18/09/2026
๐๐ฅ๐ฅ๐๐ง ๐๐ข๐ฌ๐ข๐ง๐ ๐๐ง: ๐๐๐ง๐ข๐ง๐จ ๐๐๐ฉ๐๐ญ ๐๐ฎ๐ฆ๐๐ฅ๐ข ๐๐ง๐ ๐๐๐โ๐๐
๐ ๐จ ๐๐๐๐?
COTABATO CITY (Ika-18 ng Setyembre, 2026) โ Naging sentro ng usapan sa Bangsamoro political landscape ang magiging direksyon ng BARMM Grand Coalition (BGC) matapos ang unang regular Bangsamoro parliamentary elections, kung saan walang isang partido ang nakakuha ng sapat na bilang upang bumuo ng sariling mayorya sa 80-seat Bangsamoro Parliament.
Sa isang political analysis, inilatag ni Allan Pisingan ang dalawang pangunahing posibilidad para sa BGC: ang pakikipagsanib-puwersa sa Bangsamoro Federalist Party (BFP) o sa United Bangsamoro Justice Party (UBJP).
BFP: Access sa national government
Ayon sa pagsusuri ni Pisingan, isa sa maaaring maging konsiderasyon ng BGC sa BFP ang ugnayan nito sa kasalukuyang pambansang administrasyon.
Ang BFP ay nabuo noong 2026 at pinamumunuan ni Bangsamoro Chief Minister Abdulraof โSammy Gambarโ Macacua. Sa pambansang antas, iniulat din ng EU Election Observation Mission na ang BFP ay kaalyado ng Partido Federal ng Pilipinas (PFP), ang partidong pinamumunuan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.
Ngunit may mahalagang tanong na kaakibat nito: Gaano katagal mananatili ang kasalukuyang political alignment?
Malapit na ang 2028 national elections, kaya maaaring magbago ang mga alyansa at political arrangements sa pambansang antas. Para kay Pisingan, mahalagang isaalang-alang ng BGC hindi lamang ang kasalukuyang political configuration kundi pati ang posibleng landscape pagkatapos ng 2028.
UBJP: Peace process at tuloy-tuloy na CAB implementation
Sa kabilang panig, binigyang-diin ni Pisingan ang ugnayan ng UBJP sa Moro Islamic Liberation Front (M**F) at ang papel ng M**F sa pagpapatupad ng Comprehensive Agreement on the Bangsamoro (CAB).
Noong Agosto 2026, muling nagtipon ang Government of the Philippines (GPH) at M**F Peace Implementing Panels at nilagdaan ang isang Declaration of Continuity of Partnership para ipagpatuloy ang implementasyon ng CAB.
Kinilala ng dalawang panig na may mga natitira pang commitment sa ilalim ng kasunduan at dapat itong ipagpatuloy sa pamamagitan ng mga umiiral na peace mechanisms.
Ipinakita rin sa naturang pagpupulong na hindi nagtatapos sa halalan ang peace process. Sa halip, nagpapatuloy ang normalization at iba pang obligasyon sa ilalim ng CAB kasabay ng pagtatatag ng regular Bangsamoro Government.
Dito nakikita ni Pisingan ang isang mahalagang konsiderasyon para sa BGC: ang political alliance ay maaaring kailangang timbangin kasabay ng pangmatagalang direksyon ng peace process.
Walang nakakuha ng sariling majority
Samantala, ipinakita ng unang regular BARMM parliamentary elections na kinakailangan talaga ang coalition-building.
Sa 40 party-representation seats, nakakuha ang BFP ng 16, UBJP ng 15, BGC ng 8, at Raayat Democratic Party ng 1.
Ang Bangsamoro Parliament ay binubuo ng 80 miyembro, kaya kailangan ng 41 para sa simpleng majority. Dahil dito, walang partido ang kayang bumuo ng gobyerno nang mag-isa batay lamang sa party-representation seats.
Dahil dito, naging mahalaga ang posisyon ng BGC sa kasalukuyang coalition talks.
Ayon sa MindaNews, nagsimula na ang exploratory talks sa mga partidong nanalo upang makabuo ng governing coalition. Iniulat din na kinikilala ng ilang political observers ang BGC bilang isang mahalagang potential partner sa pagbuo ng parliamentary majority.
Hindi lamang โBFP o UBJPโ
Sa ganitong sitwasyon, maaaring hindi lamang simpleng pagpili sa pagitan ng dalawang partido ang kinakaharap ng BGC.
Mas malalim ang mga tanong:
Anong uri ng coalition ang nais nitong buuin?
Ano ang magiging papel nito sa unang regular Bangsamoro Government?
Paano nito babalansehin ang regional governance, national political relationships at pagpapatuloy ng peace process?
At higit sa lahat, anong political arrangement ang makapagbibigay sa BGC ng malinaw na papel sa bagong Bangsamoro parliamentary system?
Habang nagpapatuloy ang coalition negotiations, magiging mahalaga ang magiging desisyon ng BGC. Sa 8 party seats nito, kasama ang iba pang posibleng parliamentary allies, maaari itong magkaroon ng mahalagang papel sa pagbuo ng majority at sa pagpili ng susunod na Chief Minister.
Sa huli, ang tanong na inilatag ni Allan Pisingan ay hindi lamang kung BFP o UBJP.
Ito ay kung saan ilalagay ng BGC ang sarili nito sa isang Bangsamoro political landscape na ngayon ay papasok na sa bagong yugtoโisang yugto kung saan ang coalition-building, governance at pagpapatuloy ng peace process ay magkakaugnay.
Habang papalapit ang pagbubukas ng unang regular Bangsamoro Parliament, nananatiling bukas ang usapin kung kanino makikipag-alyansa ang BGC at kung anong mga kondisyon ang magiging bahagi ng magiging kasunduan.
Sa huli, ang magiging pasya ay hindi lamang tungkol sa kasalukuyang political configuration kundi pati sa direksyon ng Bangsamoro Government sa mga susunod na taon. (BMN/ BangsamoroToday.com)
๐ท CTTO
