23/04/2026
𝐈𝐬𝐚𝐛𝐮𝐡𝐚𝐲 𝐚𝐭 𝐩𝐚𝐮𝐧𝐥𝐚𝐫𝐢𝐧 𝐚𝐧𝐠 𝐤𝐚𝐡𝐮𝐥𝐮𝐠𝐚𝐧 𝐧𝐠 𝐝𝐚𝐤𝐢𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐛𝐮𝐡𝐚𝐲 𝐚𝐭 𝐩𝐚𝐤𝐢𝐤𝐢𝐛𝐚𝐤𝐚 𝐧𝐢 𝐀𝐥𝐲𝐬𝐬𝐚 𝐀𝐥𝐚𝐧𝐨! 𝐈𝐬𝐚𝐥𝐢𝐧 𝐚𝐧𝐠 𝐰𝐢𝐤𝐚 𝐚𝐭 𝐭𝐞𝐨𝐫𝐲𝐚 𝐭𝐮𝐧𝐠𝐨𝐧𝐠 𝐩𝐫𝐚𝐤𝐭𝐢𝐤𝐚 𝐬𝐚 𝐩𝐢𝐥𝐢𝐧𝐠 𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐬𝐚𝐧𝐠 𝐚𝐩𝐢! 𝐊𝐚𝐦𝐭𝐢𝐧 𝐚𝐧𝐠 𝐡𝐮𝐬𝐭𝐢𝐬𝐲𝐚 𝐩𝐚𝐫𝐚 𝐬𝐚 𝐦𝐢𝐧𝐚𝐬𝐚𝐤𝐞𝐫 𝐧𝐚 𝐍𝐞𝐠𝐫𝐨𝐬 𝟏𝟗!
𝗡𝗮𝗴𝗸𝗮𝗸𝗮𝗶𝘀𝗮𝗻𝗴 𝗽𝗮𝗵𝗮𝘆𝗮𝗴 𝗻𝗴 𝗺𝗴𝗮 𝗟𝗶𝗻𝗴𝗴𝘄𝗶𝘀𝘁𝗮 𝗻𝗴 𝗕𝗮𝘆𝗮𝗻 𝗻𝗴 𝗨𝗣 𝗗𝗶𝗹𝗶𝗺𝗮𝗻 𝗵𝗶𝗻𝗴𝗴𝗶𝗹 𝘀𝗮 𝗽𝗮𝗴𝗺𝗮𝘀𝗮𝗸𝗲𝗿 𝗻𝗴 𝟳𝟵𝘁𝗵 𝗜𝗕𝗣𝗔 𝗸𝗮𝘆 𝗨𝗣𝗗 𝗨𝗦𝗖 𝗖𝗼𝘂𝗻𝗰𝗶𝗹𝗼𝗿 𝗔𝗹𝘆𝘀𝘀𝗮 𝗔𝗹𝗮𝗻𝗼 𝗮𝘁 𝟭𝟴 𝗶𝗯𝗮 𝗽𝗮 𝘀𝗮 𝗧𝗼𝗯𝗼𝘀𝗼, 𝗡𝗲𝗴𝗿𝗼𝘀 𝗢𝗰𝗰𝗶𝗱𝗲𝗻𝘁𝗮𝗹
“𝙎𝙖 𝙗𝙖𝙬𝙖𝙩 𝙥𝙪𝙣𝙜𝙡𝙤𝙣𝙜 𝙨𝙖 𝙗𝙖𝙧𝙞𝙡 𝙣𝙞𝙡𝙖’𝙮 𝙡𝙪𝙢𝙖𝙡𝙖𝙗𝙖𝙨
𝘿𝙖𝙜𝙪𝙣𝙙𝙤𝙣𝙜 𝙖𝙣𝙜 𝙩𝙪𝙜𝙤𝙣 𝙣𝙜 𝙖𝙥𝙞𝙣𝙜 𝙨𝙖𝙢𝙗𝙖𝙮𝙖𝙣𝙖𝙣”
-𝘗𝘢𝘯𝘢𝘸𝘢𝘨𝘢𝘯, Alay Sining
𝗡𝗔𝗚𝗡𝗚𝗜𝗡𝗚𝗜𝗧𝗡𝗚𝗜𝗧 𝗦𝗔 𝗦𝗨𝗞𝗟𝗔𝗠 𝗔𝗧 𝗚𝗔𝗟𝗜𝗧 ang mga Linggwista ng Bayan ng UP Diliman sa pagkasawi ni Alyssa Alano, kasalukuyang konsehal ng UP Diliman University Student Council (UPD USC), dating tagapangulo ng League of Filipino Students-UP Diliman, estudyante sa Departamento ng Agham Pampulitika, at kapwa-Konsensiya ng Bayan. Isa siya sa mga walang-awang pinaulanan ng mga bala ng 79th Infantry Battalion ng Philippine Army (79th IBPA) sa masaker sa Barangay Salamanca, Toboso, Negros Occidental.
Hindi nakuntento ang Armed Forces of the Philippines (AFP) sa pagpatay kay Alyssa at sa 18 pang mga kasama. Mistulang tropeyo nilang ibinuyangyang sa social media ang larawan ng mga labi ng mga walang habas nilang pinaslang na sibilyan, lider-estudyante, mamamahayag, mga taong may pangarap at minamahal sa buhay. Habang kasama si Alyssa sa pagtatanim ng diwang mapagpalaya sa mamamayang Negrosanon, ang kaya lamang itanim ng AFP ay armas sa kanilang mga minasaker upang pangatwiranan ang walang-habas nilang pagpatay sa mga sibilyan na di-kalahok sa armadong labanan.
Ganito lumikha ng kahulugan ang estado. Unti-unting tinatanggalan ng kahulugan ang konsepto ng “karapatan” na dapat sana ay iginagawad ng International Humanitarian Law. Binubura ang linya sa pagitan ng aktibismo at terorismo. Nilalagay sa balangkas ng terorismo ang pag-aarmas bunsod ng papalala at pangmatagalang krisis panlipunan. Binibigyan ng mas malayang espasyo ang mga naghaharing uri upang mang-api at magsamantala ng magsasaka at manggagawa.
Ngunit, labas sa pambabaluktot ng estado sa wika, ano ba ang totoong kahulugan ng buhay at pakikibaka ni Alyssa, na siyang kaibigan, kasama, at inspirasyon sa marami?
Si Alyssa Alano ay masikhay na lider-estudyante sa loob at labas ng Bulwagang Palma, maging sa lokal at nasyonal na lebel ay inuulos niya rin ang laban para sa masang api. Siya ay isang Konsensiya ng Bayan na nag-aaral ng Agham Pampulitika, isinusulong na maisapraktika ang mga teorya na kaniyang natututuhan sa silid-aralan. Mababatid na ang kaniyang mga posisyon, sa institusyon man o mga organisasyon, ay naglalayon magbahagi ng kaalaman. Kung kaya’t bitbit ang talas ng isipan at bukal na kalooban sa pag-aaral ng lipunan ay pinili niyang landasin ang pakikipamuhay kasama ang mga magsasaka ng Negros.
Gayong magkaiba ang tinubuang wika nina Alyssa at mga magsasakang Negrense, nakita niyang iisa sila ng hangarin ng kalayaan, kapayapaan, at karapatan. Hindi naging balakid ang wika lalo na’t iisa ang lumalabas sa dila ng rehimeng US-Marcos at mga nakaraan pang mga rehimen: ang wika ng pambabaluktot, wika ng panlilinlang, wika ng pang-aapi. Itinaas ni Alyssa ang pamantayan sa paglahok ng mga Konsensiya ng Bayan sa wika bilang isang larangang-tunggalian. Kahit ang mga balang bulag na pinaulan ng 79th IBPA ay hindi kayang kitlin ang diwang pinabaga at pinaliyab ni Alyssa sa mga mag-aaral ng CSSP.
Wika nga ni Martin Haspelmath sa kanyang paghahakbang ng teoryang gramatikal na walang balangkas, ang pinakamainam na tipo ng pag-aaral ng sintaks ay isang kurso sa mga metodong pangfild. Ngunit para sa mga Linggwista ng Bayan, isang maningning na aral ang buhay at pakikibaka ni Alyssa na ang pinakamainam na pag-aaral ng sintaks—at ang pag-aaral ng linggwistika sa pangkabuoan—ay hindi lamang isang kurso sa mga metodong pangfild, kundi ang ganap na pagtungo sa mga komunidad ng mga marhinalisadong uri at sektor. Hindi lamang ang estruktura ng wika ang matututuhan dito, kundi pati na rin mismo ang mga estruktura ng kapangyarihang kailangang magapi.
Kaya ngayon, nangangako ang mga Linggwista ng Bayan na ipagtatanggol ang pangalan ni Alyssa Alano mula sa tangkang pandurungis sa wika ng sabwatan ng 79th IBPA, mga naghaharing uri sa Negros at buong bansa, AFP, at rehimeng US-Marcos. Ipagtatanggol din ang kalayaang pang-akademiko na pangunahing ikinampanya ni Alyssa sa panahong organisador siya sa CSSP at sa buong unibersidad lalo na at ginagawang tuntungan mismo ang kanyang kamatayan sa pagwasak sa naturang kalayaan.
Higit sa lahat, itataas ng mga Linggwista ng Bayan ang antas ng pakikibaka upang makamit ang katarungan para kay Alyssa, sa lahat ng minasaker sa Toboso, at sa lahat ng naging biktima ng pasismo ng AFP at ng rehimeng US-Marcos. Ubos-lakas ang pagwiwika ng galit at pagsasalin patungo sa lakas ng praktikang panlipunan—ang pakikibaka para sa ganap na kapayapaang batay sa katarungan!
𝗛𝘂𝘀𝘁𝗶𝘀𝘆𝗮 𝗽𝗮𝗿𝗮 𝗸𝗮𝘆 𝗔𝗹𝘆𝘀𝘀𝗮 𝗔𝗹𝗮𝗻𝗼 𝗮𝘁 𝘀𝗮 𝗹𝗮𝗵𝗮𝘁 𝗻𝗴 𝗯𝗶𝗸𝘁𝗶𝗺𝗮 𝗻𝗴 𝗺𝗮𝘀𝗮𝗸𝗲𝗿 𝘀𝗮 𝗡𝗲𝗴𝗿𝗼𝘀!
𝗜𝗻𝘂𝘁𝗮𝗻𝗴 𝗻𝗮 𝗱𝘂𝗴𝗼 𝗻𝗴 𝟳𝟵𝘁𝗵 𝗜𝗕𝗣𝗔 𝗮𝘁 𝗿𝗲𝗵𝗶𝗺𝗲𝗻𝗴 𝗨𝗦-𝗠𝗮𝗿𝗰𝗼𝘀, 𝘀𝗶𝗻𝗴𝗶𝗹𝗶𝗻, 𝗽𝗮𝗴𝗯𝗮𝘆𝗮𝗿𝗶𝗻!
𝗜𝘁𝗮𝗴𝘂𝘆𝗼𝗱 𝗮𝗻𝗴 𝗜𝗻𝘁𝗲𝗿𝗻𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻𝗮𝗹 𝗛𝘂𝗺𝗮𝗻𝗶𝘁𝗮𝗿𝗶𝗮𝗻 𝗟𝗮𝘄!
𝗟𝘂𝘁𝗮𝘀𝗶𝗻 𝗮𝗻𝗴 𝗺𝗴𝗮 𝘂𝗴𝗮𝘁 𝗻𝗴 𝗮𝗿𝗺𝗮𝗱𝗼𝗻𝗴 𝗽𝗮𝗸𝗶𝗸𝗶𝗯𝗮𝗸𝗮!
𝗜𝘀𝘂𝗹𝗼𝗻𝗴 𝗮𝗻𝗴 𝗽𝗮𝗻𝗴𝗺𝗮𝘁𝗮𝗴𝗮𝗹𝗮𝗻𝗴 𝗸𝗮𝗽𝗮𝘆𝗮𝗽𝗮𝗮𝗻𝗴 𝗻𝗮𝗸𝗮𝗯𝗮𝘁𝗮𝘆 𝘀𝗮 𝗸𝗮𝘁𝗮𝗿𝘂𝗻𝗴𝗮𝗻!
𝗠𝗮𝗿𝗰𝗼𝘀, 𝗽𝗮𝘁𝗮𝗹𝘀𝗶𝗸𝗶𝗻! 𝗗𝘂𝘁𝗲𝗿𝘁𝗲, 𝗽𝗮𝗻𝗮𝗴𝘂𝘁𝗶𝗻!