31/01/2026
Isang paggunita ng Caloocan Historical and Cultural Studies Association, Inc. sa anibersaryo ng kapanganakan ni Don Salvador Araneta.
SALVADOR ZARAGOZA ARANETA
Ipinanganak siya noong ika-31 ng Enero, 1902 sa Quiapo, Maynila. Ang kanyang ama ay si Don Gregorio Araneta, isang tanyag na abugado at Carmen Zaragoza Roxas, isa sa mga unang Pilipinang pintor. Isa siyang abugado, negosyante, lider sibiko at konstitusyonalista.
Isa siya sa mga tagapagtatag ng Iloilo-Negros Air Express Company (INAEC) na may himpilan sa Iloilo. Ang INAEC ay pagmamay-ari ng mga Lopez, pinsan ng kanyang maybahay na si Victoria Lopez de Araneta. Nagtayo sila ng himpilan ng paliparan sa Grace Park, kasabay ng noo'y kumpanya ng Philippine Air Taxi Company (PATCO) na kilala na ngayon bilang Philippine Airlines. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay kasama siya sa muling pagtatayo ng INAEC at pinangalanang Far Eastern Air Transport, Inc. (FEATI), at ang kanilang punong himpilan ay sa Grace Park.
Siya ay naging bahagi rin ng Lupon ng mga Direktor ng Gregorio Araneta, Inc., na kilala noon sa pagdevelop bilang managing partner ng mga malalawak na lupain upang maging mga subdivisions sa paligid ng Maynila. Naging managing partner ito ng Philippine Land Improvement Company, na nagdevelop ng Sangandaan Heights, Northern Hills, Rizal Avenue Hills at Grace Park Subdivision.
Si Araneta ay isa rin sa tagapagtatag ng Araneta Institute of Agriculture (1946) at lumaon ay naging Pangulo nito sa ilalim ng Araneta University (1956-1970). Sa ilalim ng kaniyang pamamahala itinayo ang Araneta University Extension, na ngayo'y kilala bilang Araneta Square sa Monumento. Kinatawan nya ang Unang Distrito ng Rizal, na syang kinasasakupan ng Kalookan, para sa Kumbensyong Konstitusyonal ng 1971. Isa siya sa mga delegadong ipinaaaresto nang ideklara ang Martial Law kaya napilitang manirahan sa Estados Unidos at lumaon, sa Canada.
Pumanaw siya noong ika-7 ng Oktubre, 1982, isang taon matapos siyang bumalik sa Pilipinas.
Sanggunian:
Salvador Araneta (Comp.) A Molave of His Country. Malabon: Araneta Institute of Agriculture Press, 1970.
Maria Lina Araneta-Santiago. Araneta: A Love Affair with God and Country. Malabon: Sahara Heritage Foundation, 2007.
Michael D. Pante. A Capital city at the Margins: Quezon City and Urbanization in the Twentieth-century Philippines. Lungsod Quezon: Ateneo de Manila University Press, 2019.
The Tribune, XIV Anniversary Issue.
Ang mga larawan ay mula sa pribadong koleksyon ng Pamilya Araneta. Sa kaliwa ay larawan ni Don Salvador noong dekada ng 1930 at ang nasa kanan ay kuha noong dekada 1970.
(CHCSA/WTP)