05/07/2025
ENSAYO: Usa ka Tradisyonal nga Folk Drama sa Malitbog, Southern Leyte
Ang pulong nga “Ensayo” nagtumong sa usa ka matang sa folk drama nga ginatanyag sa pipila ka mga barangay sa Malitbog, Southern Leyte — ilabi na sa Barangay Abgao, San Jose, San Vicente, ug Sta. Cruz — atol sa ilang pista. Sa tanan, ang labing nailhan mao ang Barangay Abgao Ensayo, nga nakadani ug daghang mga bisita gikan sa silingang mga lungsod ug komunidad, ilabi na sa unang bahin sa 1990s.
Nailhan kini nga tradisyon tungod sa dakong entablado, makalingaw nga sugilanon, ug makapahingangha nga pasundayag. Usa sa mga tampok niini mao ang paggamit sa mga “higantes” ug mga set-up sa entablado nga sama sa pantasyong kalibutan sa “Encantadia”, nga nakadani sa mga lumulupyo ug mga bisita. Kasagaran, kini ipasundayag sa entablado sa Abgao Primary School, diin ang katawhan magtapok aron motan-aw sa maong panghitabo.
Ang Ensayo usa ka melodrama nga puno sa romansa, bayani-bayani, ug panagbangi. Kanunay nga gipakita niini ang engkwentro sa mga Kristiyano ug Muslim, nga nagpakita sa mga tema sa pagtuo, panaghiusa, ug kadaugan. Kini nga porma sa drama susama sa “Moro-Moro” o sa “Nilambay”, nga ginailhan usab sa ubang bahin sa nasod.
Kauban sa mga estorya mao ang mga sayaw, musika, ug koreograpiyado nga mga eksena sa panagsangka, nga mopadugang sa kabug-at ug katahum sa pasundayag.
Nagkinahanglan kini ug duha hangtod tulo ka bulan nga preparasyon, lakip na ang mga ensayo, paghimo sa mga kostyum, ug pagtukod sa entablado. Ang maong pasundayag molungtad ug pito ka gabii, sa usa ka entabladong kawayan nga gibutang sa usa ka dako ug abli nga lugar, diin daghang mga tawo ang motan-aw.
Apan sa unang bahin sa 2000s, hinayhinay nga naputol ang tradisyon sa Ensayo sa Barangay Abgao. Ang pag-usab sa interes sa kultura, kakulangan sa pondo, ug kabag-ohan sa kinabuhi sa komunidad maoy mga rason sa iyang paghinay. Bisan pa niini, nagpabilin gihapon sa kasingkasing sa mga katawhan ang mga panumduman sa maong makalingaw ug makasaysayanong pasundayag.
Ang hulagway sa ubos mao ang mga partisipante sa Barangay Abgao Ensayo niadtong tuig 1990, usa ka pamatuod sa bahandi nga kultura nga kaniadto naghiusa sa komunidad pinaagi sa sining, pagtuo, ug identidad.
Gusto ba nimo nga mabalik ang bantugang Ensayo sa Abgao?
Photo credits: Dondon D. Laplana
Mga Tinubdan:
• Moro-Moro Play - Encyclopedia
• Facebook post – Dondon Laplana
