01/09/2026
๐๐๐๐ง๐๐ช ๐๐ก๐ ๐ ๐๐ ๐๐๐๐ง๐๐ ๐ ๐ก๐ ๐ฆ๐๐ฃ๐๐๐๐ง๐๐ก๐ ๐ฃ๐๐๐๐๐ช๐๐๐! ๐ง๐จ๐๐๐จ๐๐๐ก ๐๐ก๐ ๐๐จ๐๐ง๐จ๐ฅ๐ ๐ก๐ ๐๐ ๐ฃ๐จ๐ก๐๐๐๐!
Sa ๐ถ๐ธ๐ฎ-๐ฏ๐ฌ ๐ป๐ด ๐๐ด๐ผ๐๐๐ผ, nakatatak sa pulang kalendaryo ang pagpupugay sa mga magigiting na anak ng bayan na biktima ng sapilitang pagkawala sa ilalim ng kumpas ng pasistang estado, ang Araw ng mga ๐๐ฒ๐๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐ฟ๐ฒ๐ฐ๐ถ๐ฑ๐ผ๐. Sa ilalim ng pasistang sistema, iligal at palihim na inaaresto, dinadakip, at pinapatay ang sinumang sumalungat sa dikta ng gobyerno. Kaugnay nito, sa paggunita ng ๐๐ป๐๐ฒ๐ฟ๐ป๐ฎ๐๐ถ๐ผ๐ป๐ฎ๐น ๐๐๐บ๐ฎ๐ป๐ถ๐๐ฎ๐ฟ๐ถ๐ฎ๐ป ๐๐ฎ๐, ating kinukundena sa pinakamataas na antas ang nagpapatuloy na paglabag ng estado sa mga prinsipyong dapat niya mismong itinataguyod. Madiin nating iginigiit na walang anumang panahon at kalagayan ang maaaring maging katwiran sa pagyurak ng batayang karapatang pantao ng mamamayan nito.
Sa lipunang patuloy na umuugong ang pasismo, laksa-laksa ang mga yabag at kamaong nagpupumiglas laban sa tanikala ng reaksyunaryong estado. Kaya naman, ubos-lakas na pinapagana ng estadong mapaniil ang lahat ng makinarya nito para lumpuhin ang nagkakaisa at nag-oorganisang mamamayan.
๐๐ฎ๐๐ฎ ๐ป๐ฎ๐บ๐ฎ๐ป, ๐ป๐ฎ๐ธ๐ถ๐ธ๐ถ๐ถ๐๐ฎ ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฐ๐ณ๐๐ต ๐จ๐ฃ๐๐ ๐จ๐ป๐ถ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ถ๐๐ ๐ฆ๐๐๐ฑ๐ฒ๐ป๐ ๐๐ผ๐๐ป๐ฐ๐ถ๐น, ๐ธ๐ฎ๐๐ฎ๐บ๐ฎ ๐ฎ๐ป๐ด ๐ญ๐ฐ๐๐ต ๐จ๐ฃ๐๐ ๐จ๐ป๐ถ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ถ๐๐ ๐๐ฟ๐ฒ๐๐ต๐บ๐ฎ๐ป ๐๐ผ๐๐ป๐ฐ๐ถ๐น, ๐ฎ๐ ๐ฎ๐ป๐ด ๐บ๐ฎ๐น๐ฎ๐๐ฎ๐ธ ๐ป๐ฎ ๐ต๐ฎ๐ป๐ฎ๐ ๐ป๐ด ๐๐ฒ๐ธ๐๐ผ๐ฟ ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฒ๐๐๐๐ฑ๐๐ฎ๐ป๐๐ฒ ๐ป๐ด ๐จ๐ป๐ถ๐ฏ๐ฒ๐ฟ๐๐ถ๐ฑ๐ฎ๐ฑ ๐ป๐ด ๐ฃ๐ถ๐น๐ถ๐ฝ๐ถ๐ป๐ฎ๐ ๐๐ผ๐ ๐๐ฎรฑ๐ผ๐ ๐ฝ๐ฎ๐ฟ๐ฎ ๐๐ฎ ๐ฝ๐ฎ๐๐๐น๐ผ๐ ๐ป๐ฎ ๐ฝ๐ฎ๐ธ๐ถ๐ธ๐ถ๐ฏ๐ฎ๐ธ๐ฎ ๐ฎ๐ ๐ฝ๐ฎ๐ป๐ฎ๐๐ฎ๐ด๐ฎ๐ป ๐ป๐ฎ ๐ฏ๐ฎ๐๐ฎ๐ด๐ถ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐ธ๐๐น๐๐๐ฟ๐ฎ ๐ป๐ด ๐ถ๐บ๐ฝ๐๐ป๐ถ๐ฑ๐ฎ๐ฑ ๐ฎ๐ ๐ฏ๐ถ๐ด๐๐ฎ๐ป๐ด-๐ต๐๐๐๐ถ๐๐๐ฎ ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฏ๐๐ต๐ฎ๐ ๐ป๐ด ๐น๐ฎ๐ต๐ฎ๐ ๐ป๐ด ๐ฏ๐ถ๐ธ๐๐ถ๐บ๐ฎ ๐ป๐ด ๐๐ฎ๐ฝ๐ถ๐น๐ถ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐ด๐ธ๐ฎ๐๐ฎ๐น๐ฎ ๐ฎ๐ ๐ฝ๐ฎ๐ป๐ฑ๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐บ๐ฏ๐ผ๐ป๐ด ๐ป๐ด ๐ฒ๐๐๐ฎ๐ฑ๐ผ.
Pilit na itinatago ng gobyerno ang panunupil nito sa sambayanang Pilipino, ngunit nakaukit ang bawat pangalan ng mga desaparecido sa bawat lupa, semento, pader, at lansangan, kung saan walang takot nilang pinook ang kanilang mga buhay. Kabilang na rito ang ๐ฆ๐ผ๐๐๐ต๐ฒ๐ฟ๐ป ๐ง๐ฎ๐ด๐ฎ๐น๐ผ๐ด ๐ญ๐ฌ, sa ngalan nina ๐๐ฒ๐ฟ๐ฟ๐ ๐๐ฎ๐๐๐๐ถ๐ป๐ผ, ๐ฅ๐ถ๐๐ฎ๐น๐ถ๐ป๐ฎ ๐๐น๐ฎ๐ด๐ฎ๐ป, ๐๐ฒ๐๐๐ถ๐ฐ๐ฎ ๐ฆ๐ฎ๐น๐ฒ๐, ๐ฅ๐ฎ๐บ๐ผ๐ป ๐๐ฎ๐๐๐น, ๐ฆ๐ฎ๐น๐๐ฎ๐ฑ๐ผ๐ฟ ๐ฃ๐ฎ๐ป๐ด๐ฎ๐ป๐ถ๐ฏ๐ฎ๐ป, ๐๐บ๐บ๐ฎ๐ป๐๐ฒ๐น ๐ฆ๐ฎ๐น๐๐ฎ๐ฐ๐ฟ๐๐, ๐ฉ๐ถ๐ฟ๐ด๐ถ๐น๐ถ๐ผ ๐ฆ๐ถ๐น๐๐ฎ, ๐ ๐ผ๐ฑ๐ฒ๐๐๐ผ ๐ฆ๐ถ๐๐ผ๐ป, at ๐๐ฟ๐๐ถ๐ป ๐ฑ๐ฒ ๐น๐ฎ ๐ง๐ผ๐ฟ๐ฟ๐ฒ, mga anak ng bayan na sumuong at nakibaka sa ilalim ng rehimeng diktaturyang Marcos Sr., at mga biktima ng sapilitang pagkawala.
Sa kabila ng implementasyon ng ๐ฅ๐ฒ๐ฝ๐๐ฏ๐น๐ถ๐ฐ ๐๐ฐ๐ ๐ก๐ผ. ๐ญ๐ฌ๐ฏ๐ฑ๐ฏ o ๐๐ป๐๐ถ-๐๐ป๐ณ๐ผ๐ฟ๐ฐ๐ฒ๐ฑ ๐ผ๐ฟ ๐๐ป๐๐ผ๐น๐๐ป๐๐ฎ๐ฟ๐ ๐๐ถ๐๐ฎ๐ฝ๐ฝ๐ฒ๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐ป๐ฐ๐ฒ ๐๐ฐ๐ ๐ผ๐ณ ๐ฎ๐ฌ๐ญ๐ฎ, na may layuning pigilan ang mga kaso ng sapilitang pagkawala, at pagpapanagot sa mga elemento ng estado o grupo sa likod nito ay patuloy pa rin na nakakaranas ng pasismo, karahasan, at sapilitang pagkawala ang mga aktibista at progresibong indibidwal na kumukondena sa pandarambong ng estado. Isa na rito sina Dexter Capuyan at Bazoo De Jesus, mga indigenous rights activists na biktima rin ng sapilitang pagkawala noong April 2023.
Malinaw na gobyerno mismo ang lumalabag sa RA 10353 at manhid sa interes ng mga indibidwal at grupong biktima ng pamamasista nito, dahil nagpapatuloy at mas tumitingkad pa ang mga kaso ng nawawala sa bawat pagbulusok ng tahi-tahing krisis sa lipunan. Mahigit 1,894 na indibidwal ang biktima ng sapilitang pagkawala sa ilalim ng kumpas ng kapangyarihan ni Marcos Sr., at nagpapatuloy ang paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng rehimen ng kanyang anak na si Marcos Jr. Hindi lamang bilang ang mga numerong ito sapagkat isa itong pruweba ng masalimuot na reyalidad ng kasalukuyang anyo ng lipunanโito rin ay mga buhay na sapilitang kinuha ng pasistang estado.
Hindi rin ligtas ang mga espasyo ng pamantasan sa kultura ng impunidad na pinamayani ng uring iilan. Ang mga espasyong nakatakda para sa malayang pagkatuto ay nagiging bulwagan ng militarisasyon, red-tagging, harassment, at paniniktik mula sa mga elemento ng estado para supilin at busalan ang mga kabataang estudyante na nag-oorganisa at kumikilos para ipaglaban ang mga batayang demokratikong karapatan ng ibaโt ibang sektor at ng malawak na hanay ng masa. Sa ganitong kalagayan, higit na lumilitaw ang pangangailangan na ipagpatuloy at palakasin ang sinimulang laban ng malawak na hanay ng kabataan sa paggigiit ng agarang pagpapatupad at paninindigan sa mga mekanismong magtitiyak sa kaligtasan ng mga pamantasan bilang malayang espasyo para sa pagpapahayag, pag-oorganisa, at pagkilos, tulad ng ๐ฆ๐ฎ๐ณ๐ฒ ๐๐ฎ๐๐ฒ๐ป ๐ฅ๐ฒ๐๐ผ๐น๐๐๐ถ๐ผ๐ป na matagal nang isinusulong ngunit hanggang ngayon ay hindi pa lubusang naipapatupad.
Kaya naman nakikiisa ang 47th UPLB University Student Council at 14th University Freshman Council sa panawagan na ilitaw ang lahat ng desaparecidos at panagutin ang uring iilan. Kailanman, sa lahat ng pagkakataon, at sa lahat ng panahon, makatarungan ang paglaban para sa batayang karapatan ng sangkaestudyantehang marapat nating natatamasa. Kailanman ay hindi mauupos ng pasistang estado ang sindi ng mga kandilang mananatiling matayog ang apoy sa gitna man ng unos at sagad-sa-butong panunupil. ๐๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ ๐บ๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐ผ๐ป ๐๐ฎ ๐น๐ถ๐บ๐ผ๐ ๐ฎ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฝ๐ฎ๐ป๐ด๐ฎ๐น๐ฎ๐ป ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฏ๐ถ๐ธ๐๐ถ๐บ๐ฎ ๐ป๐ด ๐ฒ๐๐๐ฎ๐ฑ๐ผ, ๐ฏ๐ฎ๐ด๐ธ๐๐, ๐๐ฎ ๐ฏ๐ฎ๐๐ฎ๐ ๐ฏ๐ถ๐๐ฎ๐ธ ๐ป๐ด ๐น๐๐ฝ๐ฎ ๐ฎ๐ ๐บ๐ฎ๐ด๐๐๐๐๐บ๐ถ๐ธ๐๐ถ๐ธ ๐๐ฎ ๐ฎ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฏ๐ฎ๐ด๐ผ๐ป๐ด ๐ฝ๐๐ป๐น๐ฎ ๐ป๐ฎ ๐บ๐ฎ๐ด๐ฝ๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐๐๐น๐ผ๐ ๐ป๐ด ๐๐ถ๐ป๐ถ๐บ๐๐น๐ฎ๐ป ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐๐ป๐ฎ.
๐จ๐ฃ๐๐ข๐๐ ๐๐ก๐ง๐๐ฅ๐ก๐๐ง๐๐ข๐ก๐๐ ๐๐จ๐ ๐๐ก๐๐ง๐๐ฅ๐๐๐ก ๐๐๐ช!
๐๐ ๐ฃ๐๐๐ ๐๐ก๐ง ๐ฆ๐๐๐ ๐๐๐ฉ๐๐ก ๐ฅ๐๐ฆ๐ข๐๐จ๐ง๐๐ข๐ก ๐ก๐ข๐ช!
๐ฆ๐จ๐ฅ๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐ฆ๐๐ฃ๐๐ฅ๐๐๐๐๐ข๐ฆ!
๐๐ก๐ ๐ง๐๐ ๐๐จ๐๐ง๐จ๐ฅ๐ ๐ข๐ ๐๐ ๐ฃ๐จ๐ก๐๐ง๐ฌ!
Photo credits: Jerous Ipapo, UPLB Perspective
