Katipunan sa Kultura at Kasaysayan

Call Directions Contact the organization

Katipunan sa Kultura at Kasaysayan Samahan ng mga alagad ng sining, mga manggagawang pangkultura, at mga taliba ng kasaysayan para nagkakaisang isรบlong natin ang diwa ng Himagsikang 1896.

09/05/2025

๐—ฃ๐—”๐—š๐—•๐—”๐—•๐—”๐—š๐—ข: ๐—œ๐—ฆ๐—”๐—ก๐—š ๐— ๐—˜๐— ๐—ข๐—ฅ๐—ฌ๐—”

Nabรกsa ko kung paanong ang walong silahis
Ay naging labindalawang Mandirigma ng himagsik
At pagkatapos, naging tatlong gulok
Para utasin ang Haring Tagalog.
Nagbasรก pa ako ng mga aksidente
At mga di-akalain para patunayang di puwedeng
Iguhit ang tadhana.
Umiikot man ang kamay ng relo, tila elise,
Sa labindalawang oras, hindi tiyak kung saang kalye
Masasagasaan ang askal, at kung itoโ€™y mangyayรกri
Sa ikatlo o ikawalo ng umaga o ng hรกpon;
Ang uniberso ng pagtitiyap at pagkakataรณn
Ay malakรญng hรกmon upang ihakร  nating sa ebolusyon
Ang bawat saglit ng pagbabagoโ€™y tungo sa pagsรบlong
Ng sanlibutan,
Ng sanlibutang nais din nating palarรนan
Ng ating yoyo at pikรด, ng yakap sa kawayan
Ng palosebo, ng karera ng dagร  sa peryahan,
Ng pataasan at gitgitan ng bilding sa ating siyudad,
Ng timpalak
Sa mekanisasyon ng bisig at makinasyon ng utak,
Ng bagong lahi ng pusร , ng bagong insenso sa burak,
Ng ating samot-saring ambisyon at kani-kaniyang pangarap,
Ng musika sa bumbong,
Ng kulay sa putik, ng karnabal ng sindak
At kakatwa sa bawat toldaโ€™t tindahan ng aliw, at ng huwad
Na kasiyahan ng laman.

Bawat imperyo ng layaw
Ay itinuturo nating pagbabago sa ating nakamihasnang pananaw.
Kahit ang pagbitay:
Mula sa pagpugot, pagsรบnog, hanggang de-koryenteng likmuan;
Kahit ang libingan:
Mula sa sagradong tapayan,
Nitso, mausoleo, hanggang tore-kolumbaryo ng bangkay.
Humuhusay tรกyo sa pagpaslang
At paggunaw
Bilang ultimong paraan
Para tapusin ang ating lumbay at mga pagkukulang.
Ang dami nating dapat pag-aralang pagsรบlong
Sa makapal na bibliya ng ating tinipong dunong.
Kayรข kasรกmang nawaglit sa ating binabรกsa
Ang walong silahis ng watawat na may baybaying Ka;
Mainam at ginawa palรก ngayong payong na pulรก,
Para ipamudmod sa kalsada ng mangmang at walรขng pera,
Upang kahit paanoโ€™y iayuda
Kapalit ng marangal na bรณto at katha nating demokrasya.

๐˜™๐˜ช๐˜ฐ ๐˜ˆ๐˜ญ๐˜ฎ๐˜ข
4 Mayo 2025

09/05/2025

๐—ž๐—”๐—ฌ ๐—ข๐—ฅ๐—ฌ๐—”๐—ก๐—š
(Sa kaniyang ika-150 kaarawan)

Kung pagsaulan kong basรกhin sa isip
Ang mga nagdaang araw ng pag-ibig,
Mayroon pa kayรขng titimo sa dibdib
Liban sa kay Oryang at bayan kong amis.

Ang Oryang kong lagรฌng pinangangambahang
Madamay sa aking mga kasawian;
Tanging Lakambini ng sangkapuluang
Binigkis ng aming pulรกng Katipunan.

Sa loob at labas ng bayan tang sawi
Kagalingaโ€™t bait ay nalulugami;
Tulad tang ang buhay ay dusaโ€™t pighati
Dahil kaliluhaโ€™y nangyayaring hari.

(Mahiganting Langit, nasaan ang bangis?
Laganap na dahas anoโ€™t natitiis?
Mula ka ng aming katwiran at bait
Anoโ€™t pinayagang ilubog ng lupit?)

Itong ating bayang kalong ng panimdim,
Sagana sa luha at madlang hilahil;
Ngayoโ€™y tumatawag nang buong paggiliw,
At napatatanglaw sa iyong luningning.

Ang kaluluwa koโ€™y kusang dumadalaw
Sa lansangaโ€™t nayong iyong niyapakan,
Sa Tundo ng ating lihim na kilusan,
Naging Balintawak at Pinaglabanan.

Aling pag-ibig pa ang hihigit kayรข
Sa ating sinintaโ€™t tinubรนang lupa;
Kung saka-sakaling hiningaโ€™y mawala,
Kaligayahan din kung dahil sa layร .

Nagbabalik mandiโ€™t lagรฌng nilalandas,
Yaong unang alay, ang pagod moโ€™t hirap,
Dahil kawikaang, sa bayan ng bulรกg,
Kailangaโ€™y dugo ng mga namulat.

Noon akoโ€™y dalhin sa bundok ng taksil
At paslangin doon sa dawag ng lihim;
Mahigit sambuwang hinanap mo giliw
Ang puntod ng aking bangkay at hilahil.

Ngunit akoโ€™y buhรกy sa pusรฒng bayani,
Nagniningas ako sa diwang may puri;
Mangmang manโ€™t mamulat sa lagay na api,
Di muling pipikit para maduhagi.

Oryang, talastas ko ang iyong dรกlitรข,
Nang dahil sa akin bรบhay moโ€™y naabรข;
Pigilin ang sindak, pahirin ang luha,
At nalalapit na ang Araw ng Tuwa!

Ahon sa dalatan, diwataโ€™t sirena,
Ang abรขng kundiman tonohan ng lira!
Ihatid kay Oryang tapat kong pagsinta,
At sa aking bayan, lagรฌng
MAY PAG-ASA.

๐˜™๐˜ช๐˜ฐ ๐˜ˆ๐˜ญ๐˜ฎ๐˜ข
9 Mayo 2025

07/05/2025
01/05/2025

๐—œ๐—Ÿ๐—”๐—›๐—”๐—ฆ

Para ng mga damo sa bukid at parang:
May sobrang talusaling na makahiyรข,
Tumitiklop konting magalaw,
Ngunit may amorsรฉkong magiliw
Kumapit sa sinumang magdaan sa pilapil.
Bakit ba ang dahon ng kablรญng
Ay paboritong hablutin at nguya-nguyain ng kambing?
Ay! Ang dahon ay mas matagal sumibol kaysa bulaklak!
May damong dahon lang ay pugad ng ibon at hamak.
Ang amarรญlyoโ€™y bumubukad at humahalimuyak
Kasabay ng luha ng kandila kung undas;
Ang diliwรกriw sa tumanร  ay sagana sa dilaw
Na talulot kapag matinding-matindi ang init ng araw.
Parang alpombrang lungtian ang pagudpรณd,
Paborito ang mรกlit ng kabayo, kalabaw, at malakรฎng hayop.
Parang gunitang matimyas, mahirap bunutin
Ang muthรข sapagkat ang ugat ay pagkalalim-lalim;
Lalo namang subersibo ang talรกhib,
Muling tumutubรฒ kahit sunugin nang sunugin;
Umaagos ang putรฎng-putรฎng hiyas kung taglagas.
At tingnan ang ligรกw na palay! Matikas na matikas
At kabataang pangahas sumalungat sa simoy at liwanag;
Subalit pagtandรขโ€™t yumuko sa haplos ng amihan,
Walรข kundi pipรญng butil at ipรก ang alay ng uhay.

๐˜™๐˜ช๐˜ฐ ๐˜ˆ๐˜ญ๐˜ฎ๐˜ข
19 Nobyembre 2024

07/02/2025

๐—ž๐—”๐—Ÿ๐—œ๐—ž๐—”ฬ๐—ฆ๐—”๐—ก, ๐—ž๐—”๐—Ÿ๐—œ๐—ž๐—›๐—”๐—ฆ๐—”๐—ก, ๐—ž๐—”๐—Ÿ๐—•๐—”๐—ฅ๐—ฌ๐—ข ๐—ฆ๐—” ๐—จ๐—ฃ ๐——๐—œ๐—Ÿ๐—œ๐— ๐—”๐—ก

DALAWANG MAGANDANG PANGYAYARI ang nasaksihan ko nitong unang linggo ng Pebrero sa Unibersidad ng Pilipinas, Diliman. ๐—•๐˜‚๐˜„๐—ฎ๐—ป ๐—ป๐—ด ๐—บ๐—ด๐—ฎ ๐—ฆ๐—ถ๐—ป๐—ถ๐—ป๐—ด ang Pebrero sa buong Filipinas, at gayundin sa UP Diliman. Kayรข nitong Martes, Pebrero 4, binuksan ang pagdiriwang ng OICAโ€”ang upisina para sa gawaing pangkultura ng UP at sa pangunguna ni Direktor Monica Fides Amada W. Santosโ€”sa pamamagitan ng isang seremonya na may pamagat na ๐—ž๐—ฎ๐—น๐—ถ๐—ธ๐—ต๐—ฎ๐˜€๐—ฎ๐—ป.

Kaakit-akit ang seremonya dahil sa mga bรญlang na may kaugnayan sa paglahok ng sining sa nagbabagong kalikรกsan. Una, ang โ€œ๐—ž๐—ฎ๐—ถ๐—ฏ๐˜‚๐˜๐˜‚๐—ฟ๐—ฎ๐—ปโ€ na likha ni ๐——๐—ฎ๐˜†๐—ฎ๐—ป๐—ด ๐—ฌ๐—ฟ๐—ฎ๐—ผ๐—น๐—ฎโ€”isang instalasyong binubuo ng mga tรบbo na may nakapalawit na mga piraso ng seramika at patay na korales sa bawat tรบbo. Nakaayos ang mga ito sa tatlong hanay, kumakatawan sa labas, loob, at puso ng katauhan, at parang mga kulintang na lumilikha ng ibaโ€™t ibang tunog. May espesyal na grupo, ang ๐—ž๐—ฎ๐—ถ๐—ฏ๐˜‚๐˜๐˜‚๐—ฟ๐—ฎ๐—ป ๐—˜๐—ป๐˜€๐—ฒ๐—บ๐—ฏ๐—น๐—ฒ, na bawat isa ay nakapuwesto sa isang tรบbo, at kinakalog ang bawat tรบbo para lumikha ng iba-ibang klase ng tunog, batay sa isang score na sinulat ni Dayang. Napakapino ng tunog na likha ng mga seramikaโ€™t korales. Sabi ko nga kay Dayang, parang test sa tainga ko kung nabibingi na.

Ikalawa, ang sayaw na โ€œ๐— ๐—ฎ๐—ต๐—ฎ๐—ฏ๐—ฎฬ€๐—ป๐—ด ๐—ฃ๐—ฎ๐—ด๐—ต๐—ถ๐—ต๐—ถ๐—ป๐˜๐—ฎ๐˜† ๐˜€๐—ฎ ๐—ฃ๐—ฎ๐—ด๐—ธ๐—ฎ๐—ฏ๐—ถ๐—ด๐—ผโ€ na konsepto ni ๐—ž๐—ฎ๐—ฟ๐—น ๐—–๐—ฎ๐˜€๐˜๐—ฟ๐—ผ at choreography ni ๐—š๐—ฒ๐—ฏ๐—ฏ๐˜ƒ๐—ฒ๐—น๐—น๐—ฒ ๐—ฅ๐—ฎ๐˜† ๐—ฆ๐—ฒ๐—น๐—ด๐—ฎ. Nagtayรด sila ng isang entabladong kawayan at dito sumayaw ang ๐—จ๐—ฃ ๐——๐—ฎ๐—ป๐—ฐ๐—ฒ ๐—–๐—ผ๐—บ๐—ฝ๐—ฎ๐—ป๐˜†. Ang musika ay nalilikha ng tunog ng sahig na kawayan kapag tinapakan ng mga mananayaw. May istorya ang sayaw na waring sinalakay sila ng dayuhang puwersa ngunit sa dulo ay natutuhan nilang itaboy dahil sa nagkakaisang pagkilos. Sabi ko nga kay Chancellor Vistan, parang anti-ballet ang buong koreograpiya, at parang mga zombie ang mga mananayaw sa pagkilos na pabigla-bigla at pabalu-baluktot. Nakagugulat ito para sa namihasa sa ballet ni NA Alice Reyes.

Ang ikatlong plataporma ay parang entablado na may dekorasyon mga uhay ng pandan (?) at ibang halaman. Isa-isang tinawag ang mga representante ng sektor sa UP, mula sa estudyante, kaguruan, mga admin, atbp at binigyan sila ng simbolikong arko ng bulaklak na isinasabit sa likod ng entablado. Nagtapรณs ang seremonya sa isang mensahe ni ๐—–๐—ต๐—ฎ๐—ป๐—ฐ๐—ฒ๐—น๐—น๐—ผ๐—ฟ ๐—˜๐—ฑ๐—ด๐—ฎ๐—ฟ๐—ฑ๐—ผ ๐—–๐—ฎ๐—ฟ๐—น๐—ผ ๐—ฉ๐—ถ๐˜€๐˜๐—ฎ๐—ป ๐—œ๐—œ. Ako naman ay napagitna kina Presidente Jijil at Chancellor Vistan sa isang bangkong kawayan, at siyempre palitan kami ng opinyon hinggil sa kakaibang karanasan at bunga ng pagsisikap na makalikha ng Sining kalahok ng kalikรกsan sa UP Campus.

Nito namang hapon ng Biyernes, Pebrero 7, ay inanyayahan ako ng ๐—ž๐—ผ๐—น๐—ฒ๐—ต๐—ถ๐˜†๐—ผ ๐˜€๐—ฎ ๐—”๐—ฟ๐˜๐—ฒ ๐—ฎ๐˜ ๐—Ÿ๐—ถ๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—ฎ๐˜๐˜‚๐—ฟ๐—ฎ (KAL) bรญlang dating dekano para lumahok sa ๐—ฃ๐—ฎ๐—ฟ๐—ฎ๐—ฑ๐—ฎ ๐—ป๐—ด ๐—บ๐—ด๐—ฎ ๐—›๐—ฎ๐—ฟ๐—ฎ๐—ด๐—ฎ๐—ป. Nagrali naman ang mga g**o, kawani, at estudyante ng KAL, mula sa Palma Hall hanggang Quezon Hall. Pumulรก sa tshirts na pulรก ang University Oval. Sa pagkakataรณng ito, hindi naman impeachment ang nasa isip ng mga taga-KAL. (Bagaman, may nakรญta akong plakard tungkol sa โ€œImpeach Saraโ€). Ibig nilang idaing ang matagal na nilรกng inaasam na sariling gusali ng kolehiyo. Noon pang 2 Abril 2016 nasunog ang ๐—™๐—– (๐—™๐—ฎ๐—ฐ๐˜‚๐—น๐˜๐˜† ๐—–๐—ฒ๐—ป๐˜๐—ฒ๐—ฟ) at sa loob na ๐˜€๐—ถ๐˜†๐—ฎ๐—บ ๐—ป๐—ฎ ๐˜๐—ฎ๐—ผฬ๐—ป ay ๐—ถ๐˜€๐—ธ๐˜‚๐˜„๐—ฎ๐˜๐—ฒ๐—ฟ ๐—ฎ๐—ป๐—ด ๐—ž๐—”๐—Ÿ sa Palma Hall na teritoryo ng Kolehiyo sa Agham Panlipunan at Pilosopiya. May matatapos nang kapalit ang FC at may sinimulan nang bilding para sa KAL at dapat ay naitayรด na noong 2024. Ngunit sa di-malamang mga sanhi ay nakatengga ang konstruksiyon. Kayรข ang rali ng KAL ay tinawag na parada laban sa ๐—ž๐—”๐—Ÿ๐—ฏ๐—ฎ๐—ฟ๐˜†๐—ผ ng mga g**o at estudyante na walang espasyo para sa kanilang mga miting, group sessions, consultations, seminars, poetry readings, chamber theaters, atbp.

Biro mo, ang KAL ay nagdudulot ng pundasyong aralin sa wika, literatura, at mga sining ng mga estudyante ng UP. Nanggagรกling dito ang mga premyadong manunulat at artist, national artists, medyor na mga artista sa pelikula, direktor, makata at fictionists ng bansa. Dito hinuhubog ang kaluluwa ng mga estudyanteng UP. Pagkatapos, walang sariling espasyo sa napakaluwang na Kampus ng Diliman!?!? May sariling science complex ang mga disiplina ng agham at may kani-kaniyang bilding ang ibang kolehiyo. Chancellor Vistan, nasaan ang inyong puso? Sana ay matapos na ang KALbaryo ng aming kolehiyo sa 2025.

๐“ข๐“ช๐“ป๐“ฒฬ€-๐“ข๐“ชฬ๐“ถ๐“ธ๐“ฝ
ni Virgilio S. Almario
Ferndale Homes
7 Pebrero 2025

๐Ÿ“ท Larawan mula sa OICA at CAL FB Pages

02/12/2024

๐—”๐—ช๐—œ๐—ง ๐—ก๐—š ๐—ฃ๐—”๐—ฆ๐—Ÿ๐—œ๐—ง

Huwag kang umiyak, alitaptap, kung kabilugan ang buwan;
Aawit din ang kuliglig at kamaksi pagkatรกpos magdasal.
Tingnan mo ang gagamba, naghahagis na ng lambat
At kasapakat ang simoy sa pagdakip ng palaboy na kulisap.
Hindi nagtitigil ang lagim sa mundo.
At sino ang mga natutรบlog sa anino ng duklay at damo?
Huwag mong gisรญngin at bakรข mga napรกgal na berdugo.
May nag-utos yatang dukutin ang nagpupuyรกt na mga bituin
Para maghari ang lamok at linta sa mga lawas ng dilim.
Kayรข tawagin ang hukbo moโ€™t maririkit na lumipad,
Alitaptap, isanib sa buwan ang laksa-laksang kislap ng kutitap.

๐˜™๐˜ช๐˜ฐ ๐˜ˆ๐˜ญ๐˜ฎ๐˜ข
26 Nobyembre 2014

13/11/2024

๐—”๐—ฅ๐— ๐—”๐—ฆ

Mahigit 3000 taรณn na noong magsagupa
Sa kapatagan ng Tollensen ang 4000 mandirigma
At itinuturing ngayong isang lunรกng napakatandรข
Sa gayong malakihang pagpapatayan.
Nahukay dito ng mga arkeologo kamakailan
Ang mga basรกg na bungo, lasog na kalansay,
Balรฎ-balรฎng sibat, palaso, palakol, patalim, kalasag,
At wasak na mga armas
Na hindi nilรกmon ng lupร , kalawang, bulate, at ugat.
Mula noon,
Hindi naman nagbago ang lagim ng digmaan;
Ngunit tinitiyak ng mga pabrika ng misil at bomba ngayon
Na pulbos ang milyon-milyong sundaloโ€™t sibilyan,
Malinis ang mga tagpuan ng paglalaban
At lawas ng sindak, kapag hinukay.

๐˜™๐˜ช๐˜ฐ ๐˜ˆ๐˜ญ๐˜ฎ๐˜ข
12 Nobyembre 2024

Address

Quezon City

Telephone

+639257102481

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Katipunan sa Kultura at Kasaysayan posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Katipunan sa Kultura at Kasaysayan:

Shortcuts

Share