UP Lipunang Pangkasaysayan (UP LIKAS)

08/08/2026

𝟖/𝟖! 𝐁𝐔𝐖𝐀𝐍 𝐍𝐆 𝐊𝐀𝐒𝐀𝐘𝐒𝐀𝐘𝐀𝐍 🌊

Noon pa man, ipinamalas na ng ating mga ninuno ang isang kulturang paglalakbay, at una nila itong binuo sa karagatan.

Bilang mga Austronesyo, ang mga sinaunang Pilipino ay mga bihasang mandaragat at tagagawa ng mga bangka o balangay. Sa bawat layag na kanilang pinasinayaan, bawat along sinabayan, bawat islang dinaungan, at bawat munting pamayanang itinatag, nagsilbing daluyan ang dagat patungo sa pagbubuklod ng isang kapuluan, na kalaunan ay magiging Pilipinas. At mula sa mga bayan, patuloy silang naggalugad, at nakiisa sa mga alon.

Naging mahalagang bahagi rin ang mga balangay sa katutubong paniniwala tungkol sa ugnayan ng mga tao at ng mas malawak na mundo. Ika nga ng retiradong propesor at 𝘜𝘗 𝘓𝘐𝘒𝘈𝘚 alumna na si Dr. Maria Bernadette L. Abrera, “Inilahad ang gamit ng bangka sa mga ritwal upang matunghayan ang kapaniwalaang Pilipino ukol sa sandaigdigan. Lulan ng bangka ang kaluluwa patungo sa kabilang buhay, ngunit ang bangka ay mayroong kaluluwa rin.”

Ngunit hindi natigil ang pagiging manlalakbay ng mga Pilipino nang dumating ang mga mananakop. Ang mga galeon ng mga Espanyol ay itinayo ng mga katutubong nakibahagi rin sa pandaigdigang palitan sa pagitan ng Asya at Amerika. Upang isulong ang mga reporma sa sistemang kolonyal, naglakbay ang mga ilustrado patungo sa Europa kung saanhinubog sila ng mga ideya ng Kaliwanagan. Sa panahon ng republika, aktibong nakilahok ang mga Pilipino sa diplomasya sa ibang mga bansa, partikular sa pag-anib sa mga pandaigdigang organisasyon tulad ng United Nations at ng Association of Southeast Asian Nations, na ngayong araw din ginugunita ang pagkatatag nito.

Ngayong Agosto, nakikiisa ang 𝘜𝘗 𝘓𝘐𝘒𝘈𝘚 sa pambansang pagdiriwang ng 𝗕𝘂𝘄𝗮𝗻 𝗻𝗴 𝗞𝗮𝘀𝗮𝘆𝘀𝗮𝘆𝗮𝗻 2026. Sa temang 𝙃𝙞𝙣𝙪𝙗𝙤𝙜 𝙣𝙜 𝘽𝙖𝙮𝙖𝙣, 𝘿𝙞𝙣𝙪𝙮𝙖𝙣 𝙣𝙜 𝘼𝙡𝙤𝙣 na bahagi ng Taon ng Kasaysayang Pandiplomatiko at Diasporang Pilipino, inaalala natin ang diwa ng paglalakbay na taglay ng bawat Pilipino sa ating kabuuang kasaysayan.

Ginugunita ang parehong pagpapanatili ng ating soberanya mula sa mga dayuhan at ang patuloy na pakikipag-ugnayan sa mga ibang malayang bayan at bansa na nagdulot ng palitang sosyo-kultural. Dahil sa ating kulturang paglalakbay, kumalat ang ating mga kababayan at kanilang mga kuwento sa ibayong-dagat, sa bawat sulok ng mundo.

𝘛𝘶𝘯𝘨𝘰 𝘴𝘢 𝘪𝘴𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘳𝘪𝘵𝘪𝘬𝘢𝘭 𝘢𝘵 𝘮𝘢𝘴 𝘮𝘢𝘬𝘢𝘣𝘶𝘭𝘶𝘩𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨-𝘢𝘢𝘳𝘢𝘭 𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘴𝘢𝘺𝘴𝘢𝘺𝘢𝘯.

06/08/2026

Malugod na binabati ng UP LIKAS ang alumnus nito at Propesor sa Departamento ng Kasaysayan na si Prop. Jely A. Galang sa kaniyang pagkakahirang bilang Visiting Scholar sa The Harvard-Yenching Institute para sa akademikong taon 2026–2027, sa ilalim ng programang "Chinese Communities in Southeast Asia: History, Culture, and Literature."

Nawa'y patuloy kayong maging inspirasyon sa pagtataguyod ng ating hangarin tungo sa isang kritikal at mas makabuluhang pag-aaral ng kasaysayan. Taos-puso kayong ipinagmamalaki ng buong organisasyon!

06/08/2026

Inaanyayahan ang lahat na dumalo sa John Gokongwei Distinguished Professorial Chair of Asian Studies Lecture na pinamagatang “Decolonizing Volcanic Historiography Through Oral and Public History: The Case of Taal Volcano,” na pangungunahan ni Dr. Ma. Florina Orillos-Juan.

Gaganapin ang onlayn na lektura sa 6 Agosto 2026 (Huwebes), 2:30 PM–4:00 PM, sa pamamagitan ng Zoom.

📣 [INVITATION: Online lecture via Zoom]

The De La Salle University Department of History (College of Liberal Arts), in cooperation with the HISTPUB A41 class, cordially invites you to the John Gokongwei Distinguished Professorial Chair of Asian Studies Lecture:📖 “Decolonizing Volcanic Historiography Through Oral and Public History: The Case of Taal Volcano”

🎙by:

Dr. Ma. Florina Orillos-Juan
Associate Professor, Department of History
📅 August 6, 2026
🕒 2:30 PM – 4:00 PM

01/08/2026

Ipinakikilala ng UP Lipunang Pangkasaysayan (UP LIKAS) ang mga bagong halal na opisyales ng Sangguniang Tagapagpaganap (ST) para sa akademikong taon 2026-2027.

Sa panahong pilit pinalalabnaw ang papel ng Kasaysayan sa lipunan, hamon sa kanila na palitawin at mas payabungin ang disiplinang ito na tangan ng organisasyon.

Pagbati at pagpupugay, ST2627!

Tungo sa isang kritikal at mas makabuluhang pag-aaral ng kasaysayan!



—

Kuha nina Lem Pabalan at Zazel Espeso

29/07/2026

𝐀𝐧𝐠 𝐏𝐚𝐠𝐭𝐢𝐧𝐝𝐢𝐠 𝐧𝐠 𝐦𝐠𝐚 𝐈𝐯𝐚𝐭𝐚𝐧 𝐥𝐚𝐛𝐚𝐧 𝐬𝐚 𝐏𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚𝐤𝐨𝐩

Nitong nagdaang linggo ng Hulyo, uminit ang isyu tungkol sa pagbibilang ng mga isla ng Batanes na natural extension ng Taiwan, at samakatuwid ay karapat-dapat na maangkin ng Tsina bilang makasaysayang bahagi ng bansang ito. Lumabas din ang mga pahayag na nagsasabing nagkaroon ng gobernador na Tsino ang lalawigan, na kalaunang napabulaanan mga Pilipinong historyador at iskolar.

Ngunit bago pa man kumalat ang kontrobersiya tungkol sa pag-aangkin ng Tsina sa Batanes, matagal nang ipinagtanggol ng mga katutubong Ivatan ang kanilang kalayaan. Hindi bago ang isyu ng pag-aangkin at pagsakop ng kanilang lupain sapagkat ipinaglaban nila ang kanilang kasarinlan nang maraming beses sa kasaysayan. Gayunpaman, mula noong unang kinolonisahan ng mga Espanyol ang kapuluan hanggang sa pagsiklab ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, hindi hinayaan ng mga taga-Batanes na pasailalim sila sa mga dayuhan.

Samakatuwid, lumaban ang mga Ivatan sa alinmang pananakop upang mapanatili ang kanilang malayang pamayanan at lipunan. Higit sa lahat, nakibahagi ang mga Ivatan sa kabuuang pakikibaka ng sambayanang Pilipino laban sa kolonyalismo upang itaguyod ang bansa batay sa nasyonalismo. Sa pag-aaral ng kasaysayang pandiplomatiko ng Pilipinas, mabigat ang ambag ng mga taga-Batanes sa pagbuo ng isang kamalayang nakatuon sa soberanya.

Balikan natin ang mga makasaysayang antikolonyal na pagtindig ng mga katutubong Ivatan ng Batanes laban sa pananakop. Sa darating na Buwan ng Kasaysayan kung saan ginugunita ang ating kulturang pandagat, paglalakbay, at ugnayang pandaidigan, alalahanin natin ang Batanes bilang makasaysayang lugar na pagtitipunan ng mga sinaunang mandaragat at mangangayaw na matagal nang ipinaglabanan ang kanilang kalayaan.

𝘛𝘶𝘯𝘨𝘰 𝘴𝘢 𝘪𝘴𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘳𝘪𝘵𝘪𝘬𝘢𝘭 𝘢𝘵 𝘮𝘢𝘴 𝘮𝘢𝘬𝘢𝘣𝘶𝘭𝘶𝘩𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨-𝘢𝘢𝘳𝘢𝘭 𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘴𝘢𝘺𝘴𝘢𝘺𝘢𝘯.

𝗠𝗴𝗮 𝗦𝗮𝗻𝗴𝗴𝘂𝗻𝗶𝗮𝗻:

“Batanes Bisumi Fighters (1944).” 2014. National Registry of Historic Sites and Structures. Mula sa https://philhistoricsites.nhcp.gov.ph/registry_database/batanes-bisumi-fighters-1944/.

Fernandez, Pablo. 1983. “Founding and Development of the Towns of Batanes, Philippines (1783 - 1898).” 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘪𝘱𝘱𝘪𝘯𝘪𝘢𝘯𝘢 𝘚𝘢𝘤𝘳𝘢 Tomo XVIII, Blg. 53: 173–202.

Hidalgo, Cesar A. 1998. “The Batanes Quest for Freedom: The Ivatan Revolts and Revolution.” Nasa Elmer A. Ordoñez (pat.), 𝘛𝘩𝘦 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘪𝘱𝘱𝘪𝘯𝘦 𝘙𝘦𝘷𝘰𝘭𝘶𝘵𝘪𝘰𝘯 𝘢𝘯𝘥 𝘉𝘦𝘺𝘰𝘯𝘥: 𝘗𝘢𝘱𝘦𝘳𝘴 𝘍𝘳𝘰𝘮 𝘵𝘩𝘦 𝘐𝘯𝘵𝘦𝘳𝘯𝘢𝘵𝘪𝘰𝘯𝘢𝘭 𝘊𝘰𝘯𝘧𝘦𝘳𝘦𝘯𝘤𝘦 𝘰𝘯 𝘵𝘩𝘦 𝘊𝘦𝘯𝘵𝘦𝘯𝘯𝘪𝘢𝘭 𝘰𝘧 𝘵𝘩𝘦 1896 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘪𝘱𝘱𝘪𝘯𝘦 𝘙𝘦𝘷𝘰𝘭𝘶𝘵𝘪𝘰𝘯. Manila: Philippine Centennial Commission.

Hidalgo, Cesar A. 1999. "The Ivatans stand and fight: the BISUMI fighters vs. the Japanese Imperial Army." Nasa Mary Grace Ampil (pat.), 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘪𝘱𝘱𝘪𝘯𝘦 𝘙𝘦𝘷𝘰𝘭𝘶𝘵𝘪𝘰𝘯: 𝘛𝘩𝘦 𝘔𝘢𝘬𝘪𝘯𝘨 𝘰𝘧 𝘢 𝘕𝘢𝘵𝘪𝘰𝘯 — 𝘗𝘢𝘱𝘦𝘳𝘴 𝘧𝘳𝘰𝘮 𝘵𝘩𝘦 𝘙𝘦𝘨𝘪𝘰𝘯𝘢𝘭 𝘊𝘰𝘯𝘧𝘦𝘳𝘦𝘯𝘤𝘦𝘴 𝘏𝘦𝘭𝘥 𝘪𝘯 𝘊𝘦𝘣𝘶 𝘊𝘪𝘵𝘺, 𝘋𝘢𝘷𝘢𝘰 𝘊𝘪𝘵𝘺, 𝘉𝘢𝘨𝘶𝘪𝘰 𝘊𝘪𝘵𝘺, 𝘢𝘯𝘥 𝘋𝘢𝘱𝘪𝘵𝘢𝘯 𝘊𝘪𝘵𝘺. Manila: National Centennial Commission.

Hornedo, Florentino H. 1983. “Principal Events that Happened in the Batanes Islands from 1898 to 1899.” 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘪𝘱𝘱𝘪𝘯𝘪𝘢𝘯𝘢 𝘚𝘢𝘤𝘳𝘢 Tomo XVIII, Blg. 53: 271–349.

Llorente, Ana Maria Madrigal. 1983. 𝘈 𝘉𝘭𝘦𝘯𝘥𝘪𝘯𝘨 𝘰𝘧 𝘊𝘶𝘭𝘵𝘶𝘳𝘦𝘴: 𝘛𝘩𝘦 𝘉𝘢𝘵𝘢𝘯𝘦𝘴, 1868–1898. Manila: Historical Conservation Society.

“Kenan Aman Dangat.” 2014. National Registry of Historic Sites and Structures. Mula sa https://philhistoricsites.nhcp.gov.ph/registry_database/kenan-aman-dangat/.

26/07/2026

| KONSENSYA NG BAYAN, ISULONG ANG MILITANTENG PAKIKIBAKA PARA SA HUSTISYA, KARAPATAN, AT PAMBANSANG SOBERANYA!

MARCOS SINGILIN, DUTERTE PANAGUTIN! JUNK PAX SILICA NOW!

Isang taon matapos ang huling State of the Nation Address, nananatiling hungkag ang mga ipinangako ng administrasyong Marcos Jr. sa taumbayan. Habang ipinangangalandakan ng estado ang pambansang pag-unlad, lalo namang lumulubog ang sambayanang Pilipino sa kahirapan, panunupil, at pagpapailalim sa dayuhang interes. Hindi mabubura ng isang mabulaklak na SONA ang mga pondong nilustay sa katiwalian, mga buhay na pinaslang ng berdugong militar, at mga komunidad na patuloy na isinasakripisyo alang-alang sa kapangyarihan at tubo.

Mahigpit na kinukondena ng CSSP Student Council, kasama ang mga lumagdang organisasyon ng kolehiyo, ang isa na namang taon ng burukrata-kapitalistang korapsyon, pyudal na pagsasamantala, at imperyalistang paghahari sa ilalim ng rehimeng US-Marcos-Duterte.

Sa nagdaang taon, naging sirko ang Senado sa bangayan ng mga paksyon ng Marcos at Duterte. Tagumpay mang umusad ang paglilitis kay Sara at ang pagpapakulong sa mga kriminal na sina Jinggoy at Marcoleta, nananatiling mailap ang batas para sa mga kaalyado ng administrasyon. Huwad ang ‘selective accountability’ ni Marcos Jr. upang mapagtakpan ang katotohanang siya mismo ang numero unong burukrata-kapitalista sa bayan. Sumambulat din ang bilyon-bilyong pisong flood-control scandal sa gitna ng mga pagbahang sumalanta sa iba’t ibang panig ng bansa.

Habang inuna ng estado ang paghugas-kamay sa mukha ng mga panggap na independent investigations, nasadlak naman sa krisis ng langis at inflation ang mga batayang sektor ng lipunan.
Hindi hiwalay ang Kolehiyo ng Agham Panlipunan at Pilosopiya sa krisis na ito. Bunsod ng kawalan ng sapat na pondo para sa edukasyon, hindi natutugunan ang matagal nang pasanin ng bulwagan sa espasyo, pasilidad, at units. Sa isang kolehiyong hinubog upang maging Konsensya ng Bayan, ang pagkakait ng badyet sa agham panlipunan ay hindi lamang pagsikil sa edukasyon, kundi pati na rin sa kapasidad ng pamantasan na magsuri, maglingkod, at manindigan kasama ng malawak na hanay ng masang Pilipino.

Kaakibat ng malawakang pandarambong ay ang tumitinding pasismo ng estado upang patahimikin ang mga pinipiling lumaban. Nitong Abril, minasaker ng militar sa Negros ang Toboso 19, kabilang ang lider-estudyante at kapwa Konsensya ng Bayan na si Alyssa Alano. Hanggang ngayon, ipinagkakait ang hustisya kina Alyssa, Mau, at sa lahat ng biktima ng militarisasyon habang nagpapatuloy ang pananakot at pandarahas sa mga pinaglingkuran nilang magsasaka at katutubo sa kanayunan. Sa halip na itaguyod ang International Humanitarian Law (IHL), pinili ng estado na bigyang-katwiran ang pamamaslang at dungisan ang alaala ng mga biktima sa pamamagitan ng troll-farming at propaganda.

Patuloy na nire-red-tag ang mga organisasyon, mga pahina sa social media, at maging ang mga estudyanteng nagsasagawa ng fieldwork sa kani-kanilang mga programa. Sa halip na kilalanin ang kritikal na pananaliksik at pakikipamuhay bilang bahagi ng paglilingkod sa kapwa, itinuturing itong banta upang busalan ang akademikong kalayaan at patahimikin ang mga kabataang handang ilantad ang kabulukan ng sistema.

Hindi na bago ang pamamasismo upang pagtakpan ang tunay na pinagsisilbihan ng pamahalaan. Higit pa sa pagtalima ng estado sa dikta ng mga ganid na korporasyon at haciendero, kinakaladkad ngayon ni Marcos Jr. ang Pilipinas sa lalong pagkatali sa imperyalismong US. Sa ilalim ng estratehiyang Pax Silica, pinaiigting ang kontrol ng Estados Unidos sa mahahalagang mineral at semiconductor supply chain ng bansa kalakip ng pagpapalawak ng dayuhang presensya sa pamamagitan ng Balikatan, EDCA, at iba pang kasunduang militar. Habang binabagtas ng estado ang gera at dayuhang agenda, isinasawalang-bahala naman nito ang pinsalang dulot ng A.I. hubs at data centers sa lupa at kabuhayan ng mamamayang Pilipino. Hindi tunay na soberanya ang pagpapagamit ng Pilipinas bilang lunsaran ng dayuhang tubo at digmaan sa ngalan ng huwad na industriyalisasyon at pambansang seguridad.

Bilang mga Konsensya ng Bayan, walang puwang sa ating makasaysayang bulwagan ang pananahimik habang ginagawang normal ng pamahalaan ang korapsyon, militarisasyon, at pagkatuta sa dayuhan. Bigkis-bigkis na sasalubungin ng malawak na hanay ng kabataan sa lansangan ang mapanlinlang na talumpating muling sasambitin ni Marcos Jr.

Hindi mabubura ng anumang State of the Nation Address ang tunay na kalagayan ng lipunan. Hangga’t nananatili ang sistematikong katiwalian, pasismo, at imperyalistang paghahari, magpapatuloy ang militanteng pakikibaka ng sambayanang Pilipino para sa tunay na demokrasya, pambansang soberanya, at panlipunang katarungan.




Signatories:
UP APSM
UP GeogSoc
UP LIKAS
SparkLINGG
POLIS Core Group
SALiGAN sa CSSP
UP PsychSoc
Anthropos Core Group
AngKas Core Group
UP KAPITAS
BUKLOD CSSP
Buklod-Isip
UP AnthroSoc
League of Filipino Students - CSSP
UP Praxis
UP POLSCi

| KONSENSYA NG BAYAN, ISULONG ANG MILITANTENG PAKIKIBAKA PARA SA HUSTISYA, KARAPATAN, AT PAMBANSANG SOBERANYA!

MARCOS SINGILIN, DUTERTE PANAGUTIN! JUNK PAX SILICA NOW!

Isang taon matapos ang huling State of the Nation Address, nananatiling hungkag ang mga ipinangako ng administrasyong Marcos Jr. sa taumbayan. Habang ipinangangalandakan ng estado ang pambansang pag-unlad, lalo namang lumulubog ang sambayanang Pilipino sa kahirapan, panunupil, at pagpapailalim sa dayuhang interes. Hindi mabubura ng isang mabulaklak na SONA ang mga pondong nilustay sa katiwalian, mga buhay na pinaslang ng berdugong militar, at mga komunidad na patuloy na isinasakripisyo alang-alang sa kapangyarihan at tubo.

Mahigpit na kinukondena ng CSSP Student Council, kasama ang mga lumagdang organisasyon ng kolehiyo, ang isa na namang taon ng burukrata-kapitalistang korapsyon, pyudal na pagsasamantala, at imperyalistang paghahari sa ilalim ng rehimeng US-Marcos-Duterte.

Sa nagdaang taon, naging sirko ang Senado sa bangayan ng mga paksyon ng Marcos at Duterte. Tagumpay mang umusad ang paglilitis kay Sara at ang pagpapakulong sa mga kriminal na sina Jinggoy at Marcoleta, nananatiling mailap ang batas para sa mga kaalyado ng administrasyon. Huwad ang ‘selective accountability’ ni Marcos Jr. upang mapagtakpan ang katotohanang siya mismo ang numero unong burukrata-kapitalista sa bayan. Sumambulat din ang bilyon-bilyong pisong flood-control scandal sa gitna ng mga pagbahang sumalanta sa iba’t ibang panig ng bansa. Habang inuna ng estado ang paghugas-kamay sa mukha ng mga panggap na independent investigations, nasadlak naman sa krisis ng langis at inflation ang mga batayang sektor ng lipunan.

Hindi hiwalay ang Kolehiyo ng Agham Panlipunan at Pilosopiya sa krisis na ito. Bunsod ng kawalan ng sapat na pondo para sa edukasyon, hindi natutugunan ang matagal nang pasanin ng bulwagan sa espasyo, pasilidad, at units. Sa isang kolehiyong hinubog upang maging Konsensya ng Bayan, ang pagkakait ng badyet sa agham panlipunan ay hindi lamang pagsikil sa edukasyon, kundi pati na rin sa kapasidad ng pamantasan na magsuri, maglingkod, at manindigan kasama ng malawak na hanay ng masang Pilipino.

Kaakibat ng malawakang pandarambong ay ang tumitinding pasismo ng estado upang patahimikin ang mga pinipiling lumaban. Nitong Abril, minasaker ng militar sa Negros ang Toboso 19, kabilang ang lider-estudyante at kapwa Konsensya ng Bayan na si Alyssa Alano. Hanggang ngayon, ipinagkakait ang hustisya kina Alyssa, Mau, at sa lahat ng biktima ng militarisasyon habang nagpapatuloy ang pananakot at pandarahas sa mga pinaglingkuran nilang magsasaka at katutubo sa kanayunan. Sa halip na itaguyod ang International Humanitarian Law (IHL), pinili ng estado na bigyang-katwiran ang pamamaslang at dungisan ang alaala ng mga biktima sa pamamagitan ng troll-farming at propaganda.

Patuloy na nire-red-tag ang mga organisasyon, mga pahina sa social media, at maging ang mga estudyanteng nagsasagawa ng fieldwork sa kani-kanilang mga programa. Sa halip na kilalanin ang kritikal na pananaliksik at pakikipamuhay bilang bahagi ng paglilingkod sa kapwa, itinuturing itong banta upang busalan ang akademikong kalayaan at patahimikin ang mga kabataang handang ilantad ang kabulukan ng sistema.

Hindi na bago ang pamamasismo upang pagtakpan ang tunay na pinagsisilbihan ng pamahalaan. Higit pa sa pagtalima ng estado sa dikta ng mga ganid na korporasyon at haciendero, kinakaladkad ngayon ni Marcos Jr. ang Pilipinas sa lalong pagkatali sa imperyalismong US. Sa ilalim ng estratehiyang Pax Silica, pinaiigting ang kontrol ng Estados Unidos sa mahahalagang mineral at semiconductor supply chain ng bansa kalakip ng pagpapalawak ng dayuhang presensya sa pamamagitan ng Balikatan, EDCA, at iba pang kasunduang militar. Habang binabagtas ng estado ang gera at dayuhang agenda, isinasawalang-bahala naman nito ang pinsalang dulot ng A.I. hubs at data centers sa lupa at kabuhayan ng mamamayang Pilipino. Hindi tunay na soberanya ang pagpapagamit ng Pilipinas bilang lunsaran ng dayuhang tubo at digmaan sa ngalan ng huwad na industriyalisasyon at pambansang seguridad.

Bilang mga Konsensya ng Bayan, walang puwang sa ating makasaysayang bulwagan ang pananahimik habang ginagawang normal ng pamahalaan ang korapsyon, militarisasyon, at pagkatuta sa dayuhan. Bigkis-bigkis na sasalubungin ng malawak na hanay ng kabataan sa lansangan ang mapanlinlang na talumpating muling sasambitin ni Marcos Jr.

Hindi mabubura ng anumang State of the Nation Address ang tunay na kalagayan ng lipunan. Hangga’t nananatili ang sistematikong katiwalian, pasismo, at imperyalistang paghahari, magpapatuloy ang militanteng pakikibaka ng sambayanang Pilipino para sa tunay na demokrasya, pambansang soberanya, at panlipunang katarungan.




Signatories:
UP APSM
UP GeogSoc
UP LIKAS
SparkLINGG
POLIS Core Group
SALiGAN sa CSSP
UP PsychSoc
Anthropos Core Group
AngKas Core Group
UP KAPITAS
BUKLOD CSSP
Buklod-Isip
UP AnthroSoc
League of Filipino Students - CSSP
UP Praxis
UP POLSCi

26/07/2026

Bahagi ng HistoEx 2026 ang lektura ng alumnus ng UP LIKAS na si Prop. Kristoffer Esquejo, na tatalakay sa paksang "Ang Patakarang Panlabas ng Administrasyong Diosdado Macapagal sa Ilalim ng Period of Immobilisme."

Inaanyayahan ang lahat na makiisa at dumalo sa talakayang ito sa Hulyo 28, 2026, 2:00 ng hapon sa SM Mall of Asia Music Hall.

23/07/2026

𝐀𝐑𝐀𝐖 𝐍𝐈 𝐀𝐏𝐎𝐋𝐈𝐍𝐀𝐑𝐈𝐎 𝐌𝐀𝐁𝐈𝐍𝐈

Ngayong araw, 162 taon na ang nakalipas, ipinanganak ang rebolusyonaryong estadista, manananggol, at 𝘗𝘳𝘦𝘴𝘪𝘥𝘦𝘯𝘵𝘦 𝘥𝘦𝘭 𝘎𝘰𝘣𝘪𝘦𝘳𝘯𝘰 ng Unang Republika na si Apolinario Mabini y Maranán.

Isinilang si Mabini sa bahay ng kanyang pamilya sa Tanauan, Batangas noong ika-23 ng Hulyo 1864. Siya ang ikalawa sa walong anak nina Inocencio Leon Mabini, isang magsasaka at dating 𝘤𝘢𝘣𝘦𝘻𝘢 𝘥𝘦 𝘣𝘢𝘳𝘢𝘯𝘨𝘢𝘺, at Dionisia Maranán, isang tindera. Bagaman lumaki siya sa hirap at kadalasang hinarap niya ang kakulangan sa pondo, nagsikap ang batang Mabini na patalastasin ang kanyang likas na talino upang iangat ang kanyang pamilya.

Tinuruan siya ni Fray Valerio Malabanan sa Lipa, Batangas bago siya pumunta sa Maynila na may hawak na isang iskolarship sa 𝘊𝘰𝘭𝘦𝘨𝘪𝘰 𝘥𝘦 𝘚𝘢𝘯 𝘑𝘶𝘢𝘯 𝘥𝘦 𝘓𝘦𝘵𝘳𝘢𝘯 noong 1881. Nagtrabaho siya bilang propesor ng wikang Latin at bilang kawani sa 𝘐𝘯𝘵𝘦𝘯𝘥𝘦𝘯𝘤𝘪𝘢 ng Intramuros habang kinukumpleto ang kanyang pag-aaral sa abogasya sa de 𝘜𝘯𝘪𝘷𝘦𝘳𝘴𝘪𝘥𝘢𝘥 𝘥𝘦 𝘚𝘢𝘯𝘵𝘰 𝘛𝘰𝘮𝘢𝘴 hanggang 1894. Dahil sa paglahok niya sa mga grupong mason at progresibo noong panahong ito, tulad ng 𝘓𝘰𝘥𝘨𝘦 𝘉𝘢𝘭𝘢𝘨𝘵𝘢𝘴 at ng 𝘊𝘶𝘦𝘳𝘱𝘰 𝘥𝘦 𝘊𝘰𝘮𝘱𝘳𝘰𝘮𝘪𝘴𝘢𝘳𝘪𝘰𝘴, binuo ni Mabini ang isang makabayang pananaw na nakabatay sa prosesong legal at mga konseptong pulitikal.

Subalit nahinto ang kanyang gawaing antikolonyal nang biglang tinamaan siya ng sakit na polio noong 1896 na nagdulot ng pagkalumpo sa kanyang mga binti. Bagaman hindi niya kayang tumayo o makalakad, pinasya niyang ituloy ang kanyang pagtataguyod ng kalayaan sa likod ng eskritoryo, at sa gitna ng Rebolusyon ay nagbigay siya ng suporta sa lahat ng lumalaban nang patas. Naglathala si Mabini ng ilang sulat at pahayag na nagbangklas sa mga makabayang alituntunin na dapat isaloob ng bawat rebolusyonaryo, partikular ang “𝘌𝘭 𝘝𝘦𝘳𝘥𝘢𝘥𝘦𝘳𝘰 𝘋𝘦𝘤á𝘭𝘰𝘨𝘰” at “𝘖𝘳𝘥𝘦𝘯𝘢𝘯𝘻𝘢𝘴 𝘥𝘦 𝘙𝘦𝘷𝘰𝘭𝘶𝘤𝘪ó𝘯.” Sa halip na magpadaig sa kapansanan, ginamit niya ang kanyang talino at pluma upang makibahagi sa mas malawakang pakikibaka ng bayan.

Bilang pagkilala sa kanyang malalim na pilosopiyang pulitikal, kinuha ni Heneral Emilio Aguinaldo si Mabini bilang kanyang punong tagapayo. Nangyari ito matapos bumalik si Aguinaldo sa Pilipinas mula sa Hong Kong noong 1898 upang ipagpatuloy ang Rebolusyon laban sa Espanya. Sa ganitong landas, dinisenyo ni Mabini ang magiging Republika ng Pilipinas sapagkat marami sa mga dekreto ng Pamahalaang Rebolusyonaryo para sa transisyong demokratiko ng mga bayan ay mga sulat niya. Sinuri niya ang ilang pagbabago sa Proklamasyon ng Kalayaan at sa Saligang Batas upang magbigay-diin sa pagkakamit ng soberanya at sa katayuan ng Pilipinas bilang isang malayang bansa sa harap ng imperyalistang ambisyon ng Estados Unidos.

Nang idiniklera ang Unang Republika noong 1899, naglingkod si Mabini bilang 𝘗𝘳𝘦𝘴𝘪𝘥𝘦𝘯𝘵𝘦 𝘥𝘦𝘭 𝘎𝘰𝘣𝘪𝘦𝘳𝘯𝘰 at, sa gayon, bilang pangulo ng gabinete ni Aguinaldo. Dahil sa kanyang henyo sa diplomasya, itinalaga rin siya bilang unang 𝘔𝘪𝘯𝘪𝘴𝘵𝘳𝘰 𝘯𝘨 𝘙𝘦𝘭𝘢𝘤𝘪𝘰𝘯𝘦𝘴 𝘌𝘹𝘵𝘦𝘳𝘪𝘰𝘳𝘦𝘴 o Ugnayang Panlabas. Ipinagtanggol niya ang karapatan at kakayahan ng mga Pilipinong mamuno sa kanilang sarili kaugnay ng Digmaang Pilipino-Amerikano, ngunit nagbitiw siya sa kanyang posisyon dahil sa naganap na mga alitan sa loob ng pamahalaan. Gayunman, hindi namatay ang kasiglahan niyang pagkamakabayan at tuloy niyang ipinaglaban ang soberanyang Pilipino kahit naaresto siya ng mga Amerikano at ipinatapon sa Guam noong 1901. Sa huli, bagaman nakabalik si Mabini sa Maynila, hindi nagtagal bago siya namatay sa sakit na cholera noong ika-13 ng Mayo 1903.

Dahil sa pagiging tagapayo at panggabay sa Rebolusyon, hindi lamang sa pagbibigay ng mga makabayang utos na dapat sundin ng mga Pilipino, kundi rin sa pagbuo ng isang legal na balangkas para sa republikang Pilipino, si Mabini ay itinuturing na “Utak ng Himagsikan.” Sa halip na mapadaig siya sa kanyang kapansanan, ginamit niya ang kanyang isip, talino, at kaalaman upang maglahok sa pagtindig ng kanyang kababayan laban sa mga mananakop at itinuring din siya bilang “Dakilang Lumpo.” Para kay Mabini, hindi sapat na mapalayas ang mga mapaniil upang makamit ang kalayaan; bagkus, sa pamamagitan ng mga bagong-tatag na demokratikong institusyon, kailangang gabayan ang sambayanang Pilipino sa pagpapanatili at pagtataguyod ng soberanya.

𝘛𝘶𝘯𝘨𝘰 𝘴𝘢 𝘪𝘴𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘳𝘪𝘵𝘪𝘬𝘢𝘭 𝘢𝘵 𝘮𝘢𝘴 𝘮𝘢𝘬𝘢𝘣𝘶𝘭𝘶𝘩𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨-𝘢𝘢𝘳𝘢𝘭 𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘴𝘢𝘺𝘴𝘢𝘺𝘢𝘯.



𝗠𝗴𝗮 𝗦𝗮𝗻𝗴𝗴𝘂𝗻𝗶𝗮𝗻:

Kalaw, Teodoro M. (pat.). 2023. 𝘓𝘢 𝘙𝘦𝘷𝘰𝘭𝘶𝘤𝘪ó𝘯 𝘍𝘪𝘭𝘪𝘱𝘪𝘯𝘢: 𝘛𝘩𝘦 𝘗𝘰𝘭𝘪𝘵𝘪𝘤𝘢𝘭 𝘞𝘳𝘪𝘵𝘪𝘯𝘨𝘴 𝘰𝘧 𝘈𝘱𝘰𝘭𝘪𝘯𝘢𝘳𝘪𝘰 𝘔𝘢𝘣𝘪𝘯𝘪 𝘝𝘰𝘭. 1 (1898-1899). Manila: National Historical Commission of the Philippines

Majul, Cesar Adib. 2025. 𝘔𝘢𝘣𝘪𝘯𝘪 𝘢𝘯𝘥 𝘵𝘩𝘦 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘪𝘱𝘱𝘪𝘯𝘦 𝘙𝘦𝘷𝘰𝘭𝘶𝘵𝘪𝘰𝘯. Quezon City: The University of the Philippines Press.

21/07/2026

Malugod na binabati ng UP LIKAS ang miyembro nito na si Audrey Zazel Espeso para sa kaniyang pagkakatalaga bilang Kultura Editor ng Philippine Collegian.

Lubos kang ipinagmamalaki ng organisasyon!

14/07/2026

𝐁𝐀𝐘𝐀𝐍𝐈 𝐋𝐈𝐍𝐆𝐈𝐃: 𝐁𝐈𝐋𝐋𝐘 𝐁𝐄𝐆𝐆

Ngayong araw, 76 taon na ang nakalipas, nang isinilang si 𝗪𝗶𝗹𝗹𝗶𝗮𝗺 𝗩𝗶𝗻𝗰𝗲𝗻𝘁 “𝗕𝗶𝗹𝗹/𝗕𝗶𝗹𝗹𝘆” 𝗔𝗰𝘂ñ𝗮 𝗕𝗲𝗴𝗴 (𝟭𝟵𝟱𝟬-𝟭𝟵𝟳𝟱) isang aktibistang mag-aaral noong panahon ng Rehimeng Marcos Sr., at ang natatanging bayaning LIKASyan na “nagbubo ng dugo para sa isang mas maaliwalas na kasaysayan ng sambayanan.”

Mula sa isang relihiyosong pagpapalaki, nagkaroon si Begg ng interes sa gawaing pampubliko at pag-aaral ng isyung sosyo-politikal upang makamit ang mga makataong tungkulin. Lumahok siya sa 𝘍𝘪𝘳𝘴𝘵 𝘘𝘶𝘢𝘳𝘵𝘦𝘳 𝘚𝘵𝘰𝘳𝘮, parte ng radikal na grupo, tangan ang kaniyang demokratikong mithiin. Sa kanyang pagiging mag-aaral ng kasaysayan at kasapi ng UP LIKAS, itinuloy niya ang pagiging masigasig sa kanyang mga paniniwala, at itinaguyod niya ang pagmamalas ng isang kasaysayang makabayan. Bagaman ipinanganak na 𝘈𝘮𝘦𝘳𝘪𝘤𝘢𝘯 𝘤𝘪𝘵𝘪𝘻𝘦𝘯, pinili niyang maging Pilipino. At bagamat mapayapa ang kanyang pag-aaral, pinili niya ang kanayunan at makibahagi sa armadong pakikibaka laban sa diktadura.

Para sa unang personalidad na itatampok sa serye ng 𝗕𝗮𝘆𝗮𝗻𝗶 𝗟𝗶𝗻𝗴𝗶𝗱, kilalanin natin si Begg bilang isa sa nagsabuhay sa masalimuot at matingkad na pagkakaugnay ng kabataan at kasaysayan.

𝘛𝘶𝘯𝘨𝘰 𝘴𝘢 𝘪𝘴𝘢𝘯𝘨 𝘬𝘳𝘪𝘵𝘪𝘬𝘢𝘭 𝘢𝘵 𝘮𝘢𝘴 𝘮𝘢𝘬𝘢𝘣𝘶𝘭𝘶𝘩𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘢𝘨-𝘢𝘢𝘳𝘢𝘭 𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘴𝘢𝘺𝘴𝘢𝘺𝘢𝘯.




𝗠𝗴𝗮 𝗦𝗮𝗻𝗴𝗴𝘂𝗻𝗶𝗮𝗻:

“Begg, William Vincent Acuña.” Bantayog ng Mga Bayani. Huling binago 2023. Mula sa https://bantayogngmgabayani.org/bayani/william-begg/.

Montiel, Cristina Jayme. 2007. 𝘓𝘪𝘷𝘪𝘯𝘨 𝘢𝘯𝘥 𝘋𝘺𝘪𝘯𝘨: 𝘐𝘯 𝘔𝘦𝘮𝘰𝘳𝘺 𝘰𝘧 11 𝘈𝘵𝘦𝘯𝘦𝘰 𝘥𝘦 𝘔𝘢𝘯𝘪𝘭𝘢 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘪𝘢𝘭 𝘓𝘢𝘸 𝘈𝘤𝘵𝘪𝘷𝘪𝘴𝘵𝘴. Quezon City: Ateneo de Manila University Press.

Navarro, Atoy M. “Bayaning LIKASyan: William Vincent ‘Billy/Bill’ Acuña Begg (1950-1975).” Panayam, UP LIKAS Tambayan, Unibersidad ng Pilipinas Diliman, Quezon City, 22 Enero 2008.