21/04/2026
به سه زبان فارسی ، اردو و انگلیسی
سمیع جان یوسفزی!
بگزار این بحث را به عنوان یک شهروند سرزمینی بگویم که به آن تعلق دارم ولی فیلتر های قبیلوی چنان زیاد است که نمیتوانم چنان که خودم می خواهم، باشم.
بهر صورت، اول اینکه، محقق نه نماینده هزاره است و نه رییس هزاره و نه کدام اختیار دار هزاره. در حزب او فقط چند تا از دوستانش باقی مانده است و تمام. در تمام بیست سال گذشته فکر و ذکر استاد گرامی این بود که به نام هزاره چیزی را گرفته، به عمارت هایش اضافه کند و زر اندوزی کند. لذا امروزه محقق و امثال محقق نه نماینده با سواد هزاره است و نه هم بیسواد، نه پیر نه جوان.
اما اینکه محقق به عنوان شهروند این مملکت نظرش را در مورد یک موضوع سیاسی می گوید کفر نیست. اجازه بده بگویم چرا کفر نیست؟
۱. آقای یوسفزی فقط دو دلیل قانع کننده بیاورید که هر که افغان نیست مالک افغانستان هم نیست، بر اساس کدام اسناد تاریخی غیر افغان ها هم افغان اند/باید افغان باشند؟
۲. عبدالرحمان شاه پشتون ها، ۱۳۳ سال پیش بخاطر رسیدن به تاج و تخت، پشتون ها را به کمک انگلیس دو پاره کرد و بین شان مرز کشید و این مرز را به عنوان پادشاه مملکت رسمن امضا کرد که امضای یعقوب پسرش دوباره بالای این سند حک گردید. حالا چرا بالای «آته» و «باچه» وطن فروش تان قهر نیستید که امروز یک هزاره عادی را فقط بخاطر پذیرفتن تلویحی این موضوع سلاخی میکنید؟
۳. وقتی غیر پشتون ها صلاحیت اظهار نظر در مورد دیورند را ندارند به عبدالرحمان کی اجازه داده بود به نمایندگی از آنها بخش وسیعی از سرزمین پدری شان را بفروشد؟ و ۱۳۳ سال تمام مردم این سرزمین را بدبخت و دربدر نماید؟ آیا این سرزمین تنها مربوط پشتون ها بود؟
۴. به پسرش یعقوب کی اجازه داده بود که فقط بخاطر در تخت ماندن «گندمگ» را امضا کند و تمام اختیار و اراده وطن و خاک را به دست استعمارگران بدهد؟
۵. کدام روزی از شاه شجاع ناشجاع کاکای تان هم چیزی نوشته اید که دوبار هیچ چیزی به وطن نماند و حتا پالان های خرهای مملکت را فروخت تا بچه کاکایش را شکست داده بر تخت کابل بنشیند؟
۶. در دور اول طالبان وقتی مملکت را پشتون ها لانه القاعده ساخت و از این سرزمین نظم جهانی مورد تهدید قرار گرفت، از غیر پشتون ها در این مورد اجازه گرفته بودید و یا باز هم کسی حق اجازه نداشتیم؟
۷. کمی پیشتر برویم، به احمد شاه درانی کی اجازه داده بود نام صدها ساله یک سرزمین را حذف و نام قبیله خود را بالای آن بگذارد؟ آیا در این مورد با غیر پشتون ها مذاکره کرده بودید؟ خراسان، آریانا و یا باختر چی مشکلی داشت که باید حتما بدون رضایت و بدون مشورت میلیون ها باشنده مملکت، آن نامها حذف و باید نام یک قوم بالای آن انتخاب شود؟
۸. وقتی عبدالرحمان از هر صد خانواده هزاره ۶۴ خانواده را نسل کشی کرد، کسی صدایش را بلند کرد و آیا گاهی در این مورد هم چیزی نوشته اید؟ این موضوع که ادعای من نیست اسناد رسمی دربار امیر نسل کش تان است.
۹. آیا غیر پشتون ها حق ندارد که به عنوان انسان و مسلمان از یک زندگی آرام برخوردار باشند؟ کدام غیر پشتون با پاکستان دشمنی دارد که از نسل تا نسل خاک تفنگ کاری تان چشم های شان را کور کرده است؟
چرا فقط به خاطر اینکه یک پشتون دیورند را فروخته و دیگری آن را قبول ندارد باید هر روز نان غیر پشتون ها در خون تر باشد چون شما دو طرف دیورند جنگ دارید، یک روز طالب را می آورید روز دیگر القاعده را و روز دیگر هم داعش را. شما بگوید در ۴۰ سال اخیر چند درصد این سه گروه ذکر شده هزاره بوده اند؟
۱۰. وقتی ادعا دارید پشتون ها اکثریت مردم افغانستان اند چرا بطور شفاف نفوس شماری نمی کنید؟ این را هم غیر پشتون ها مانع تان شده؟ در بیست سال گذشته اداره احصاییه تحت نظر کی بود، نه تنها که این کار را نکردید بلکه هر قوم را به دهها قوم دیگر تقسیم کردید تا پارچه پارچه گردند و برتریت تان ثابت گردد.
۱۱. در بیست سال گذشته، بجای فرستادن اولاد تان به مکتب، اشرف غنی و کرزی جمهوریت را چور کردند، سران قبیله مشغول قاچاق تریاک بودند و طالب هم هر چی توانست زیربنای مملکت را خراب کرد. مگر غیر پشتون در این مثلث چی کاره بودند؟
۱۲. امروزه که در دهن دروازه هر غیر پشتون از درواز و پنجشیر گرفته تا جاغوری و از کرٌخ گرفته تا سرخ رود یک طالب چِرک و چتل ایستاده است تا کسی موسیقی نشنود، طفلی مکتب نرود و زنی هم از خانه بیرون نشود؛ کدام روز انتقاد کرده اید که این کار جنایت در برابر بشریت است و روزی شود این را محکوم کنید؟
۱۳. در اخیر، جناب یوسفزی: اینکه دیورند مرز رسمی است و ما قبول نکنیم و هر روز در این طرف و آن طرف آن تحریکات ضد پاکستان انجام دهیم، دهها سال ضرر کردیم و تا که تاریخ تاریخ باشد ضرر خواهیم کرد. این مرز، مرز رسمی، قانونی و بین المللی میان دو کشور جنوب آسیا است که تمام کشور های دنیا به شمول خود هر دو کشور به رسمیت شناخته اند و ثبت وزارت های خارجه و سازمان ملل متحد است. لذا چرا نمیخواهید زندگی کنید و چرا میخواهید نسل اندر نسل پشتون بیسواد بماند، فقیر بماند، تروریست شود، افراطی شود، یاغی شود و هیچ وقت طعم شیرین زندگی انسانی را نچشد و همراه خود میلیون ها انسان دیگر را هم از داشتن یک زندگی انسانی محروم سازند؟ چی میشود که پشتون هنوز هم وفادار به منافع پشتون باشند ولی در کشور های مختلف زندگی کنند. آیا ترک های که در ترکمنستان، آذربایجان، ترکیه، کوسوو، قزاقستان، ایران و... تقسیم شده و زندگی می کنند ترک بودن و منافع ترک ها فراموش شان شده اند؟ نه! و هیچ وقت هم نخواهد شد.
احمد فکورcopied from
#محقق
#دیورند
#پشتون
#هزاره
#عبدالرحمان
#افغانستان
#پاکستان
Translate to Urdu
سمیع جان یوسفزی!
مجھے یہ بحث ایک ایسے شہری کے طور پر کرنے دیں جو اس سرزمین سے تعلق رکھتا ہے، مگر قبائلی فلٹر اتنے زیادہ ہیں کہ میں ویسا نہیں بن سکتا جیسا خود ہونا چاہتا ہوں۔
بہرحال، سب سے پہلے یہ کہ محقق نہ ہزاره قوم کا نمائندہ ہے، نہ اس کا سربراہ، اور نہ ہی کوئی اختیار رکھنے والا۔ اس کی پارٹی میں صرف چند قریبی لوگ رہ گئے ہیں، بس۔ پچھلے بیس سالوں میں اس محترم استاد کی ساری توجہ اس بات پر رہی کہ ہزاره کے نام پر کچھ حاصل کرے، اپنی عمارتیں بڑھائے اور دولت جمع کرے۔ لہٰذا آج محقق اور اس جیسے لوگ نہ پڑھے لکھے ہزاره کے نمائندہ ہیں اور نہ ہی ان پڑھ کے، نہ بوڑھے کے اور نہ ہی جوان کے۔
لیکن اگر محقق ایک شہری کی حیثیت سے کسی سیاسی مسئلے پر اپنی رائے دیتا ہے تو یہ کفر نہیں ہے۔ آئیے بتاتا ہوں کیوں یہ کفر نہیں:
1. جناب یوسفزی! صرف دو قائل کرنے والی وجوہات بتائیں کہ جو افغان نہیں وہ افغانستان کا مالک بھی نہیں ہو سکتا۔ کن تاریخی دستاویزات کی بنیاد پر غیر افغان بھی افغان ہیں یا ہونا چاہیے؟
2. عبدالرحمان شاہ نے 133 سال پہلے پشتونوں کو تخت حاصل کرنے کے لیے انگریزوں کی مدد سے تقسیم کیا اور ان کے درمیان سرحد کھینچی، اور بطور بادشاہ اس پر دستخط کیے، پھر اس کے بیٹے یعقوب نے بھی اس پر مہر ثبت کی۔ تو پھر آپ اپنے “آباء و اجداد” کو غدار کیوں نہیں کہتے اور ایک عام ہزاره کو صرف اس بات پر کیوں نشانہ بناتے ہیں؟
3. اگر غیر پشتونوں کو ڈیورنڈ پر رائے دینے کا حق نہیں، تو عبدالرحمان کو کس نے اجازت دی کہ وہ ان کی نمائندگی کرتے ہوئے ان کی زمین کا بڑا حصہ بیچ دے؟ کیا یہ ملک صرف پشتونوں کا تھا؟
4. اس کے بیٹے یعقوب کو کس نے اجازت دی کہ وہ صرف اقتدار میں رہنے کے لیے گندمک معاہدہ پر دستخط کرے اور ملک کی خودمختاری استعمار کے حوالے کر دے؟
5. کیا کبھی شاہ شجاع پر بھی کچھ لکھا ہے جس نے اقتدار کے لیے ملک تک بیچ دیا؟
6. طالبان کے پہلے دور میں جب ملک القاعدہ کا مرکز بنا اور عالمی امن کو خطرہ لاحق ہوا، کیا اس وقت غیر پشتونوں سے اجازت لی گئی تھی؟
7. احمد شاہ درانی کو کس نے اجازت دی کہ وہ صدیوں پرانا نام ختم کر کے اپنے قبیلے کا نام ملک پر رکھ دے؟ کیا اس پر کبھی غیر پشتونوں سے مشورہ کیا گیا؟
8. جب عبدالرحمان نے ہر 100 ہزاره خاندانوں میں سے 64 کو قتل کیا، کیا کسی نے آواز اٹھائی؟ یہ میرا دعویٰ نہیں بلکہ درباری دستاویزات میں درج ہے۔
9. کیا غیر پشتون انسان اور مسلمان ہونے کے ناطے ایک پُرامن زندگی کا حق نہیں رکھتے؟ کیوں پشتونوں کے تنازعات کی وجہ سے باقی لوگ بھی مصیبت کا شکار ہوں؟
10. اگر آپ کہتے ہیں کہ پشتون اکثریت میں ہیں، تو صاف شفاف مردم شماری کیوں نہیں کرتے؟ بیس سال میں کیوں نہیں ہوئی؟
11. پچھلے بیس سالوں میں اشرف غنی اور کرزی نے جمہوریت کو لوٹا، قبائلی سردار منشیات میں لگے رہے اور طالبان نے تباہی مچائی—اس میں غیر پشتونوں کا کیا کردار تھا؟
12. آج ہر غیر پشتون علاقے میں طالبان کھڑے ہیں، موسیقی، تعلیم اور خواتین کی آزادی پر پابندی لگا رہے ہیں—کیا کبھی اس پر آواز اٹھائی گئی؟
13. آخر میں، جناب یوسفزی: ڈیورنڈ ایک بین الاقوامی سرحد ہے جسے دنیا تسلیم کرتی ہے۔ اسے نہ مان کر ہم دہائیوں سے نقصان اٹھا رہے ہیں اور آئندہ بھی اٹھاتے رہیں گے۔ کیوں نہ لوگ امن سے رہیں؟ کیوں پشتونوں کو مسلسل جہالت، غربت اور شدت پسندی کی طرف دھکیلا جائے اور ساتھ دوسروں کو بھی متاثر کیا جائے؟
ترک قوم کی مثال دیکھیں جو مختلف ممالک میں رہتے ہوئے بھی اپنی شناخت برقرار رکھے ہوئے ہیں—تو پھر مسئلہ کیا ہے؟
احمد فکور
#محقق
#ڈیورنڈ
#پشتون
#ہزاره
#عبدالرحمان
#افغانستان
In English
Samee Jan Yousafzai!
Let me present this discussion as a citizen of a land I belong to, but where tribal filters are so strong that I cannot be who I truly want to be.
First of all, Mohaqiq is neither a representative of the Hazaras, nor their leader, nor any kind of authority over them. Only a few of his close associates remain in his party—nothing more. Over the past twenty years, his main concern has been to gain benefits in the name of the Hazaras, expand his properties, and accumulate wealth. Therefore, today, Mohaqiq and those like him represent neither the educated nor the uneducated Hazaras—neither the old nor the young.
However, if Mohaqiq, as a citizen of this country, expresses his opinion on a political issue, it is not blasphemy. Let me explain why:
1. Mr. Yousafzai, please provide just two convincing reasons why anyone who is not Afghan cannot be considered an owner of Afghanistan. Based on which historical documents are non-Afghans also considered Afghan or should be?
2. Amir Abdur Rahman Khan, 133 years ago, divided the Pashtuns with British support to secure his throne and drew a border between them, formally signing it as the king of the country. His son Yaqub later reaffirmed it. So why are you not angry at your “forefathers” for this betrayal, but instead target an ordinary Hazara today for implicitly acknowledging this reality?
3. If non-Pashtuns have no right to comment on the Durand Line, then who authorized Abdur Rahman to represent them and sell a large part of their ancestral land? Was this land only for Pashtuns?
4. Who gave his son Yaqub the authority to sign the Treaty of Gandamak just to stay in power and hand over the country’s sovereignty to colonial powers?
5. Have you ever written anything about Shah Shuja, who sold out everything for power, even down to the most trivial possessions, just to defeat his cousin and sit on the throne of Kabul?
6. During the first Taliban regime, when the country became a base for al-Qaeda and threatened global order, did you seek permission from non-Pashtuns, or did they again have no right to object?
7. Going further back, who authorized Ahmad Shah Durrani to erase the centuries-old name of the land and replace it with the name of his tribe? Were non-Pashtuns consulted? What was wrong with names like Khorasan, Ariana, or Bactria that they had to be removed without the consent of millions?
8. When Abdur Rahman massacred 64 out of every 100 Hazara families, did anyone raise their voice? This is not my claim—it is documented in official court records.
9. Do non-Pashtuns not have the right, as human beings and Muslims, to live peacefully? Why should they suffer because of conflicts involving Pashtuns? Because one Pashtun accepted the Durand Line and another rejected it, must others constantly pay the price—through Taliban, al-Qaeda, and ISIS conflicts? Tell us, in the last 40 years, what percentage of members of these groups were Hazara?
10. If you claim Pashtuns are the majority in Afghanistan, why not conduct a transparent census? Were non-Pashtuns responsible for preventing this as well? In the past 20 years, who controlled the statistics authority?
11. Over the past two decades, instead of sending your children to school, Ghani and Karzai looted the republic, tribal leaders were busy with drug trafficking, and the Taliban destroyed infrastructure. What role did non-Pashtuns play in this triangle?
12. Today, in front of every non-Pashtun area—from Darwaz and Panjshir to Jaghori, from Karukh to Surkh Rod—Taliban fighters stand to enforce bans on music, education, and women’s freedom. Have you ever publicly condemned this as a crime against humanity?
13. Finally, Mr. Yousafzai: The Durand Line is an internationally recognized border. By refusing to accept it and continuing hostilities, we have suffered for decades and will continue to suffer. Why not choose peace? Why keep generations of Pashtuns uneducated, poor, radicalized, and deprived of a dignified life—while also depriving millions of others?
Look at the Turks: they live across multiple countries—Turkmenistan, Azerbaijan, Turkey, Kosovo, Kazakhstan, Iran, and others—yet they have not lost their identity or interests. So what is the issue?
Ahmad Fakoor
#پاکستان
