15/05/2026
⚖️Mga batas na involved: RA 9851 at Article 59 ng Rome Statute
Opinion kung pwede nga ba magpa-aresto ang ICC dito sa Pinas:
Oo, pero mahigpit na kinakailangan ang pagdaraan sa lokal na korte bago maipatupad ang isang ICC warrant, mapa-"surrender" (pagsuko sa ICC) o "extradition" (paglipat sa ibang bansa) man ito. Walang salungatan (conflict) ang RA 9851 at ang Rome Statute rito; magkatuwang silang nagpapatupad ng due process.
Narito ang buod kung bakit:
• Mandato ng Article 59 (Rome Statute): Walang sariling puwersa ng pulisya ang ICC, kaya nakadepende sila sa gobyerno ng bansa kung nasaan ang akusado. Mahigpit na iniaatas ng Article 59 na ang sinumang aarestuhin ay dapat iharap sa isang "competent judicial authority" o sa ating mga lokal na korte.
• Limitadong Papel ng Lokal na Korte: Kapag iniharap sa ating Regional Trial Court (RTC), hindi lilitisin ng judge kung guilty o inosente ang akusado sa kaso ng ICC. Ang trabaho lang ng RTC ay tiyakin ang tatlong bagay:
1. Tumpak ang pagkakakilanlan (identity) ng inaresto.
2. Nasunod ang tamang proseso ng pag-aresto ayon sa batas ng Pilipinas.
3. Nirespeto ang mga batayang karapatan (fundamental rights) ng tao.
• RA 9851 at Konstitusyon: Hindi pinapayagan ng ating Saligang Batas na alisan ng kalayaan ang sinuman nang walang due process. Dahil dito, hindi maaaring basta-basta na lang manghuli at mag-turnover ng tao ang Executive Branch (tulad ng NBI o PNP) sa isang internasyonal na tribunal. Kailangan munang maghain ng pormal na petisyon ang gobyerno sa RTC at dumaan sa pagdinig.
Sa madaling salita, complementary sa isa’t isa ang RA 9851 at Rome Statute—pareho nilang sinisiguro na bago may maipadala sa ICC, nasuri muna ang proseso ng ating sariling hudikatura upang maprotektahan ang mga karapatan ng inaresto.
