Chandra Gurung Conservation Foundation - CGCF

26/09/2026

PROPOSAL WRITING SESSION

with Dr. Roshan Sherchan

📅 26 September 2026
🕕 6:00 PM
💻 Virtual Session

Learn • Write • Strengthen Your Proposal

23/09/2026

20 years ago today, Nepal lost one of its most visionary conservationists and pioneer of people-centered conservation, Dr. Chandra Gurung, in the tragic helicopter crash at Ghunsa, Taplejung along with 23 other dedicated conservationists

This loss was a profound moment for Nepal’s conservation and environmental movement. Yet, two decades later, their vision continues to live on in the communities they served, the landscapes they helped protect, and the generations of conservationists they inspired.

Twenty years on, we remember Dr. Chandra Gurung and each of the 24 lives lost.

Gone, but never forgotten.
Their legacy continues.

20/09/2026

We are honored to present Dr Chandra Gurung’s books ‘Caring for the Annapurna’ and ‘Annapurna ko Shyahar’ to popular actor Dayahang Rai and actress Sanskriti Gurung in Sikles at Dr Gurung’s home during the occasion of Booki Phool ‘बुकी फुल’ film shooting . All the best wishes to Hon. MP Shyam Gurung for his dream project!

16/09/2026

Connecting ancestral roots through Caring for the Annapurna by Dr Chandra Gurung. The Sikles -Parche Welfare Community in Belgium recently secured 50 copies of the books to educate their kids, youth and parents which help to connect with their roots in Nepal and inspire through his humility and leadership.

24/08/2026

22 August | Day 2- Learning, Reflection & Looking Ahead

Day 2 of the CGCF Mentorship Orientation was filled with meaningful learning, conversations, and reflection. We began with Dr. Kamal Thapa, who shared his experiences with conservation science or politics, offering valuable insights into wildlife conservation. This was followed by Dr. Hum Gurung’s session on Conservation Education in ACAP and a meet-and-greet with ex-mentees led by Kushal Shrestha.

We also had the opportunity to watch a docu-drama on the life and legacy of Dr. Chandra Gurung, followed by a discussion on the upcoming Sikles visit and team formation. The day continued with Dr. Shailendra Thakali’s session on Indigenous Knowledge for Sustainable Development, while Mabi Shrestha shared her 2024 advocacy project, inspiring the mentees to connect learning with action and advocacy.

The day concluded with meditation and reflection, creating space for the mentees to pause, reflect, and share their experiences. We also collected feedback and discussed what’s next for the six-month mentorship journey.

A sincere thank you to Red Panda Network for generously providing the space and support for our mentorship orientation, and to all the speakers, ex-mentees, and participants who made the day so enriching and memorable.

24/08/2026

Conservation song dedicated to Dr Chandra Gurung. Executive producer: Hum Bahadur Gurung

23/08/2026

21 August- Day 1 of the CGCF Mentorship Orientation 2026 🌱✨

From formal introductions and program insights to meaningful office visits, our mentees got the opportunity to step beyond the classroom and see the work of organizations up close.

We visited WWF Nepal, Red Panda Network, BCN, and the Forest Research Training Center- each visit bringing new perspectives, conversations, and inspiration.

Our heartfelt thanks to Shambhavi Poudel and Dr. Ghanshyam Gurung from WWF Nepal, Rakshya Basnet from Red Panda Network, Khadananda Paudel from Bird Conservation Nepal, and Dr. Rajesh Malla from the Forest Research and Training Centre.

Your valuable insights, thoughtful conversations, and willingness to share your experiences made these visits truly enriching and meaningful. We are grateful for the time, guidance, and inspiration you shared with us.

We’re so happy to have created this space for our mentees to learn, connect, and explore. Here’s to a meaningful mentorship journey ahead! 💚

12/08/2026

HEARTIEST CONGRATULATIONS, Dr. ROSHAN SHERCHAN! 🎉

Chandra Gurung Conservation Foundation extends its warmest congratulations to Dr. Roshan Sherchan, Secretary of CGCF, on his appointment as Member-Secretary of Nepal Academy.

This well-deserved recognition is a testament to his dedication, leadership, and meaningful contributions to arts, culture, conservation, and society. We are proud to celebrate this remarkable achievement and wish him continued success in this new chapter of service and leadership.

Wishing you every success in your new responsibility and the journey ahead!

12/08/2026

World Elephant Day | 12 August

Elephants are more than majestic wildlife - they are ecosystem engineers, shaping forests, dispersing seeds, creating pathways, and supporting countless other species.

But protecting elephants means protecting more than the species itself. It means conserving the forests, habitats and wildlife corridors they depend on, while supporting communities that share these landscapes.

This World Elephant Day, let’s remember that meaningful conservation is about finding ways for people and wildlife to thrive together.

Protect elephants. Protect habitats. Promote coexistence.

10/08/2026

Happy World Indigenous Day! Dr. Chandra Gurung’s legacy continues…. 💚🇳🇵🌿

विश्व आदिवासी दिवस: संरक्षणको नाममा नेपालका आदिवासी समुदायले भोगेको विस्थापनको इतिहास र सामुदायिक संरक्षणको आशा

काठमाडौं: आज नेपालसँगै विश्वभर ३२ औँ विश्व आदिवासी दिवस भव्य उत्सवका साथ मनाइएको छ । त्यससँगै नेपालको वन्यजन्तु संरक्षणको सफलताको कथाभित्र लुकेको एउटा तीतो यथार्थ हामी सबैले स्मरण गरेका छौँ । वन्यजन्तु संरक्षणका लागि राष्ट्रिय निकुञ्ज निर्माण गर्दा हजारौं आदिवासी समुदायले आफ्नो पुर्ख्यौली भूमि गुमाउनुपरेको थियो। तर नेपालको कथा त्यति मात्र छैन, संरक्षण भनेको सधैं विस्थापन मात्र नभई समुदायसँगै हिँड्न सक्दछ भन्ने प्रमाण विश्वमा दिने एउटा उदाहरण पनि नेपालमै रहेको छ।

क. कति मानिस विस्थापित भए?
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको हकमा, निकुञ्जको पूर्वतयारी सुरु भएको सन् १९६४ देखि नै झन्डै २२ हजार मानिस विस्थापित भएका थिए भन्ने अभिलेख छ। समुदायकै स्रोतका अनुसार भने यो संख्या थप बढी छ, सन् १९६२ तिर पहाडबाट बसाइँ सरेका करिब २२ हजार मानिस पुनर्स्थापित गरिएका थिए भने सन् १९७३ तिर मादी क्षेत्रबाट ३ देखि ४ हजार थारू र बोटे समुदाय हटाइएका थिए। समग्रमा निकुञ्ज स्थापनायताको समयमा ३० देखि ३५ हजार मानिस विस्थापित भएको समुदायको दाबी छ। (यी दुई आँकडा फरक-फरक स्रोत र गणना विधिबाट आएकाले सीधै तुलना गर्न मिल्दैन, तर दुवैले ठूलो संख्यामा विस्थापन भएको तथ्यलाई नै पुष्टि गर्छन्।

निकुञ्ज सीमांकन गर्दा नेपाली सेनाले भित्र रहेका १३ गाउँ भत्काएको थियो, जसमध्ये धेरैजसो आदिवासी थारू समुदायका थिए। घर जलाइयो, हात्तीको प्रयोग गरी खेतबारी कुल्चाइयो।

चितवनमात्र होइन, नेपालभरका तराई क्षेत्रका राष्ट्रिय निकुञ्ज र वन्यजन्तु आरक्षहरूमा संरक्षणकै उद्देश्यले ठूलो संख्यामा मानिस विस्थापित भएका छन्। एउटा सन् २०२४ को अध्ययनअनुसार, संरक्षणका कारण नेपालभर ७,६०८ भन्दा बढी घरपरिवार पुनर्स्थापित भइसकेका छन्। सरकारद्वारा गरिएको पहिलो आधिकारिक पुनर्स्थापन सन् १९७६ मा रारा राष्ट्रिय निकुञ्जमा भएको थियो, त्यसपछि बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज र कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा पनि यस्तै प्रक्रिया दोहोरियो।

ख. क्षतिपूर्ति पाए कि पाएनन्?
यसको जवाफ समयअनुसार फरक-फरक छ, र स्पष्ट रूपमा असमान छ; जुन यस प्रकार रहेको छ ।

१. सुरुवाती चरण (१९६०-१९७०को दशक): सुरुमा विस्थापित गरिएका अधिकांश थारू, बोटे र अन्य आदिवासी समुदायलाई कुनै योजनाबद्ध पुनर्स्थापन वा क्षतिपूर्ति दिइएको थिएन। भूमि र जीविकाको क्षतिका लागि कुनै औपचारिक भरपाई नगरी नै उनीहरूलाई आफ्नै थातथलोको स्रोतसाधनबाट वञ्चित गरियो। धेरै साक्षरताको अभाव भएका थारू परिवारले सरकारी प्रक्रियासँग अपरिचित हुँदा आफ्नो जमिनको हक नै दाबी गर्न सकेनन्, जसका कारण उनीहरू आफ्नै भूमीमा भूमिहीन बने।

२. पछिल्लो चरण, पादमपुर पुनर्स्थापन: पादमपुर गाउँको औपचारिक पुनर्स्थापन प्रक्रिया भने सन् १९९५ मा सरकारले राजपत्रमार्फत पुनर्स्थापन समिति गठन गरेपछि मात्र सुरु भएको थियो (यद्यपि केही समुदायिक विवरणले यो प्रक्रिया १९६४ मै सुरु भएको बताउँछन्)। यसमा झन्डै रु. २५० लाख (झन्डै ४ लाख अमेरिकी डलर बराबर) प्रशासनिक खर्च र क्षतिपूर्तिमा खर्च गरिएको थियो, र भूमिहीन परिवारले पनि यसपटक जमिन पाएका थिए।
तर यो क्षतिपूर्ति समान थिएन। बढी स्रोतसाधन र प्रभाव भएका परिवारले राम्रो क्षतिपूर्ति पाई नयाँ ठाउँमा अनुकूलन गर्न सके, जबकि धेरै साधारण परिवारले न जमिन पाए, न त आफ्नो परम्परागत जीविकामा अनुकूलता नै पाएका थिए ।

ग. नेपालमै सामुदायिक संरक्षणको मोडेल, र यसका सर्जकहरू:
नेपालमा वन्यजन्तु संरक्षण भनेको सधैं विस्थापन र बहिष्करण मात्र होइन। सन् १९८६ मा स्थापना भएको अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र (ACA) नेपालकै मात्र होइन, विश्वकै एउटा अग्रणी उदाहरण हो, जहाँ स्थानीय समुदायलाई सुरुदेखि नै संरक्षणको व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष सहभागी गराइयो, हटाइएन।
आदिवासीकै छोराहरुले नेपालका सामुदायिक संरक्षणको नेतृत्व गरे । कास्की जिल्लाको सिक्लेसमा जन्मनु भएका डा. चन्द्रप्रसाद गुरुङ जो हवाई विश्वविद्यालयबाट भुगोलमा विद्यावारिधि गरी नेपाल फर्केपछि राजा महेन्द्र ट्रस्ट फर नेचर कन्जर्भेसन (हाल NTNC) ले उनलाई अन्नपूर्ण क्षेत्रका लागि राष्ट्रिय निकुञ्जको डिजाइन गर्ने कार्यदलमा सामेल गरेको थियो। उनीसँगै यस अवधारणा निर्माणमा मिङमा नोर्बु शेर्पा र ब्रोटन कोबर्न पनि संलग्न थिए। सन् १९८५ मा यी तीनैजनाले सिक्लेसदेखि घोरेपानीसम्म, मनाङदेखि लोमन्थाङसम्म दुई महिना लगाएर पैदल यात्रा गर्दै स्थानीयको राय संकलन गरेका थिए, जहाँ धेरैजसो स्थानीयले "यहाँ राष्ट्रिय निकुञ्ज चाहिँदैन" भन्ने राय दिएका थिए। यसैलाई नै मध्यनजर गर्दै आम आदिवासी तथा जनताका मनोभावना र आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्दै उनीहरूले परम्परागत "मानिस हटाउने" राष्ट्रिय निकुञ्ज मोडेलको साटो, स्थानीयलाई नै संरक्षणको साझेदार बनाउने नयाँ "संरक्षण क्षेत्र" (Conservation Area) अवधारणा अघि सारेका थिए।

तर दुख:द कुरा, डा. चन्द्र गुरुङ र मिङमा नोर्बु शेर्पाको सन् २००६ मा ताप्लेजुङको घुन्सामा भएको हेलिकप्टर दुर्घटनामा अन्य २२ जना प्रकृतिविद्सँगै मृत्यु भएको थियो । त्यतिबेला कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र स्थानीय समुदायलाई हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रमबाट फर्किनु भएको थियो । उनीहरूले नेपालको संरक्षण इतिहासमा छोडेको योगदान आजसम्म पनि अन्नपूर्ण, कञ्चनजङ्घा, र मनास्लु संरक्षण क्षेत्रहरूका रुपमा प्रख्यात रहेका छन् ।

घ. मोडेल कसरी काम गर्छ?
राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष (NTNC) द्वारा हाल सञ्चालित यो मोडेलले "एकीकृत संरक्षण र विकास कार्यक्रम" (ICDP) मार्फत पर्यटनबाट आउने आम्दानीलाई स्थानीय समुदायकै विकासमा लगानी गर्छ। यसले संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन समिति (CAMC), मध्यवर्ती क्षेत्र प्रयोगकर्ता समिति (BZUC), र सामुदायिक अवैध शिकारी विरोधी एकाइ (CBAPU) जस्ता स्थानीय संस्थाहरू निर्माण र सशक्तीकरण गर्दै आएको छ। हाल यस क्षेत्रमा ५० भन्दा बढी गाउँ संरक्षण समितिहरू सक्रिय छन्।
सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र नेपालकै एक मात्र आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर संरक्षित क्षेत्र हो, जसले यसको दिगोपनलाई पुष्टि गर्छ।

ङ. विश्वमै यसको सान्दर्भिकता:
विश्व आदिवासी दिवसको सन्दर्भमा यी तथ्यहरू महत्त्वपूर्ण छन्, किनभने संरक्षणको सफलता कथा प्रायः यसको सामाजिक मूल्यसँगै सुनाइने गरिदैन । वन्यजन्तु जोगाउनु निःसन्देह महत्त्वपूर्ण छ, तर त्यो सफलता कसको बलिदानमा उभिएको हो भन्ने प्रश्न वर्षौंसम्म ओझेलमा परेको थियो। अन्नपूर्ण मोडेल र यसका सर्जक डा. चन्द्र गुरुङ, मिङमा नोर्बु शेर्पा, र ब्रोटन कोबर्नको दृष्टिकोणले भने संरक्षण र समुदाय सँगसँगै जान सक्छ भन्ने बलियो प्रमाण प्रदान गर्दछ, जुन नेपालको मात्र नभइ विश्वकै भविष्यको संरक्षण नीतिका लागि एउटा सान्दर्भिक महत्त्वपूर्ण पाठ हुनसक्दछ ।