap ng sakuna at kaligtasang pampubliko ay sinasalaula sa pamamagitan ng mga kickback—gaya ng isiniwalat sa bilyun-bilyong pisong iskandalo sa flood control na kinasasangkutan ng matataas na opisyal ng pamahalaan—habang iniiwang magdusa ang mga komunidad ng uring manggagawa sa nakamamatay na mga resulta ng kasakiman ng mga elitista.
Ipinatutupad ang pagsasamantalang pang-ekonomiyang ito sa pamamagitan ng agresibong represyon ng estado. Bagama’t iniiwasan ng rehimen ang pormal na deklarasyon ng Batas Militar, kumikilos ang makinarya ng pamimilit nang halos walang pagpipigil. Nanatiling matindi ang mga restriksyon sa kalayaan sa pamamahayag, kung saan nasa ika-114 na puwesto ang bansa sa World Press Freedom Index, habang nahaharap ang mga mamamahayag sa red-tagging, banta ng mga kasong libelo, at panliligalig na suportado ng estado.
Pinakamapanganib ang pag-atake sa mga kalayaang sibil para sa mga nagtatanggol sa lupa at kalikasan. Patuloy na hawak ng Pilipinas ang malagim na rekord bilang pinakamapanganib na bansa sa Asya para sa mga tagapagtanggol ng kapaligiran at lupa sa loob ng 13 magkakasunod na taon—at kapantay ng ikatlong puwesto sa buong mundo—kung saan 12 tagapagtanggol ang napatay sa nakaraang taon lamang. Ang mga magsasaka, lider katutubo, at mga aktibistang pangkomunidad na tumututol sa mapanirang pagmimina, malalaking dam, at mga proyektong reklamasyon sa lupa ay regular na tinatarget ng mga operasyon ng counter-insurgency ng estado, red-tagging, at ekstrahudisyal na karahasan. Sa pamamagitan ng NTF-ELCAC, Anti-Terror Law, at hudisyal na panggigipit, sistematikong sinusupil ng estado ang mga lumalaban para sa karapatan ng mamamayan at mga lupang ninuno, habang pinananatili ang isang elitistang demokrasya na kumakalinga sa mga dinastiyang pampulitika ngunit ipinagkakait ang hustisya sa masang anakpawis.
BULNERABILIDAD SA KLIMA AT MGA SAKUNANG LIKHA NG TAO
Ang krisis sa pamamahala at korapsyon ay may tuwiran at nakamamatay na epekto sa masa na humaharap sa matitinding epekto ng climate change. Nangunguna ang Pilipinas bilang bansang may pinakamataas na panganib sa sakuna sa buong mundo ayon sa WorldRiskIndex. Sa kabila ng matinding bulnerabilidad sa super typhoon, pagtaas ng lebel ng dagat, at mapaminsalang pagbaha, nananatiling puno ng korapsyon at kawalan ng kakayahan ang tugon ng estado.
Regular na inililihis ang mga pondong para sa disaster management tungo sa mga tiwaling proyektong pang-imprastraktura, kaya naiiwang lubog sa tubig ang mga komunidad ng uring manggagawa tuwing tag-ulan at panahon ng bagyo. Ang pagsasanib ng pagkasira ng kapaligiran, agresibong pag-unlad na pinangungunahan ng mga korporasyon, at pagpapabaya ng estado ay ginagawang mga sakunang likha ng tao ang mga dating natural na panganib, na nagtutulak sa milyun-milyong maralitang Pilipino na pasanin ang bigat ng kasakiman ng mga elitista.
Lalong inilalantad ang iresponsableng pagwawalang-bahala sa kaligtasan ng kapaligiran at pampublikong interes sa agresibong pagtutulak ng rehimen para sa enerhiyang nukleyar. Katulad ng tiwaling pamana ng Bataan Nuclear Power Plant (BNPP)—isang $2.3 bilyong white elephant na itinayo sa ibabaw ng fault line at nagpasan sa mga Pilipinong nagbabayad ng buwis ng araw-araw sa loob ng mga dekada bilang pambayad-utang nang hindi nakalikha kahit isang watt ng kuryente—aktibong isinusulong ng administrasyong Marcos Jr. ang muling pagbuhay sa BNPP, kasabay ng agresibong promosyon ng mga Small Modular Reactor (SMR) na hindi pa nasusubukan sa ganitong konteksto. Maling ipinakikilala bilang isang “malinis na transisyon,” nagbabantang ikulong ng pagtutulak na ito sa nukleyar ang bansa sa panibagong siklo ng dayuhang utang, panganib mula sa nakalalasong nuclear waste, at matitinding panganib sa kaligtasan sa isa sa mga rehiyong may pinakamataas na panganib sa sakuna sa mundo, habang isinasantabi ang tunay na ligtas, katutubo, at nakasentro sa komunidad na mga solusyon sa renewable energy.
PAGPAPASAKOP SA IMPERYALISMO AT PAGSUKO SA PAMBANSANG SOBERANYA
Sa halip na igiit ang isang malayang patakarang panlabas at pambansang dignidad, ginawa ng rehimen ni Marcos Jr. ang Pilipinas na isang lugar na pinaglalagakan at pinaglulunsaran ng kapangyarihang militar ng mga dayuhan, na pangunahing nagsisilbi sa mga estratehiyang heopolitikal ng imperyalismong Estados Unidos at mga kaalyado nito sa rehiyon.
Itinatali ang bansa sa lumalawak na ugnayan ng mga kasunduang nagbibigay ng akses militar sa mga dayuhan na kumokompromiso sa pambansang teritoryo at nagbubukas ng pinto sa dayuhang interbensyon. Bukod sa umiiral na United States Visiting Forces Agreement (VFA) at Australia Status of Visiting Forces Agreement (SOVFA), pinabilis ng rehimen ang ugnayang militar sa pamamagitan ng Japan Reciprocal Access Agreement (RAA). Ang mga karagdagang kasunduan sa visiting forces sa Canada at New Zealand, kasama ang aktibong kasunduan sa France, at mga kasunduang pangmutwal sa logistics gaya ng US MLSA at Japan ACSA ay higit pang nagsusuko sa ating integridad teritoryal.
Pinakamalinaw ang pagpapasakop na militar na ito sa pagtatatag ng 9 na idineklarang Enhanced Defense Cooperation Agreement (EDCA) sites. Nakakalat sa mahahalagang estratehikong lokasyon sa buong bansa—kabilang ang mga baybaying lugar sa hilaga sa Cagayan, Isabela, Bataan, Zambales, at Aurora; mga sentrong lokasyon sa Pampanga, Nueva Ecija, at Cebu; mga himpilang nasa timog sa Cagayan de Oro; at mga frontline base sa Palawan—epektibong inilalagay ng mga site na ito ang teritoryo ng Pilipinas sa ilalim ng operasyonal na akses militar ng mga dayuhan. Ang paggawa sa mga sibilyang daungan, paliparan, at himpilang militar bilang mga lunsaran ng mga dayuhang tropa ay hindi nagdadala ng seguridad; ginagawa nitong agarang target ang ating mga komunidad sa inter-imperyalistang tunggalian at hinihila ang bansa sa mga digmaang hindi naman natin nilikha.
PILING HUSTISYA LABAN SA TUNAY NA PANANAGUTAN
Nanatiling hindi napuputol ang kultura ng kawalan ng pananagutan na umusbong noong Batas Militar. Nangingibabaw sa larangang pampulitika ang tunggalian ng mga elitista, kung saan ginagamit ang pananagutan nang pili-pili bilang kasangkapang pampulitika sa halip na bilang prinsipyo ng hustisya.
Habang sinisikap ng rehimen na ipakita ang isang imaheng repormista sa pamamagitan ng pagpapahintulot na umusad ang mga paglilitis sa International Criminal Court (ICC) laban sa dating Pangulong Rodrigo Duterte—kung saan ang mga pre-trial status conference ay naghahanda sa nakatakdang pagsisimula ng paglilitis sa Nobyembre 30 kaugnay ng mga krimen laban sa sangkatauhan—nanatiling kaugnay ang mga hakbang na ito sa mga tunggaliang pampulitika sa loob ng bansa. Samantala, patuloy na ipinagkakait ang makasaysayang hustisya sa loob ng bansa, na pinatutunayan ng pag-acquit ng Korte Suprema kay Imelda Marcos sa kanyang matagal nang mga kasong graft at ng patuloy na mga iskandalong pandarambong na kinasasangkutan ng matataas na opisyal at paglilihis ng pampublikong pondo.
Hindi makakamit ang tunay na pananagutan sa pamamagitan lamang ng pagpapalit sa interes ng isang naghaharing pamilya ng interes ng isa pa. Ang karapatang pantao, dignidad ng tao, at pambansang soberanya ay nangangailangan ng pagharap sa buong sistemang nagbibigay-daan sa karahasan ng estado, korapsyon, at dayuhang dominasyon.
ANG ATING PANATA SA SETYEMBRE 21
Sa araw na ito ng paggunita at pakikibaka, nananawagan kami sa lahat ng demokratikong sektor, masang anakpawis, kabataan, at mga tagapagtaguyod ng pambansang kalayaan na manindigan.
Sa International Day of Peace, pinagtitibay natin na walang kapayapaan kung walang hustisya at walang hustisya kung walang soberanya. Dapat nating ilantad at labanan ang pagbaluktot sa kasaysayan, tanggihan ang mga neoliberal na patakarang gumugutom sa ating mamamayan, at tutulan ang militarisasyon ng ating mga lupain at karagatan.
Ang pakikibaka laban sa Batas Militar ay pakikibaka para sa kinabukasan, kaligtasan, at tunay na soberanya ng ating bansa.
ILANTAD AT LABANAN ANG HISTORICAL DISTORTION!
IPAGTANGGOL ANG MGA DEMOKRATIKONG KARAPATAN AT PRESS FREEDOM!
PROTEKTAHAN ANG MGA TAGAPAGTANGGOL NG KALIKASAN AT ISULONG ANG HUSTISYANG PANLIPUNAN!
NO TO NUCLEAR POWER REVIVAL AND SMALL MODULAR REACTORS! YES TO RENEWABLE ENERGY!
TUTULAN ANG IMPERYALISTANG PANGHIHIMASOK!
ISULONG ANG SOBERANYANG BAYAN!
NEVER AGAIN, NEVER FORGET!
