Rural Self-reliance Development Centre - RSDC

02/06/2026

सुदूरपश्चिम प्रदेशको खप्तडछान्ना गाउँपालिकाको विकट गोर्खाली गाउँका महिलाहरूले २८ मई २०२६, अर्थात जेष्ठ १४ गतेका दिन विभिन्न कार्यक्रम गरेर १२ औं अन्तर्राष्ट्रिय महिनावारी स्वच्छता दिवसलाई प्रभावकारी तरिकाले मनाएका छन् । सो अवसरमा सामाजिक सचेतनाका लागि चेतनामूलक नारा लेखिएको ल्पेकार्ड सहित गाउँ परिक्रमा, छाउगोठमा बस्दा महिलाले भोग्नुपरेका हिंसाको वृत्तचित्र प्रदर्शनी, चेतनामूलक साँस्कृतिक कार्यक्रम भएको थियो । कार्यक्रमका सहभागी महिलाहरूले स्वच्छता र सुरक्षित महिनावारीका लागि प्याड र सावुन पाएका थिए । महिनावारी स्वच्छता दिवस कार्यक्रम सफल बनाउन ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(RSDC) र ग्रिनतारा नेपाल संस्थाले सहजीकरण गरेका थिए ।
गोर्खाली गाउँ खप्तडछान्ना गाउँपालिकाको सबैभन्दा विकटमा पर्ने उच्च भेगमा रहेको अलग्गै टापु जस्तो छ । यहाँ १३० घरपरिवारको क्षेत्री समुदायको वस्ति छ । केही वर्ष अघिसम्म यस गाउँको सबैजसो घरमा अलग्गै छाउ गोठ अनिवार्य थियो । महिलाहरू महिनावारीमा छाउ गोठमा अनिवार्य बस्नुपर्थ्यो । छाउ गोठमा बस्दा यहाँका महिलाले ब्यहोरेका जोखिमपूर्ण घटना र हिंसाका दर्दनाक कथाहरू धेरै छन् ।
नेपाल सरकारले छाउपडी, छुवाछुत जस्ता अन्धविश्वास, रुढीबादी परम्परालाई बदल्नका बेग्लै कानुनी व्यवस्था गरेको छ । सरकारले बनाएको कानुनलाई प्रभावकारी बनाउन विभिन्न सामाजिक संघ-संस्थाले पनि सहयोग गर्दै आएका छन् र स्थानीय सरकारले पनि विभिन्न कार्यक्रम गर्दै आएको छ । तरपनि यो समस्या अझैसम्म पूर्णरूपमा निर्मुल हुन सकेको छैन ।
रुढीबाद र अन्धविश्वासमा जकडिएको समाजलाई पूर्णरूपमा रुपान्तरण गरेर अगाडि बढाउन गोर्खाली गाउँका स्थानीय महिलाले विगत केही वर्षयता संगठितरुपमा सक्रियता देखाएका छन् । यहाँका महिलाहरूको सक्रियतामा पुरुषहरुको पनि साथ सहयोग रहेको छ । अहिले गोर्खाली गाउँमा छाउगोठ हटेका छन् । महिनावारीलाई महिलाको इश्वरीय वरदान ह‍ो र प्रजनन अधिकारका हो भनेर समाजले पनि क्रमश बुझ्दै गएको छ । यस १२ औं अन्तर्राष्ट्रिय महिनावारी स्वच्छता दिवस कार्यक्रम आफ्नो गाउँमा भव्यरुपमा मनाउन पाएकोमा गोर्खाली महिला दिदीबहिनीहरु अत्यन्त खुशी छन् ।

01/06/2026

ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(RSDC)लाई बदलिँदो परिवेस अनुसार समय सापेक्ष गतिशील बनाउने सन्दर्भमा तदनुरुपको रणनीति निर्माणका लागि विगत केही समयदेखि निरन्तर औपचारिक र अनौपचारिक वौध्दिक मन्थन भइरहेको छ ।
रणनीति निर्माणका लागि संस्थाका सदस्य डा. गिरी पन्थी संयोजक, डा. संजय महतो र देवका के.सी. सदस्य रहेको तीन सदस्यीय समितिले हालसम्म गरेका कार्यहरुको जानकारी गराउने र थप सुझाबहरु लिने उध्देश्यले यही २०८३ जेष्ठ १७ गते सहभागितामूलक कार्यशाला सम्पन्न भएको छ । उक्त कार्यशालामा संस्थाका पदाधिकारीहरु, सदस्यहरु र फिल्ड तथा केन्द्रमा कार्यरत कर्मचारीहरु भौतिक र भर्चुअल गरी २६ जनाको सहभागिता थियो ।
कार्यशालाको सहजीकरण समितिका संय‍ोजक डा. गिरी पन्थीले गर्नुभएको थियो । डा. संजय महतोले RSDC को ५ वर्षको रणनीति तयारीमा समितिले हालसम्म गरेको कामको प्रगति प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । सोही अवसरमा अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयमा आवध्द RSDC सदस्य डा. कृष्ण अधिकारीले RSDC को इतिहास, स्वावलम्बन अवधारणाको महत्त्व, मूल्य, मान्यता, सरकार, दातृ निकायहरुले विकासलाई हेर्ने, बुझ्ने दृष्टिकोणका विषयमा अनुभवजन्य कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुभयो । त्यसैगरी लामो समय युरोपमा रहेर विकासको विश्वव्यापीकरणलाई अध्ययन गरेर आफ्नै मुलुकमा सक्दो योगदान गरौं भनेर लागिरहनुभएका डा. कृष्ण भण्डारीले समुदायको विकासमा सफल ठानिएको वंगलादेशको BRACK म‍डेल र RSDC को स्वावलम्बन मोडेलको विश्लेषण सहित भविष्यका लागि RSDC को संभावित गन्तव्य सम्बन्धि कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । डा. दुर्गा पौडेलले विकासको विध्यमान विधि, पध्दतिबाट भुइतहमा साधन, स्रोत, सेवा, अवसर नपुगेको र भुइतहमा परिवर्तन ल्याउनका लागि स्वावलम्बन म‍डेल उपयुक्त हुनसक्ने धारणा राख्नुभएको थियो । अध्यक्ष राजेन्द्र दाहालले RSDC ले समुदायको विकासमा विगत ३५ वर्षमा खेलेको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको र अबको वदलिएको परिवेशलाई आत्मसात् गरेर संस्थाका सबै पक्षमा पुनरावलोकन गरी तदनुरुपको रणनीतिक योजना सहित संस्थालाई अगाडि बढाउन लागिपरेको बताउनु भयो । कार्यशालामा सहभागी विभिन्न क्षेत्रका अनुभवी महानुभावहरुले पनि कार्यशालामा गहन सुझाब राख्नुभएको थियो ।
RSDC को सभाहलमा भएको कार्यशालामा समितिले हालसम्म गरेको गृहकार्यमा सहभागीहरुबाट प्राप्त थप सुझाब, विभिन्न विद्वानहरुबाट प्रस्तुत कार्यपत्रहरुलाई समेत समेटेर रणनीति निर्माण समितिले थप गृहकार्य गर्ने र पुनः अर्को सहभागितामूलक कार्यशालामा प्रस्तुत गर्ने भन्ने सहमति भएको छ ।
RSDC लई भावी दिशानिर्देश गर्नका लागि आजको कार्यशाला अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण हुने सहभागीहरुको धारणा थियो ।

13/05/2026

सुदूरपश्चिम खप्तडछान्ना गाउपालिकाले खानेपानी, सरसफाइ तथा स्वछता (WASH) योजना निर्माणको कार्यलाई उच्च प्राथमिकता दिएर तत्सम्बन्धी गतिविधि गर्दै आएको छ । प्रारम्भमा गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिहरु, कर्मचारीहरु र सरोकारवालाहरुसँग WASH योजनाको महत्त्व, आवश्यकता, विधि, प्रकृया सम्बन्धमा प्रारम्भिक कार्यशाला गरी WASH योजना निर्माणकार्य प्रारम्भ गरेको थियो भने WASH योजना निर्माणका लागि सूचना, तथ्यांक संकलन गर्न गणकहरु छनौट गरेर उक्त गणकहरुको लागि ३ दिवशीय NWASH सम्बन्धी तालिम सम्पन्न भएको छ । खप्तडछान्ना गाउँपालिका, ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (RSDC) र जलवायु परिवर्तन स्थानीय अनुकूलन परियोजना (LACCP) को संयुक्त साझेदारीमा बन्ने WASH योजनाको लागि तालिमको आयोजना पनि सोही अनुसार भएको थियो ।
तालिमको प्रारम्भमा औपचारिक कार्यक्रम भएको थियो । उक्त औपचारिक कार्यक्रम खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशाशकिय अधिकृत विजय प्रकाश गिरीको अध्यक्ष्यतामा र गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष विष्णु कुमार थापाको प्रमुख आथित्यतामा भएको थियो । तालिममा RSDC का तर्फबाट ७ जना, LACCP परियोजनाका तर्फबाट ४ जना, गाउपालिका तर्फबाट प्राविधिक २ , IT र अन्य कर्मचारी ९ जना गरी जम्मा २० जनाको सहभागिता थियो ।
तालिममा WASH Plan निर्माण गर्न चाहिने सूचना, तथ्यांक लिनका लागि NWASH app कसरी प्रयोग गर्ने, घर-धुरी सर्वेक्षणकोलागि सरसफाई र स्वच्छता application, NWASH Inventory, विद्यालय प्रश्नावली, Project Sustainability, स्वास्थ्य संस्था सुविधा, Community Sanitation, सार्वजनिक शौचालय, Unserved Population गरेर ८ वटा Application मा login, data collectio, Edit and send कसरी गर्ने भन्ने विषयमा प्रशिक्षण दिइएको थियो ।
गाउँपालिकाको तालिम कक्षमा वैशाख २३ देखि २५ गतेसम्म संचालन भएको सो तालिममा सहभागीहरुलाई प्रमाण पत्र र प्रमुख प्रशिक्षकलाई सम्मान पत्र दिइएको थियो ।
स्मरण रहोस् RSDC ले खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा "पिछडिएका समुदायहरुको स्वास्थ्य, सरसफाइ, स्वच्छता तथा पिउने पानी (WASH) र जनजीविकाकालागि क्षमता वृद्धि परियोजना" मार्फत विभिन्न गतिविधिहरु गर्दै आएको छ । सोही परियोजनाको उध्देश्य हासिल गर्नका लागि उक्त तालिम भएको ह‍ो ।

06/05/2026

सुदूरपश्चिम खप्तडछान्ना गाउँपालिकाले पालिकाको लागि "खानेपानी सरसफाइ तथा स्वच्छता (WASH) योजना" निर्माणलाई तिव्रता दिएको छ । सोही क्रममा WASH योजना निर्माणका लागि गाउँपालिकाले आयोजना गरेको प्रारम्भिक कार्यशाला खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभागका विषयगत विज्ञ निरभ वैध्यको सहजीकरणमा मिति २०८३ बैशाख २२ गते सम्पन्न भएको छ । खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष विष्णु कुमार थापाक‍‍ो अध्यक्षतामा भएको उक्त कार्यशालामा स‍ोही गाउँपालिकाका विभिन्न वडाका वडा अध्यक्षहरु, कार्यपालिका सदस्यहरु, शाखा प्रमुखहरु, सहजकर्ताहरु, गोरखापत्र दैनिकका जिल्ला प्रतिनिधि, गाउँपालिका र परियोजनाका प्राविधिकहरु, RSDC र LACC का कर्मचारीहरु गरी ३६ जना व्यक्तिहरु सहभागी हुनुहुन्थ्यो ।
खप्तडछान्ना गाउँपालिकाको मुख्य नेतृत्वमा बन्ने WASH योजनाको निर्माणका लागि ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (RSDC) र जलवायु परिवर्तन स्थानीय अनुकूलन (LACC) परियोजनाले गाउँपालिकासँग सहकार्य गरेका छन् । नेपाल सरकारले बनाएको नीति, नियम, विधि, पध्दति र निर्देशिका अनुसार WASH योजना बनाउनका लागि खप्तडछान्ना गाउँपालिका, RSDC र LACC का बिचमा त्रिपक्षीय सम्झौता भएर योजना निर्माणको प्रक्रिया अगाडि बढेको छ ।

04/05/2026

सुदूरपश्चिम खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका विभिन्न सहकारी संस्थाहरुलाई दिइएको ५ दिवसीय लेखातालिम सम्पन्न भएको छ । गाउँपालिका भित्रका फरकफरक विषयका विभिन्न नामका ७ वटा वडाका ७ वटा सहकारी संस्थाका व्यवस्थापक र पदाधिकारी गरी २२ जना सहभागीले सहकारीको लेखातालिम लिने अवसर पाएका छन् । मुख्य प्रशिक्षक दयाराम पण्डित र सहायक प्रशिक्षक धिरेन्द्र आर.सी. तथा कुम्भराज जोशीबाट सहकारीको लेखा व्यवस्थापन, आर्थिक कारोबार, गोश्वारा भौचर, चारखाता, संतुलन परीक्षण र वासलात सम्बन्धि तालिम दिइएको थियो ।
खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा विगत ६ वर्ष देखि कृयाशील रहेका यी विभिन्न विषयका सहकारी संस्थाहरु सामाजिक परिचालनको विधिबाट बनेका समुदायमा आधारित सहकारी संस्थाहरु हुन् ।
ठूलाठूला सहकारी संस्थाहरुले विगत केही वर्षयता ब्यहोरेका जटिलता र सहकारीमा राष्ट्रव्यापी रुपमा देखिएका चुनौतीबाट यी सहकारी टाढा छन् । समुदायमा यी सहकारीको छबि उज्यालो छ । स्थानीय सरकारको सहयोगीका रुपमा समेत यी सहकारीले भूमिका निर्वाह गरेका छन् र समुदायको आर्थिक, सामाजिक विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान गर्दै आएका छन् ।
सहकारी सफलताका लागि सुशासन र पारदर्शिता अनिवार्य हुन्छ । त्यसका लागि लेखा व्यवस्थापन चुस्त-दुरुस्त हुन अनिवार्य छ । सोही उध्देश्यलाई पूरा गर्न सहकारी संस्थालाई सहयोग पुगोस् भनेर ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (आरएसडिसी)ले यो तालिमको आयोजना गरेको थियो ।
आरएसडिसीले जर्मन सरकार र माल्टेजर इन्टर नेशनल (BMZ/MI) सँगको सहयोगमा खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा "पिछडिएका समुदायको स्वास्थ्य, सरसफाइ, स्वच्छता तथा पिउने पानी(WASH) र जनजीविकाकालागि क्षमता वृद्धि परियोजना" संचालन गरेको छ । सोही परियोजनाका नियमित कार्यक्रम अन्तर्गत यो सहकारी लेखातालिम आयोजना भएको हो । आरएसडिसीले संचालन गरेको उक्त परियोजनाले स्थानीय सरकारको सहयोगी भै सहकारी संस्थाहरूसँग मिलेर समुदाय स्तरमा WASH र आयआर्जनका क्षेत्रमा सुदृढ क्षमताको विकास गर्न तथा लक्षित जनसंख्यालाई शुध्द खानेपानी, खाध्यान्न र सुधारिएका आयआर्जनका स्रोतहरुमा पहुँच पुर्याउन योगदान गर्ने उध्देश्य लिएको छ ।

01/05/2026

ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(RSDC)ले सन् २०२२ जनवरी देखि २०२६ अप्रिल महिनासम्म बुढानीलकण्ठ नगरपालिका (बुनपा)मा संचालन गरेको "सक्रिय सहभागिता, नविनतम सोचद्वारा प्लास्टिक पुनःप्रशोधन, वातावरण संरक्षण र महिला सशक्तिकरण (Womenpreneurs4Plastic) परियोजना सोही नगरपालिकाको वडा नं. २ मा भएको जनसूचना स्वावलम्बन पर्यावरण संरक्षण सहकारी संस्थालाई औपचारीक समारोहको आयोजना गरी वडा नं. २ का वडा अध्यक्षको रोहबरमा नगरपालिका मेयर, उपमेयर, वातावरण शाखा प्रमुख, पूर्व मेयर, वडा नं. २ का जनप्रतिनिधि, सहकारीका पदाधिकारी, सदस्य, पत्रकारहरुको उपस्थितिमा यही २०८३ साल वैशाख १६ गते विधिवत हस्तान्तरण गरेको छ ।
परियोजनाले महिला समूहहरु बनाउने, कम्पोस्टबिन दिएर कुहिने फ‍ोहोरलाई घरमै कुहाएर कौसीखेति गर्न लगाउने, नकुहिने फोहोरमैलालाई घरमै छुट्याउन लगाएर विक्रि गरेर आम्दानी गर्न लगाउने, सार्वजनिक स्थलमा प्लास्टिक फोहोर संकलनका लागि डस्बिन राख्न लगाउने, प्लास्टिक संकलन केन्द्र (प्लास्टिक बैंक), रिसाइकलप्लान्ट, प्लास्टिक उध्योग मेसिन, सिकाइ केन्द्र, उध्योग संचालनमा चाहिने जनशक्ति निर्माणका लागि तालिम, घुम्तीकोष, संकलन र ढुवानीका लागि विध्युतीय गाडी, सहकारी संस्थाको कार्यालय स्थापना र संचालनका लागि सर-सामान, उपकरण सर-सहयोग सहित आवश्यक तालिम दिएको थियो ।
प्लास्टिक बैंक, रिसाइकलप्लान्ट र सिकाइ केन्द्र रहेको स्थलमा भएको हस्तान्तरण समारोहको अध्यक्षता बुनपा वडा नं. २ का वडा अध्यक्ष राजेन्द्र श्रेष्ठले गर्नुभएको थियो । प्रमुख अतिथि बुनपा का मेयर मिठाराम अधिकारी, विशेष अतिथि उपमेयर अनिता लामा, पूर्व मेयर उध्दव प्रसाद खरेल हुनुहुन्थ्यो । साथै, वडा नं. २ का जनप्रतिनिधिहरु, बुनपा वातावरण शाखाका प्रमुख, वडा नं. २ का सचिव लगायतका कर्मचारीहरु,सहकारी संस्थाका पदाधिकारी र सदस्यहरु, पत्रकारहरु, RSDC का कार्यकारी प्रमुख तथा कर्मचारीहरु र परियोजनाका कर्मचारीहरु, स्थानीय बुध्दिजीविहरु समारोहमा सहभागी हुनुहुन्थ्यो ।
हस्तान्तरण समारोहमा प्रमुख अतिथि मेयर मिठाराम अधिकारीले मन्तव्य राख्दै भन्नुभयो " बुनपा मा फोहोरमैला व्यवस्थापनमा समुदायको तहमा विशेषगरी महिलाको सक्रियतामा भएको अभ्यास र उपलब्धि उदाहरणीय छ, यसलाई अभियानको रुपमा विस्तार गर्न सक्नुपर्छ, नगरपालिकाले कस्तो सहयोग गर्नुपर्छ प्रपोजल बनाएर दिनुस् सहयोग हुनेछ । RSDC ले गरेको सहयोगका लागि नगरपालिका विशेष धन्यवाद दिन्छ र आगामी दिनमा पनि सहकार्य गर्न इच्छुक छ ।" पूर्व मेयर उध्दव प्रसाद खरेलले मन्तव्य राख्दै भन्नुभयो "यो परियोजनाको अवधारणाबाट म प्रभावित भएको थिएँ, नगरपालिकालाई स्वच्छ, शुन्दर, समृद्ध पर्यटकीय नगर बनाउने नारा थियो । सो नारालाई साकार बनाउन फोहोरमैलाको उचित व्यवस्थापन हुन अनिवार्य छ । उक्त कार्यमा यस परियोजनाले अपनाएको शैली, विधिलाई नगरपालिकाले नै अगाडि बढाउन सकेमा सिङ्गो नगर स्वच्छ हुनसक्ने लागेको थियो । त्यसैले मैले यो परियोजना बुनपा मा लागू गर्न जोड गरेर यहाँ संचालन गर्नका लागि लागू गराउन सफल भएको थिएँ । परियोजनाबाट हासिल भएका उपलब्धि र सिकाइलाई नगरपालिकाले अपनत्व लिएर अगाडि बढाउन जरुरी छ । बुनपा फोहोरमैला व्यवस्थापनमा उपत्यकाको उदाहरणीय नगर बन्न सक्दछ ।" वडा नं. २ का वडा सदस्य बिन‍ोद लामिछानेले भन्नुभयो "परियोजना प्रारम्भमा हामीलाई पनि शंका थियो, धेरै अन्योलता थियो, बुझ्न समय लाग्यो, यसको महत्त्व बुझेपछि भने सिङ्गो वडाले साथ सहयोग गरेको हो । समयमा परियोजनाका गतिविधि हुन पाएको भए अझ धेरै उपलब्धि हुनेथियो भन्ने अहिले महसुस भएको छ । अब अगाडि लैजान वडाको तर्फबाट गर्नुपर्ने साथ सहयोग त हुन्छ नै, एक सामाजिक कार्यकर्ताको हैसियतले मैले व्यक्तिगत पनि चासो दिने र सहयोग गर्ने छु, किनभने यो हाम्रै आफ्नो काम हो ।" सहकारी अध्यक्ष ज्ञानु कार्की थापाले हस्तान्तरणको जिम्मेवारी बहन गर्दै भन्नुभयो "अब परियोजनाबाट गरेका कामको सम्पूर्ण जिम्मा सहकारीमा आएको छ, RSDCले सहकारी संस्थालाई संस्थागत गर्नमा र फोहोरमैला जसलाई हामीले फोहोरमैला नभनेर अवशेष भनेका छौं सो अवशेष व्यवस्थापन गर्नका लागि आवश्यक पर्ने सीप, ज्ञान, स्रोत, मेशिन, उध्योग, पुँजी र ढुवानी साधनको समेत व्यवस्था गरेर जिम्मामा लगाएको छ, यति गरेर दिएको जिम्मालाई हामीले जसरी पनि अगाडि बढाउनै पर्छ । हामी सक्रिय भएर लागियो भने सफल भइन्छ, नगरपालिका र वडाबाट साथ सहयोग र अभिभावकत्व रहने नै छ । RSDC ले पनि अझ केही समय थप सहयोग गरेमा उध्योग अगाडि बढाउनमा संभव हुने थियो । RSDC त्यसका लागि पहल गर्नेछ भन्ने विश्वास छ र अनुरोध पनि छ । यहाँसम्म ल्याउन गरेको सहयोग अतुलनीय छ । सहकारी संस्था RSDC प्रति सदा आभारी रहने छ । हामीलाई सुम्पेको यो अभिभारालाई पूरा गर्न प्रतिवध्द छौं ।" RSDCका कार्यकारी प्रमुख शिव बस्यालले परियोजनाको प्रारम्भ देखि हालसम्मको गतिविधि, प्राप्त उपलब्धि, चुनौती, सिकाई र संभावनाको बारेमा धारणा राख्दै भन्नुभयो "परियोजनाका तर्फबाट RSDC ले अवशेष व्यवस्थापन गर्नका लागि सहकारी संस्था र बुनपा लाई सुनको अण्डा दिने कुखुराको जिम्मा लगाएको छ, अब त्यो कुखुरालाई राम्रोसँग पालेर सहकारीले र बुनपाले निरन्तर सुनको अण्डा लिन सक्नुपर्छ र उपत्यकामा बुनपा उदाहरणीय नमुना नगरपालिका बन्न सक्नुपर्छ । नगरपालिकाले नीति कार्यक्रममा समेट्नु पर्छ, सहकारीको गतिविधिमा अनुगमन गरेर आवश्यक सहयोग गर्नु पर्दछ र सो का लागि अनुरोध पनि छ । साथै BMZ, MI, बुनपा, बुनपा वडा नं. २, सहकारी संस्था लगायत सबैलाई RSDC सँग सहकार्य गरेर परियोजना सफल बनाउनमा सहयोग गर्नुहुने सबैमा विशेष धन्यवाद ज्ञापन गर्दछौं । " वडा नं. २ वडा अध्यक्ष राजेन्द्र श्रेष्ठले समापन मन्तव्यमा भन्नुभयो " फोहोर मैला व्यवस्थापनका लागि यो मोडल अत्यन्त ब्यवहारीक छ, समुदायको परिचालन गरेर समुदायलाई नै जिम्मेवारी सहितको लाभान्वित बनाएर लैजाने यो मोडलको नगरपालिकाले अपनत्व लिन सक्नुपर्छ र अगाडि बढाउन सक्नुपर्छ । परियोजनालाई यसप्रकारको उपलब्धि हासिल हुनेगरी यस अवस्थामा ल्याउनमा मैले पूरापूर साथसहयोग गरें र अबका दिनमा सहकारीको माध्यमबाट अगाडि बढाउनमा पनि निरन्तर साथ हुनेमा प्रतिवध्दछौं । RSDC लाई थप केही समय सहयोग गर्न अनुरोध छ र हालसम्मको सहयोगका लागि विशेष धन्यवाद छ ।"
यो परियोजना ठूला शहरहरुमा फोह‍रमैला व्यवस्थापनमा देखिएको चुनौतीलाई व्यवस्थापन गर्नमा भइरहेका प्रयासमा नौलो अवधारणा हो । दातृ निकाय जर्मन सरकार(BMZ) र माल्टेजर इन्टरनेशनल (MI) संस्थाले नेपाल लगायत भारत, फिलिपिन्स र इन्डोनेसियामा स्थानीय गैरसरकारी संस्थासँगको साझेदारीतामा पाइलटिङ गरेको थियो । नेपालमा RSDC ले स्वावलम्बन मोडलमा यो परियोजना कार्यान्वयन गरेको हो । परियोजनाबाट प्राप्त भएका उपलब्धिहरुको बारेमा राष्ट्रिय कार्यशाला आयोजना गरेर RSDC ले बाह्य सरोकारवाला समक्ष जानकारी गराएको थियो । समग्र परियोजनाको वृत्तचित्र पनि RSDC ले तयार गरेको छ ।
परियोजनाले हासिल गरेका उपलब्धिलाई संस्थागतरुपमा निरन्तरता दिनका लागि जनसूचना स्वावलम्बन पर्यावरण संरक्षण सहकारी संस्थाले जिम्मेवारी बहन गरेको छ । सहकारीलाई स्थानीय सरकार बुढानीलकण्ठ नगरपालिका र सम्बन्धित वडा कार्यालयबाट साथ सहयोग हुने प्रतिवध्दता भएको छ । यो मोडेल फोहोरमैला व्यवस्थापन गर्नका लागि सफल म‍‍ोडेल हुनसक्ने संभावना छ ।

30/04/2026

"प्लास्टिक फोहोरमैला व्यवस्थापनमा RSDC को सफल अभ्यास" राष्ट्रिय कार्यशाला हालै सम्पन्न भएको छ । वागमती प्रदेश सरकारका श्रम रोजगार तथा यातायात मन्त्री माननीय जयराम थापाको प्रमुख आतिथ्यता भएको सो कार्यशालामा विभिन्न विश्वविद्यालयका प्राध्यापक, अनुसन्धानकर्ता, संघीय सरकार, प्रदेश सरकार, स्थानीय सरकार, फोहोरमैला व्यवस्थापनमा काम गरिरहेका सामाजिक संघ-संस्था, उध्यमी व्यवसायी गरेर १३५ जना व्यक्तिको सहभागिता थियो ।
कार्यशालामा वातावरण संरक्षण र महिलासशक्तिकरणको एक यात्रा- बोतल बैंक संचालन समूह, पोखराबाट संगिता शर्मा, प्लास्टिक र केराको फोहोर: महिला आम्दानीको असल अभ्यास-दिगो विकास समाज भजनी-कैलाली, प्रभु ढकाल, "Womenpreneurs4Plastic", RSDC-काठमाडौं, नारायण निरौला, Green job: Reycling and Upcycling Women Enterpreneurship, UNDP-GCRU, पोखरा, सन्तोष दास श्रेष्ठ, Garbage to Garden: An Exemplary Work of Dhanakuta municipality, धनकुटा नगरपालिका, उपेन्द्र खनाल वरिष्ठ वातावरण विद तथा वरिष्ठ अधिकृत, Waste Management: From Transfer to Actual Management, Welth and Women, Eco Family दाङ, प्रतिक खरेल र रुपेश कुवर, फोहोरमैला व्यवस्थापनमा सहकारी मोडेल, बुटवल सरसफाइ तथा वातावरण सहकारी संस्था, बुटवल-रुपन्देही, कृष्ण बहादुर कार्की र Neppal is Burning What the World is Willing to Pay, Climate Entrepreneur, Appropriate Technology Lab, पल्लवी कुवर बाट कार्यपत्र प्रस्तुत भएको थियो ।
सोही सन्दर्भमा Climate Expert, FAO का उज्ज्वल उपाध्यायको सहजीकरणमा Scalability and Replicability of the Sahakari Model for Dry Waste Recycling विषयमा ६ जना प्यानलिस्टहरु क्रमशः शशीकुमार लम्साल, उपरजिष्टार सहकारी प्रशासन तथा प्रवर्द्धन , जयराम उप्रेती संघीय मामला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, डाक्टर इन्दिरा पराजुली, सह-प्राध्यापक, त्रिभुवन विश्वविद्यालय, राजेन्द्र श्रेष्ठ, वडा अध्यक्ष-बुढानीलकण्ठ न.पा.२ र शिव प्रसाद बस्याल RSDC, काठमाडौं सँग वौध्दिक मन्थन भएको थियो ।
यसै अवसरमा प्रोफेसर नवराज खतिवडाले सहभागीहरुलाई RSDC ले बुढानीलकण्ठमा गरिरहेको अभ्यास, बोतल बैंकले पोखरामा गरिरहेको अभ्यास र धनकुटा नगरपालिकाले धनकुटामा गरिरहेको अभ्यासको भर्चुअल अध्ययन अवलोकन गराउनु भएको थियो । राष्ट्रिय कार्यशालामा फोहोरमैला व्यवस्थापनमा भइरहेको सफल अभ्यासको प्रदर्शनी मेला पनि भएको थियो ।
राष्ट्रिय कार्यशाला NDI सँग मिलेर RSDC ले आयोजना गरेको थियो । RSDC का सदस्य सचिव कान्ता सिंहको अध्यक्षतामा भएको उक्त कार्यशालामा पूर्व मन्त्री गणेश साह तथा प्रमुख अतिथि प्रदेश मन्त्री जयराम थापाले शुभकामना दिनुभएको थियो । सहभागीलाई आयोजकका तर्फबाट RSDC का शिव बस्यालले स्वागत र NDI का डाक्टर नवराज खतिवडाले धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियो ।
यस राष्ट्रिय कार्यशालाले फोहोरमैलाको क्षेत्रमा भइरहेका सफल अभ्यासको बारेमा बुझ्न र नीतिगत तहमा थप छलफल गर्नमा सहयोग हुनेछ भन्ने आयोजकहरुले अपेक्षा राखेका छन् ।

30/04/2026

काठमाडौं । बुढानीलकण्ठ नगरपालिकामा फोहोर व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित र आधुनिक बनाउने उद्देश्यसहित ग्रामीण स्वावल...

29/04/2026

14/12/2025

ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(RSDC)ले गण्डकी प्रदेशको राजधानी एवं प्रसिद्ध शुन्दर पर्यटकीय नगर पोखरामा यस वर्षको वार्षिक समीक्षा कार्यशाला तथा रिट्रीट कार्यक्रम सफलता पूर्वक सम्पन्न गरेको छ ।
कार्यक्रममा RSDC बाट प्रबन्ध समितिका अध्यक्ष, पदाधिकारीहरु, साधारणसभाका सदस्यहरु, परियोजना र केन्द्रमा कार्यरत कर्मचारीहरु गरेर ४८ जनाको सहभागिता थियो । कार्यक्रमलाई औपचारिक, अनौपचारिक र अवलोकन अध्ययन गरी तिनसत्रमा विभाजन गरिएको थियो ।
RSDC प्रबन्ध समितिका अध्यक्ष राजेन्द्र दाहालको अध्यक्षतामा औपचारिक सत्र भएको थियो । उक्त सत्रलाई RSDC का धिरेन्द्र कुमार आर.सी.ले संचालन गर्नुभएको थियो र कर्यकारी प्रमुख शिव बस्यालले स्वागत मन्तव्य सहित कार्यशालाको उध्देश्य बारेमा जानकारी गराउनु भएको थियो । सो अवसरमा RSDC का सदस्य तथा गण्डकी विश्व विध्यालयका कुलपति डा. इन्द्र प्रसाद तिवारीले कार्यशालाको सफलताको लागि शुभकामना मन्तव्य दिनुभएको थियो । औपचारिक सत्रका अध्यक्ष तथा RSDC प्रबन्ध समितिका अध्यक्ष राजेन्द्र दाहालले सोही अवसरमा Global WASH परियोजनामा कार्यरत स्थानीय स्रोत व्यक्तिहरु (LRP) १८ जनालाई कदर पत्र वितरण गर्नुका साथै स्थानीय स्रोत व्यक्ति नरेश रायलाई उत्कृष्ट स्थानीय स्रोत व्यक्तिका रुपमा सम्मान र संस्थाको तर्फबाट सहभागी सबैलाई मायाको चिनो प्रदान गर्नुभएको थियो ।
यही मंसिर २३ देखि २५ गतेसम्म संचालन भएको कार्यक्रमको पहिलो २ दिन RSDC ले संचालन गरेका परियोजनाहरु Global WASH, W4P र केन्द्रबाट बझाङ लगायतका क्षेत्रमा संचालित गतिविधिहरुको प्रस्तुति भयो । सोही अवसरमन RSDC का सदस्य डा. संजय महतोले उध्यमशीलता र सहकारी सम्बन्धि, RSDC सदस्य प्रमोद दाहालले खाना र स्वास्थ्य सम्बन्धि तथा GCRU का सशिकुमार थापाले UNDP द्वारा पोखरामा संचालन भएको Green job Creation through Recycling and Upcycling in Pokhara (GCRU) को अवधराणा तथा भइरहेका कार्यहरुको बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।
कार्यक्रमको दोस्रो दिन पोखरामा UNDP को सहयोगमा हाम्रो जीवनशैली महिला समूहले संचालन गरेको Solid waste management सम्बन्धि गरेका कार्यहरु र Womens Skills development organization (WSDO) ले गरेका कार्यहरुको स्थलगत अवलोकन तथा सहभागितामूलक अन्तरक्रिया र कार्यक्रमको तेस्रो दिन पोखरा नगर भित्रका पर्यटकीय स्थलहरुको अवलोकन अध्ययन भएको थियो ।
यस कार्यक्रमबाट RSDC नीति निर्माता र कर्मचारीहरु बिचमा एक-आपसमा पुनर्मिलन हुनुका अलावा RSDC कर्मचारीहरुमा क्षमता अभिवृद्धि गर्नुका साथै हौसला बढाएको सहभागीहरुको धारणा छ । स्मरण रहोस् RSDC ले यस् प्रकारको कार्यक्रम फरक-फरक विभिन्न स्थानहरुमा विगत पाँच वर्षदेखि गर्दै आएको छ ।