29/04/2026
Sa ika-42 taon ng Peoples Cordillera Day, mahigpit na nakikiisa ang Tunay na Alyansa ng Bayan Alay sa Katutubo (TABAK) sa pakikibaka ng Kaigorotan para sa kanilang buhay, lupa, at kabuhayan. Muling pinagtitibay ng TABAK ang paninindigan laban sa mga dambuhala at mapanirang minahan at dam, at patuloy na paglabag sa karapatan ng mga Katutubo.
Sa Cordillera, nananatiling banta ang 118 aplikasyon ng renewable energy projects, karamihan ay hydropower dams na nagdudulot ng pagkasira ng kabuhayan, sapilitang paglikas ng mga komunidad, at pagkawala ng mga sagradong lugar. Sa pagmimina, mahigit 100 aplikasyon para sa malakihang operasyon ang nakatala, kabilang ang mga kumpanya sa Benguet na nagdulot ng matinding kontaminasyon ng tubig, pagguho ng lupa, at pagkasira ng kalikasan. Sa Mankayan, Benguet, ipinagpatuloy pa rin ang operasyon ng Crescent Mining and Development Corporation sa saklaw na higit 500 ektarya kahit paso na ang lisensya at walang Free, Prior, and Informed Consent (FPIC).
Kasabay ng mga proyektong ito ang matinding militarisasyon. Ayon sa Global Witness, nananatiling pinakamapanganib ang Pilipinas para sa mga land at environmental defenders. Isang-katlo ng lahat ng pagpatay sa mga tagapagtanggol ng kalikasan ay may kaugnayan sa pagmimina. Sa Cordillera, karaniwan ang harassment, red-tagging, at trumped-up charges laban sa mga Katutubo at advocates na tumututol sa mga mapanirang proyekto. Magtatatlong taon na ang lumipas mula nang dukutin ng CIDG sina Dexter Capuyan, isang Bontoc-Ibaloi-Kankanaey, at Bazoo de Jesus, isang Indigenous Peoples’ rights advocate. Patunay ito ng patuloy na pag-atake sa buhay at seguridad ng mga lumalaban.
Dagdag pa rito, tumitindi ang kriminalisasyon ng mga Katutubo, kabilang ang mga gawa-gawang kaso sa ilalim ng Anti-Terrorism Act at Terrorist Financing Prevention and Suppression Act of 2012. Ang mga kasong ito ay nagiging sandata ng estado upang patahimikin ang mga tumututol sa mapanirang proyekto at ang mga nagtataguyod ng karapatang pantao.
Sa kasalukuyan, mayroong 23 bilanggong pulitikal sa Cordillera, ayon sa Cordillera Human Rights Alliance. Kabilang dito ang walong Katutubo at advocates na inaresto noong Marso 11, 2026 sa Tarlac City at Quezon City, kabilang sina NDFP Peace Consultant Kennedy Bangibang, community doctor Ana Marie Rilloraza, at iba pang kilalang aktibista. Ang kanilang pagkakakulong ay malinaw na patunay ng kawalang-katarungan sa bansa kung saan ang mga korap ay malaya, habang ang mga lumalaban para sa tunay na pagbabago ay tinatrato bilang kriminal.
Nagpapatuloy ang krisis na kinakaharap ng mamamayan. Ang imperyalistang gera ng Estados Unidos sa Kanlurang Asya, lalo na sa mga bansang may langis, ay nagdulot ng matinding pagtaas ng presyo ng krudo. Para sa Pilipinas, na umaangkat ng langis, ang epekto ay direktang tumama sa kabuhayan ng mga ordinaryong mamamayan, kabilang ang mga Katutubo. Ang jeepney drivers ay nawawalan ng kita, ang mga magsasaka ay nalulugmok sa mataas na gastos sa transportasyon at farm inputs, habang nananatiling mababa ang presyo ng kanilang ani. Ang mga Katutubong komunidad, na matagal nang nakasalalay sa lupa at likas-yaman, ay lalong pinapasan ang bigat ng krisis na ito.
Ang mga datos na ito ay hindi lamang numero. Ito ay mga kwento ng mga pamilya na nawalan ng tahanan, mga kabataan na nawalan ng kinabukasan, at mga Katutubong komunidad na patuloy na lumalaban para sa kanilang karapatan sa lupang ninuno at sariling pagpapasya. Sa harap ng lahat ng ito, higit na mahalaga ang gampanin ng mga Indigenous Peoples’ rights advocates, hindi lamang bilang tagamasid kundi bilang aktibong katuwang sa pakikibaka.
Sa sama-samang paglaban ng mga Katutubo, Moro, at advocates, naipapakita na ang laban ng Cordillera ay hindi hiwalay sa laban ng sambayanang Pilipino para sa tunay na katarungan, kaunlaran, at demokrasya.
Igiit ang karapatan ng mamamayan at mga Katutubo ng Cordillera sa lupa, buhay, at kabuhayan! Tutulan ang imperyalistang gera ng Estados Unidos na lalong nagpapahirap sa mga Katutubo at mamamayan! Palayain ang mga bilanggong pulitikal! Wakasan ang terrorist designation at ibasura ang mga gawa-gawang kaso laban sa mga Katutubo at advocates!
Agbiag ti umili ti Kordilyera! Mabuhay ang sambayanang nakikibaka!
(Ang mga larawan ay kuha sa pagdiriwang ng ika-42 Peoples’ Cordillera Day sa Sitio Madange, Brgy. Dacudac, Tadian, Mountain Province, ika-24 ng Abril, 2026.)