08/11/2025
LATHALAIN | Sa Puso ng Lupa, May Apoy ng Paglaya
Sa bawat patak ng pawis na bumabagsak sa lupa, may kasamang dugo at luha. Sa bawat yabag ng sundalo sa kalsadang dating matahimik, may kasamang pangungulila, takot, at gutom. Sa mga baryong pinupuntahan lamang ng balita kapag may putukan, doon tahimik na isinusulat ang tunay na kwento ng digmaan, ang kwento ng mga magsasakang ipinanganak sa hirap, lumaki sa hirap, at ngayo’y lumalaban upang wakasan ang hirap.
Sa puso ng kanayunan, sa pagitan ng mga palayan na kumikislap sa araw at mga bundok na tila tanod ng kasaysayan, may digmaang matagal nang umuugong. Hindi ito lamang salpukan ng dalawang pwersang armado. Ito ay digmang magsasaka, digma ng mga walang lupa laban sa mga panginoong maylupa, digma ng mga nilalamon ng gutom laban sa mga kumikita sa kanilang paghihirap, digma ng inaapi laban sa nang-aapi.
Kapag pumailanlang ang dagundong ng bomba sa ibabaw ng baryo, hindi ang mga mayayaman at makapangyarihan ang napipilitang lumikas. Mga magsasaka ang iiwan ang kanilang punlang tinanim, isasara ang pinto ng bahay na sila mismo ang nagtayo, at magtutungo sa kung saan may kaunting katiyakan. Kapag rumagsa ang mga sundalo dala ang kanilang tinatawag na operasyon para sa “kapayapaan,” hindi mga tiwaling opisyal ang ikinakadena, kundi mga lider-magsasaka, kababaihan, at kabataang ang tanging kasalanan ay mangarap ng lupa at kabuhayan.
Ang gobyerno ay paulit-ulit na ipinipinta ang mga operasyon nito bilang pagsugpo sa kaguluhan. Ngunit sino ang tunay na lumilikha ng kaguluhan? Ang magsasaka bang naghahapong nag-aararo para may maisaing, o ang estado na ginagamit ang buwis ng mamamayan para sa bala, bomba, at pananakot? Ang tinutukoy nilang “problema” ay wala sa pagkilos ng taumbayan para sa karapatan, kundi nasa matagal nang problema ng kawalan ng lupa, pagsasamantala, at kahirapan na sila mismo ang nagpapanatili.
Makatarungan ang digma ng mga magsasaka sapagkat ito ay paninindigan para sa pinakamahalaga sa buhay, lupa at kalayaan. Hindi mo maaasahan na mananatiling tahimik ang taong pinagmumulan ng pagkain ng bayan habang patuloy siyang pinagkakaitan ng karapatang bungkalin at tamasahin ito. Hindi mo mapipigilan ang paglaban ng taong araw-araw ay nagugutom dahil ang bunga ng kanyang pawis ay nilalamon ng iilan.
Ang tunay na hindi makatarungan ay ang sistematikong pagpapahirap na ginagawa ng gobyerno at naghaharing uri, ang pagbebenta ng lupain sa mga dayuhan at malalaking kumpanya, ang militarisasyon ng kanayunan para protektahan ang interes ng mayayaman, at ang pagsikil sa sinumang lumalaban. Ang kanilang kapayapaan ay kapayapaan ng katahimikan sa ilalim ng takot, kapayapaan ng puntod at kulungan.
Sa mga mata ng naghaharing uri, ang digma ng mga magsasaka ay banta. Sa mata ng inaapi, ito ay pag-asa. Sa bawat hakbang ng magsasaka patungo sa kalayaan, may kasamang panata na ang lupang binubungkal ay magiging pag-aari ng mga kamay na nagtatanim dito, at ang mga anak ng kanayunan ay hindi na kailanman matutong magtago sa putok ng baril, kundi maglakad nang malaya sa ilalim ng araw.
Hangga’t umiiral ang kahirapan, mananatili ang digma. Hindi ito digma ng kasakiman kundi digma ng katarungan. Hindi ito digma ng pananakop kundi digma ng pagpapalaya. Sa paglaban ng mga magsasaka, nabubuo ang pag-asa para sa isang lipunan kung saan ang lupa ay para sa nagbubungkal, at ang kapayapaan ay para sa lahat hindi lamang sa iilan.
- Ani
