26/10/2025
छठ पर्व (छठ पूजा) हिन्दू धर्मको अत्यन्त पवित्र र लोकप्रीय पर्व हो, जुन मुख्य रूपमा बिहार, झारखण्ड, उत्तर प्रदेश र नेपालका केही तराई क्षेत्रमा ठूलो श्रद्धा र भक्तिभावका साथ मनाइन्छ। यो पर्व सूर्य भगवान् (सूर्य देव) र तिनीकी बहिनी छठी माईया (उषा देवी) को आराधनाका रूपमा मनाइन्छ। 🌞🌾
🌅 छठ पर्वको मुख्य उद्देश्य
छठ पर्व सूर्य भगवानप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्ने र परिवारको सुख, समृद्धि, दीर्घायुका लागि प्राथना गर्ने पर्व हो। सूर्यलाई जीवन, स्वास्थ्य र उर्जाको स्रोत मानिन्छ, त्यसैले यो पर्व प्रकृति र पर्यावरणप्रति सम्मानको प्रतीक पनि हो।
🪔 छठ पर्वका चार दिन
छठ पर्व सामान्यतया चार दिनसम्म चल्छ।
1. पहिलो दिन – नहाय खाय (Nahay Khay)
यस दिन घर सफा गरिन्छ र व्रतालु (छठ गर्ने व्यक्ति)ले नदी वा पोखरीमा स्नान गरी शुद्ध भोजन ग्रहण गर्छन्।
2. दोश्रो दिन – खरना (Kharna)
यस दिन व्रतालुले दिनभर निराहार बस्छन् र बेलुकी सूर्यास्तपछि चामलको खीर, रोटी र गुडको प्रसाद खाएर व्रत आरम्भ गर्छन्।
3. तेश्रो दिन – संझा अरघ्य (Sandhya Arghya)
व्रतालुहरूले नदी, पोखरी वा घाटमा गई अस्ताउँदो सूर्यलाई दूध, जल, फलफूल आदिले अरघ्य अर्पण गर्छन्। यस समयमा छठ गीत गाइन्छ र अत्यन्त भक्तिपूर्ण वातावरण हुन्छ।
4. चौथो दिन – बिहान अरघ्य (Bihaniya Arghya)
अन्तिम दिन बिहान सबेरै उदाउँदो सूर्यलाई अरघ्य दिइन्छ। त्यसपछि व्रतालुले व्रत तोड्छन् (पारण)।
🌾 छठ पर्वका विशेषताहरू
व्रतालुहरू चार दिनसम्म शुद्धता र संयम पालन गर्छन्।
कुनै पण्डित वा मन्दिरमा होइन, नदी वा पोखरी किनारमा पूजा गरिन्छ।
प्रसादमा ठेकुवा, कसार, धूप, फलफूल, नरिवल आदि प्रयोग गरिन्छ।
महिलाहरू प्रायः यो व्रत गर्छन्, तर आजकल पुरुषहरू पनि सहभागी हुन्छन्।
🌞 प्रतीकात्मक महत्व
छठ पर्वले सूर्य, जल, पृथ्वी र जीवनको एकता दर्शाउँछ। यसले प्रकृतिप्रति आभार र मानव जीवनमा अनुशासन, पवित्रता र श्रद्धाको महत्व सम्झाउँछ
