Rural Self-reliance Development Centre - RSDC

28/09/2026

भाद्र १० गते हिमनदीको बरफ र चट्टानसहितको हिम पहिरो खसेर भोटेकोशी लगायतका नदी बेसिनमा आएको अप्रत्याशित र अकल्पनीय सुनामी बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट जिल्लामा सबैभन्दा बढी मानवीय क्षति भएको छ र अरबौं अरबको भौतिक संरचनाको विनाश भएको छ । यिनै जिल्लाका बाढीबाट प्रभावित परिवारहरु मध्ये ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (आरएसडिसी)ले नुवाकोट जिल्ला विदुर नगरपालिकाको वडा नं. ७ र रसुवा जिल्ला उत्तरगया गाउँपालिका वडा नं. ५ वेत्रावतिका पीडित परिवारलाई आपतकालीन सहायता गरिरहेको छ । उक्त सहायता ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (आरएसडिसी) ले अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था Malterser international सँग मिलेर "Emergency Assitance to Support the flood Response in Nuwakot and Rasuwa, Nepal" परियोजना तयार गरी सोही दात्रिनिकायको सहयोगमा समाज कल्याण परिषदसँगको स्वीकृतिमा र सम्बन्धित स्थानीय सरकारको समर्थनमा गरेको हो ।
भाद्र १० गतेको बाढीबाट उल्लेखित जिल्लाको उल्लेखित पालिकाकाका त्रिशुली नदीको वरिपरिका सयौं व्यक्तिको मृत्युु भएको छ, हजारौं व्यक्ति वेपत्ता छन् । सयौं परिवारको आवासगृह, व्यावसाय, आवादी जमिन सबै वगरमा परिणत भएको छ । बाढीबाट प्रताडित परिवारहरु मध्ये धेरै परिवारहरु ती स्थलबाट विस्थापित भएका छन् । यसरी विस्थापित भएका परविारहरु मध्ये कतिपय स्थानीय तहमा संचालित अस्थायी होल्डिङ सेल्टर छन्, कतिपय गाउँमै आफन्तकोमा आश्रय लिएर बसेका छन् भने कतिपय काठमाडौंमा विभिन्न किसिमले आश्रय लिएर बसेका छन् ।
काठमाडौंमा आश्रय लिएर बसेका नुवाकोट विदुर नगरपालिका -७ का ८३ परिवारहरु र रसुवा उत्तरगया गाउँपालिका - ५ का ९३ परिवारहरुलाई उल्लेखित परियोजना अन्तर्गत आरएसडिसीका तर्फबाट यही आश्विन ९ र १० गते आपतकालीन सहायता स्वरुप ३ महिनाको लागि खाध्यान्न, खानापकाउने र खानेभाँडाहरु, अस्थायी सेल्टर सामानहरु र स्वास्थ्य सरसफाइका सामाग्रीहरु उपलब्ध गराइएको छ ।
सम्बन्धित स्थानीय सरकारले तयार गरेको विपद पीडित परिवार विवरणमा सम्बन्धित वडा कार्यालयबाट प्रमाणित भएर आएका काठमाडौंमा आश्रय लिएर बसोबास गरेका परिवारहरुले राहतस्वरूपको सहयोग प्राप्त गरेका छन् । राहत वितरण कार्यक्रममा उत्तरगया गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष चमेली गुरुङ लगायतका सामाजिक व्यक्तिहरु, विदुर नगरपालिका-७ का डा. चेतनाथ अधिकारी लगायतका सामाजिक व्यक्तिहरु, आरएसडिसी प्रबन्ध समितिका सचिव कान्ता सिंह मानन्धर, सदस्यहरु हरि प्रसाद भट्टराई, सावित्री शर्मा र आरएसडिसीका कार्यकारी प्रमुख लगायतका कर्मचारीहरु हुनुहुन्थ्यो । विभिन्न सामाजिक व्यक्तिहरुले स्वयंसेवक भएर सहयोग पुर्याउनु भएको थियो ।
सो अवसरमा आरएसडिसीका कार्यकारी प्रमुख शिव प्रसाद बस्यालले यस अकल्पनीय प्राकृतिक विपत्तिमा परी निधन भएका व्यक्तिहरुप्रति ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रको तर्फबाट भावपूर्ण श्रध्दाञ्जली तथा शोकाकुल परिवारजनमा हार्दिक समवेदना व्यक्त गर्नुभएको थियो । साथै, यस विपदमा सहयोग पुर्याउने दात्रिनिकाय Malteser international प्रति आभार सहित सबैको तर्फबाट धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियो ।
आरएसडिसीले विपद प्रभावित गाउँमा बसिरहेका उल्लेखित क्षेत्रका पीडित परिवारहरुलाई निकट भविष्यमा सोही स्थलमा राहतको सहयोग उपलब्ध गराउने छ ।

28/09/2026

बझाङको खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा भाद्र ८ गते बृहत् कृषि प्रदर्शनी मेला–२०८३ सम्पन्न भएको छ।
ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (आरएसडीसी) र पालिकास्तरीय कृषक सञ्जालको संयुक्त आयोजना र खप्तडछान्ना गाउँपालिकासँगको समन्वयमा भएको हो । गाउँपालिकाको कार्यालय परिसरमा सम्पन्न भएको उक्त कार्यक्रममा स्थानीय कृषि उत्पादनको प्रवर्द्धन, कृषकलाई आधुनिक कृषि प्रविधिबारे जानकारी गराउने तथा स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणमा सहयोग पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुगेको कृषि संजालका अध्यक्ष नरेन्द्र थापाले बताउनु भयो ।
खप्तडछन्ना गाउँपालिकाका विभिन्न स्थानबाट कृषकहरूले उत्पादन गरेका तरकारी, फलफूल, रैथाने तथा नगदेबाली, मौरी तथा पशुपन्छीजन्य उत्पादन र विविध कृषि उत्पादनहरू प्रदर्शनी मेलामा प्रतिस्पर्धामा राखिएका थिए।
तरकारीतर्फ विभिन्न प्रकारका तरकारीहरु, फलफूलतर्फ स्याउ तथा केरा, रैथाने तथा नगदेबालीतर्फ मास, कागुनो, फापर, अदुवा, हल्दी, टिमुर लगायतका उत्पादनहरु थिए। यस्तै, मौरी तथा पशुपन्छीजन्य समूह अन्तर्गत स्थानीय कुखुरा, कालिज र महलगायतका उत्पादन पनि प्रदर्शनी थिए ।
प्रदर्शनीमा सम्मिलित कृषि उत्पादनको प्रतिस्पर्धात्मक मूल्याङ्कनका लागि गठित मूल्याङ्कन समितिले उत्कृष्ट कृषकलाई पुरस्कृत गर्नका लागि छनौट गरेको थियो । मूल्यांकनको आधारमा कृषकलाई विभिन्न विधामा पुरस्कारसमेत प्रदान गरिएको थियो ।
कृषि संजालका संयोजक नरेन्द्र थापाको सभापतित्वमा भएको औपचारिक कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि खप्तडछन्ना गाउँपालिकाका अध्यक्ष उत्तमबहादुर रोकाया, विशिष्ट अतिथि उपाध्यक्ष विष्णुकुमार थापा, कृषि ज्ञान केन्द्र बझाङका प्रमुख ज्ञान प्रसाद कंडेल हुनुहुन्थ्यो । गाउँ पालिकाका प्रतिनिधिहरु, कृषक संजालका पदाधिकारी, कर्मचारीहरु, पत्रकारहरु, सहकारीका प्रतिनिधिहरु, आरएसडिसीका कर्मचारीहरु र सरोकारवाला गरी २२१ जना सहभागी हुनुहुन्थ्यो । कृषि उपज मेलाको प्रदर्शनीमा ९५ जना कृषकहरु प्रतिस्पर्धामा सम्मिलित हुनुहुन्थ्यो । उक्त प्रतिस्पर्धामा दिलबहादुर चौहान र टेकबहादुर रोकायाले सर्वोत्कृष्ट पुरस्कार प्राप्त गर्नुभयो । साथै, प्रदर्शनीमा प्रतिस्पर्धामा राखिएका ५ वटा समूहहरू तरकारी बाली समूह, फलफूल समूह, रैथाने तथा नगद बाली समूह, मौरी तथा पशुपन्छी समूह र विविध समूह थिए । यिनै ५ समूहबाट प्रतिस्पर्धामा पहिलो, दोस्रो, तेस्रो हुनेलाई पुरस्कृत गरिएको थियो ।
प्रमुख अतिथि उत्तम बहादुर रोकायाले स्थानीय कृषि उत्पादनको प्रवर्द्धन र कृषकलाई प्रोत्साहन गर्न कृषि प्रदर्शनी मेला महत्वपूर्ण रहेको र स्थानीय उत्पादनलाई बढावा दिँदै कृषकलाई आधुनिक प्रविधि र बजारसँग जोड्न यस्ता कार्यक्रमले सहयोग पुग्ने बताउनुभयो।
साथै, उहाँले पालिकाले कृषि क्षेत्रको बजेट विनियोजन गर्दा खप्तडछान्ना गाउपालिकालाइ कृषिको उत्पादनमा नमुना हुनुपर्छ भन्ने सोचबाट निरन्तर लागिपरेको र सो सोचमा अरु विभिन्न संघ सस्थाहरुसंग पनि समन्वय गरेको बताउनु भयो ।
बृहत कृषि प्रदर्शनी मेलाको कार्यक्रमलाई स्थानीय साइपाल एफएम लगायत विभिन्न स्थानीय संचार माध्यमले प्रत्यक्ष प्रसारण गरेका थिए ।
स्मरण रहोस् ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (आरएसडिसी) ले दातृ निकाय माल्टेजर इन्टरनेशनलको सहयोगमा खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा "पिछडिएका समुदायहरुको स्वास्थ्य सरसफाइ स्वच्छता तथा पिउने पानी (WASH) र जनजीविकाका लागि क्षमता वृद्धि" परियोजना संचालन गरी स‍‍ोही परियोजना अन्तर्गत विभिन्न कार्यक्रम गर्दै आएको छ ।

07/09/2026

भाद्र १० गते हिमनदीको बरफ र चट्टानसहितको हिम पहिरो खसेर भोटेकोशी लगायतका नदी बेसिनमा आएको अप्रत्याशित र अकल्पनीय सुनामी बाढीले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, लगायतका जिल्लाहरूमा असीमित मानवीय क्षति सहित अरबौं अरबको भौतिक संरचनाको विनाश र वातावरणीय संकट निम्त्याएको छ । यस अकल्पनीय प्राकृतिक विपत्तिमा परी निधन भएका व्यक्तिहरुप्रति ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र परिवारको तर्फबाट भावपूर्ण श्रध्दाञ्जली अर्पण गर्दै शोकाकुल परिवारजनमा हार्दिक समवेदना सहित घाइते व्यक्तिहरुको शीघ्र पूर्णरूपमा स्वास्थ्य लाभ तथा बेपत्ता नागरिकहरूको खोजी तथा उद्दार कार्य यथाशीघ्र सफल होस् भन्ने कामना गर्दछौं ।

02/09/2026

बझाङ खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा किसानले स्याउखेती व्यावसायिकरुपमा लगाएर स्याउबाट उत्पादन लिन थालेका छन् । किसानले मिहिनेत गरेर फलाएको स्याउलाई जंगली जनावरबाट विशेषगरी बाँदरबाट जोगाउन चुनौती छ भने जसोतसो जोगाएको स्याउलाई बिक्री गर्न वजार छैन । स्याउ उत्पादक किसानलाई वजार प्रवर्द्धनमा सहयोग पुगोस् भनेर ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (आरएसडिसी)ले खप्तडछान्ना गाउँपालिकामा सबैभन्दाबढी स्याउ उत्पादन भएको खालिगाँडा गाउँमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो । उक्त कार्यक्रममा गाउँपालिकाका उपप्रमुख लगायतका जनप्रतिनिधिहरु, कृषि शाखाका प्रमुख, जिल्लाका पत्रकार, आरएसडिसीका कर्मचारीहरु, सहकारी संस्थाका प्रतिनिधि र स्थानीय स्याउ उत्पादक किसानहरूको सहभागिता थियो । किसान स्वयंलाई र स्थानीय सहकारीलाई ठूला वजारमा विषयगत व्यापारीहरुसँग कसरी सम्पर्क, समन्वय गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा यसपटक आरएसडिसीले सहजीकरण गरेको छ र खप्तडछान्ना गाउँपालिका तथा कृषि शाखाले अबको वार्षिक कार्यक्रममा स्याउ प्रवर्द्धनका लागि विशेष कार्यक्रम राख्ने प्रतिवध्दता गरेका छन् । आरएसडिसीको यसप्रकारको सहयोगले स्याउ उत्पादन पकेट क्षेत्र विस्तारमा किसानलाई प्रोत्साहन हुनेछ र वजारीकरणमा सहयोग पुग्नेछ भन्ने आरएसडिसीले अपेक्षा राखेको छ । आफ्नो स्याउ उत्पादन भएको स्थलमा नै यसप्रकारको कार्यक्रम आयोजना गर्नपाएकोमा किसानहरु उत्साहित छन् ।

27/08/2026

नेपाल र मित्रराष्ट्र चीनको सिमावर्ती क्षेत्रबाट भोटेकोशी लगायतका नदी बेसिनमा आएको अप्रत्याशित र अकल्पनीय बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा लगायतका जिल्लाहरूमा पर्न गएको असीमित मानवीय क्षति, भौतिक संरचनाको विनाश र वातावरणीय संकटप्रति ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(आरएसडिसी) गहिरो शोक तथा पीडा व्यक्त गर्दछ ।
यस अकल्पनीय प्राकृतिक विपत्तिमा परी निधन भएका व्यक्तिहरुप्रति भावपूर्ण श्रध्दाञ्जली अर्पण गर्दै शोकाकुल परिवारजनमा हार्दिक समवेदना तथा घाइते व्यक्तिहरुको शीघ्र पूर्णरूपमा स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दछ र वेपत्ताहरुको शकुशलता सहितको शीघ्र यथार्थता प्राप्त होस् भन्ने कामना छ ।
विपदको यस संवेदनशील घडीमा ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रका तर्फबाट राहत रु. ५००,०००/-(पाँचलाख) "प्रधानमन्त्री दैवीप्रकोप उध्दारक‍ोष"मा राहत सहयोग स्वरूप जम्मा गरेको छ । साथै थप राहत कार्यमा सहकार्य गर्न आरएसडिसी निरन्तर प्रयत्नशील छ ।

30/07/2026

ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रको ३५ औ स्थापना दिवस तथा संस्थापक एवं स्वावलम्बन अवधारणाका प्रणेता नेपाली आकासमा बहुआयामिक चम्किला तारा स्वर्गीय देवेन्द्रराज पाण्डेको १३ औ दिनको पुण्यतिथी यही २०८३ साल श्रावण १३ गते शोक सभा गरी मनाइएको छ । शोक सभामा उहाँका परिवारका सदस्यहरु, भाइ, सुपत्री, नाती, ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रका पदाधिकारी तथा सदस्यहरु, बहालवाला तथा पूर्व कर्मचारीहरु, २०३८ सालमा IDS सस्थामा उहाँसँगै काम गर्नुहुने उहाँका समकक्षीहरु, स्थानीय छिमेकीहरु, विभिन्न संस्थाका प्रमुख तथा प्रतिनिधिहरु र नागरिक अगुवाहरुको ठूलो सख्यामा सहभागिता थियो ।
ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रको कार्यालय प्राङ्गणमा भएको शोक सभामा एकमिनेट मौन धारण गरी उहाँको तस्विरमा पुष्पगुच्छा तथा माल्यार्पण गरेर श्रध्दाञ्जली अर्पण गरिएको थियो ।
शोक सभामा स्वर्गीय पाण्डेले लेख्नुभएका पुस्तकहरु र २ वर्ष अगाडि उहाँमा अरएसडिसीले गरेको सम्मान सम्बन्धि भडियो प्रदर्शन र मृत्युवरण गर्नु एकमहिना पहिले उहाँ स्वयंले लेख्नुभएका तिनवटा कृतिहरु क्रमशः कविता "रैती बन्न मन लाग्छ र लघु साहित्य- मृत्यु, यात्राको तयारी" बाचन गरिएको थियो । सोही अवसरमा स्वावलम्बन अवधारणा सम्बन्धमा उहाँले २०८० सालमा लेख्नुभएको आलेखलाइ पनि बाचन गरिएको थियो ।
उहाँसँग विताएका अविस्मरणीय पलहरु तथा उहाँका विशेषताका बारेमा धेरै सहभागीहरुले आफ्ना अनुभवहरु सुनाउनु भएको थियो । ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र प्रबन्ध समितिका सदस्य-सचिव कान्ता सिंहले अध्यक्षाता गर्नुभएको शोक सभामा अध्यक्ष राजेन्द्र दाहालले स्वर्गीय पाण्डेका बहुअयामिक विधामा धारणा राख्नुभएको थियो । उहाँले मुलुकका लागि गर्नुभएको योगदान तथा ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रमा उहाँले निर्वाह गर्नुभएको भूमिका सदा जीवन्त रहोस् र भावी पुस्ताले पनि जान्ने बुझ्ने अवसर पाउन भनेर सस्थाको स्थापना दिवसलाइ अवका वर्षमा डाक्टर पाण्डे स्मृति दिवसका रुपमा मनाउने सहित थप विभिन्न विशेष निर्णय गरेको अध्यक्ष राजेन्द्र दाहालले सभामा जानकारी गराउनु भयो ।
ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रको वार्षिक प्रतिवेदनको बाह्य आवरणमा डाक्टर देवेन्द्रराज पाण्डेको तस्विर राखेर उहाँ प्रति सम्मान सहित ३५ औ स्थापना दिवसलाइ शोक दिवसकारुपमा मनाएको छ ।
देवेन्द्रराज पाण्डेको निधनले सिङ्गो मुलुकलाइ अपुरणीय क्षति पुगेको छ । ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्रले सस्थाका पथप्रदर्शक अभिभावकलाइ गुमाएको छ । स्वर्गीय देवेन्द्रराज पाण्डे प्रति सबैको तर्फबाट भावपूर्ण श्रध्दाञ्जली गर्दछौ ।

24/07/2026

24/07/2026

ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(RSDC)का संस्थापक एवं स्वावलम्बन अवधारणाका प्रणेता डाक्टर देवेन्द्रराज पाण्डेको २०८३ श्रावण १ गते शुक्रबारका दिन ८७ वर्षको उमेरमा निधन भएको घटना प्रति सिङ्गो RSDC परिवारले दु:ख व्यक्त गरेको छ । साथै, RSDC प्रबन्ध समितिको बैठकले स्वर्गीय डा. पाण्डेप्रति हार्दिक श्रध्दाञ्जली अर्पण गरी उहाँकि धर्मपत्नी पद्मा पाण्डे, सुपुत्री डा. प्रिनिती पाण्डे र शोकाकुल समस्त पाण्डे परिवार प्रति समवेदना व्यक्त गर्दै शोक प्रस्ताव पास गरेको छ ।
मिति २०८३ साल श्रावण १३ गते स्वर्गीय डा. पाण्डेको १३ औं दिनको पुण्यतिथि परेको छ र सोही दिन RSDC को स्थापना दिवस पनि भएकोले उक्त दिन RSDC का तर्फबाट डा. पाण्डेको स्मृति दिवस तथा शोक सभा गर्ने निर्णय भएको छ ।
स्वर्गीय डा. देवेन्द्रराज पाण्डे र उहाँको योगदानलाई कदर गर्नुहुने समस्त शुभेच्छुकहरु, आफन्तहरु, RSDC प्रबन्ध समित, साधारणसभा सदस्य, RSDC बहालवाला तथा पूर्व कर्मचारीहरु र समस्त स्वावलम्बन प्रेमि महानुभावहरुलाई श्रावण १३ गते (२९ जुलाई, २०२६) बुधबारको दिन दिउँसो २:३० वजे RSDC को कार्यालय बालुवाटारमा उपस्थित भै उल्लेखित स्मृति दिवस सफल बनाउन य‍ोगदान गर्नुहुन RSDC यसै सूचनाबाट अनुरोध गर्दछ ।

23/06/2026

सुदूरपश्चिम खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका किसानहरूले वेमौसमी तरकारी तालिम लिएर व्यवसायी तरकारी खेती गर्न उत्साह देखाएका छन् । घरको लागि गर्जो टार्नेगरी सिमित मात्रै मौसमी तरकारी लगाउँदै आएका किसानहरु तरकारी खेती मौसमी मात्रै नभएर वेमौसमी पनि गर्न संभव छ र व्यवसायका रुपमा गरियो भने छोटो समयमा थोरै जमिनबाट पनि राम्रो आम्दानी पनि लिन सकिन्छ भन्ने विश्वास राखेर अगाडि बढ्दै छन् ।
ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र (RSDC)को आयोजना र जिल्ला कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुखको मुख्य-प्रशिक्षणमा खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका २५ जना अगुवा कृषकहरूले २ दिवसीय वेमौसमी व्यवसायिक तरकारी खेती सम्बन्धि तालिम लिएका छन् । तालिममा वेमौसमी तरकारी खेतीको लागि टनेल कसरी निर्माण गर्ने, बीउ कहाँबाट ल्याउने, तरकारीको बेर्ना कसरी तयार गर्ने, विरुवा कसरी लगाउने, रोगकीराबाट कसरी जोगाउने र बढी उत्पादन कसरी लिने भन्ने विषयमा सैधान्तिक ज्ञानका साथै ब्यवहारिक अभ्यास पनि गराइएको थियो ।
खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका ७ वटै वडामा RSDC ले सहजीकरण गरेर गठन भएका विभिन्न नामका समुदायमा आधारित सहकारी संस्थाहरुले वेमौसमी व्यवसायिक तरकारी खेती गर्ने अगुवा किसानहरु छनौट गरेर तालिममा सहभागी हुन सिफारिस गरेका थिए । तिनै सहकारी संस्थाबाट सिफारिस भएका अगुवा किसानलाई उक्त तालिम दिइएको थियो ।
खप्तडछान्ना गाउँपालिका वडा नं. ५ को वडा कार्यालयको सभाहलमा औपचारिक कार्यक्रम गरेर तालिमको सुभारम्भ गरिएको थियो । औपचारिक सत्र आयोजक संस्था RSDC का संयोजक धिरेन्द्र आर.सी. को अध्यक्षतामा सम्बन्धित वडाका वडाअध्यक्षको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको थियो भने जिल्ला कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख, कृषि शाखाका अधिकृत, RSDC का कर्मचारीहरु र तालिममा सहभागी हुनुहुने अगुवा किसानहरु सहभागी हुनुहुन्थ्यो र कार्यक्रमको संचालन RSDC का फिल्ड सुपरभाइजर कुम्भराज जोशीले गर्नुभएको थियो ।
तालिमको अन्तिममा सहभागीलाई वेमौसमी व्यवसायिक तरकारी खेती गर्नका लागि विभिन्न जातका तरकारीको वीउहरु र टनेलका लागि आंशिक प्लास्टिक हौसला स्वरुप उपलब्ध गराइएको थियो ।

02/06/2026

सुदूरपश्चिम प्रदेशको खप्तडछान्ना गाउँपालिकाको विकट गोर्खाली गाउँका महिलाहरूले २८ मई २०२६, अर्थात जेष्ठ १४ गतेका दिन विभिन्न कार्यक्रम गरेर १२ औं अन्तर्राष्ट्रिय महिनावारी स्वच्छता दिवसलाई प्रभावकारी तरिकाले मनाएका छन् । सो अवसरमा सामाजिक सचेतनाका लागि चेतनामूलक नारा लेखिएको ल्पेकार्ड सहित गाउँ परिक्रमा, छाउगोठमा बस्दा महिलाले भोग्नुपरेका हिंसाको वृत्तचित्र प्रदर्शनी, चेतनामूलक साँस्कृतिक कार्यक्रम भएको थियो । कार्यक्रमका सहभागी महिलाहरूले स्वच्छता र सुरक्षित महिनावारीका लागि प्याड र सावुन पाएका थिए । महिनावारी स्वच्छता दिवस कार्यक्रम सफल बनाउन ग्रामीण स्वावलम्बन विकास केन्द्र(RSDC) र ग्रिनतारा नेपाल संस्थाले सहजीकरण गरेका थिए ।
गोर्खाली गाउँ खप्तडछान्ना गाउँपालिकाको सबैभन्दा विकटमा पर्ने उच्च भेगमा रहेको अलग्गै टापु जस्तो छ । यहाँ १३० घरपरिवारको क्षेत्री समुदायको वस्ति छ । केही वर्ष अघिसम्म यस गाउँको सबैजसो घरमा अलग्गै छाउ गोठ अनिवार्य थियो । महिलाहरू महिनावारीमा छाउ गोठमा अनिवार्य बस्नुपर्थ्यो । छाउ गोठमा बस्दा यहाँका महिलाले ब्यहोरेका जोखिमपूर्ण घटना र हिंसाका दर्दनाक कथाहरू धेरै छन् ।
नेपाल सरकारले छाउपडी, छुवाछुत जस्ता अन्धविश्वास, रुढीबादी परम्परालाई बदल्नका बेग्लै कानुनी व्यवस्था गरेको छ । सरकारले बनाएको कानुनलाई प्रभावकारी बनाउन विभिन्न सामाजिक संघ-संस्थाले पनि सहयोग गर्दै आएका छन् र स्थानीय सरकारले पनि विभिन्न कार्यक्रम गर्दै आएको छ । तरपनि यो समस्या अझैसम्म पूर्णरूपमा निर्मुल हुन सकेको छैन ।
रुढीबाद र अन्धविश्वासमा जकडिएको समाजलाई पूर्णरूपमा रुपान्तरण गरेर अगाडि बढाउन गोर्खाली गाउँका स्थानीय महिलाले विगत केही वर्षयता संगठितरुपमा सक्रियता देखाएका छन् । यहाँका महिलाहरूको सक्रियतामा पुरुषहरुको पनि साथ सहयोग रहेको छ । अहिले गोर्खाली गाउँमा छाउगोठ हटेका छन् । महिनावारीलाई महिलाको इश्वरीय वरदान ह‍ो र प्रजनन अधिकारका हो भनेर समाजले पनि क्रमश बुझ्दै गएको छ । यस १२ औं अन्तर्राष्ट्रिय महिनावारी स्वच्छता दिवस कार्यक्रम आफ्नो गाउँमा भव्यरुपमा मनाउन पाएकोमा गोर्खाली महिला दिदीबहिनीहरु अत्यन्त खुशी छन् ।