Astitwa

08/03/2026

16/01/2026

पुस्ताबीचको द्वन्द्व: हामी के गुमाउँदै छौँ?

आजको समाजमा पुस्ताबीचको दूरी बढ्दै गएको छ। नयाँ पुस्ता छिटो परिवर्तन चाहन्छ, छिटो अघि बढ्न चाहन्छ, र कहिलेकाहीँ पुरानो पुस्तालाई बोझझैँ ठान्न थाल्छ। “उनीहरू पुराना सोचका हुन्”, “समयसँगै चलेनन्” भन्ने धारणा बलियो हुँदै जान्छ। तर यो सोचले एउटा गहिरो खतरा बोकेको छ—अनुभवको उपेक्षा।

पुरानो पुस्ताले समय देखेको हुन्छ। उनीहरूले गल्ती गरेका छन्, सिकेका छन्, असफलता भोगेका छन् र त्यसबाट उठ्ने बाटो पनि देखेका छन्। त्यो अनुभव किताबमा भेटिँदैन, गुगलमा खोजेर पनि पूरा पाउन सकिँदैन। जब नयाँ पुस्ताले त्यो अनुभवलाई अस्वीकार गर्छ, तब उनीहरू आफूले नचाहँदा–नचाहँदै उही गल्ती दोहोर्याउने जोखिममा पर्छन्।

अर्को तर्फ, पुरानो पुस्ताले पनि आफूलाई “सबै थाहा छ” भन्ने अडानमा मात्र बसिरहनु हुँदैन। समय बदलिएको छ, तरिका बदलेका छन्, सोच्ने ढाँचा फरक भएको छ। यदि दुवै पुस्ता आ–आफ्नो अहंकारमा अडिए भने द्वन्द्व बढ्छ, दूरी गहिरिन्छ। समाधान भनेको एउटाले अर्कोलाई हटाउने होइन, सँगै हिँड्ने बाटो खोज्नु हो।

सबैभन्दा ठूलो घाटा त्यतिबेला हुन्छ, जब जीवनको कुनै कठिन मोडमा नयाँ पुस्ता एक्लै पर्छ। त्यही बेला उनीहरूलाई चाहिने हुन्छ—शान्त सल्लाह, धैर्य अनुभव, र संकटबाट निस्किने व्यावहारिक बाटो। तर यदि सम्बन्ध पहिल्यै तोडिएको छ भने, त्यो सहारा पाउन ढिला भइसकेको हुन्छ।

सम्मान र सहकार्य कमजोरी होइन, शक्ति हो।
पुरानो पुस्ताबाट सिक्नु भनेको पछि फर्किनु होइन, बलियो आधार बनाउनु हो। नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र पुरानो पुस्ताको अनुभव जब सँगै आउँछ, तब मात्र समाज, संस्था र परिवार दीगो रूपमा अघि बढ्छ।

पुस्ताबीचको द्वन्द्व जित्ने होइन, बुझ्ने कुरा हो।
किनकि भविष्य एक्लै बनिँदैन—अनुभव र ऊर्जा सँगै हुँदा मात्र सम्भव हुन्छ।

13/01/2026

When Silence Is No Longer Neutral

There was a time when silence meant restraint.
Today, silence has quietly become a position.

Across societies, people are no longer choosing sides based on values or understanding, but on noise. The loudest narrative wins, not the truest one. In this environment, remaining silent is often mistaken for wisdom—but more often, it is simply fear dressed as neutrality.

What’s dangerous is not disagreement. What’s dangerous is the absence of questioning. When people stop asking why, power stops needing justification. Narratives are handed down fully formed, and individuals are expected to adopt them without reflection. Identity becomes borrowed. Thought becomes outsourced.

Astitwa is not about being loud.
It is about being present—mentally, ethically, and consciously.

Choosing to think independently today is an act of quiet resistance. It means accepting discomfort. It means risking isolation. But history shows us this clearly: progress has never come from crowds that followed comfortably, but from individuals who paused and asked inconvenient questions.

The real crisis of our time is not political instability or social division.
It is the slow erosion of individual conscience.

Silence may feel safe, but it is never neutral.

06/01/2026

नेपाल आज बिस्तारै एउटा परीक्षणस्थल (test playground) जस्तो बन्दै गइरहेको छ—
जहाँ केही समूहहरूले धर्मलाई औजार बनाएर समाजलाई उक्साइरहेका छन्।

Birgunj मा देखिएको तनाव कुनै एक ठाउँको मात्र घटना होइन।
यो एउटा ढाँचा (pattern) हो—
जहाँ जनताको धार्मिक भावना चर्काइन्छ, डर पैदा गरिन्छ, र भिडलाई प्रतिक्रिया गर्न बाध्य पारिन्छ।

हिन्दुहरूलाई भनिन्छ— तिमीहरूको अस्तित्व खतरामा छ।
मुस्लिमहरूलाई भनिन्छ— तिमीहरू अपमानित हुँदैछौ।
देश फरक हुन्छ, धर्म फरक हुन्छ—
तर चलाउने हात उस्तै देखिन्छ।

धेरै मानिसलाई लाग्छ—
उनीहरू आफ्नो धार्मिक अस्तित्व (Astitwa) को रक्षा गरिरहेका छन्।
तर वास्तविकता के हो भने,
धेरैजसो मानिसहरू कसैको षड्यन्त्रको हिस्सा बनिरहेका हुन्छन्—अनजानेमै।

कुनै पनि धर्मले
अर्काको पूजा स्थल जलाउन,
अर्काको आस्थालाई अपमान गर्न,
वा छिमेकीलाई शत्रु ठान्न
कहिल्यै सिकाउँदैन।

धर्मले सिकाउँछ—
संयम, सहअस्तित्व, करुणा र मर्यादा।

सडकमा उत्रने मान्छेले कर्फ्यु भोग्छ।
दुकान बन्द हुन्छ।
दैनिक जीवन अस्तव्यस्त हुन्छ।

तर यो आगो बाल्नेहरू
कहिल्यै सडकमा देखिँदैनन्।

सबैभन्दा खतरनाक क्षण त्यतिबेला आउँछ
जब मान्छेले सोच्न छोड्छ
र धर्मको नाममा प्रतिक्रिया दिन थाल्छ।

नेपालको शक्ति सधैं
डर बिना सहअस्तित्वमा थियो।
यदि त्यो हरायो भने
कुनै धर्म जित्दैन—
जित्छन् केवल उक्साउने शक्तिहरू।

पोस्ट सेयर गर्नुअघि, नारा लगाउनुअघि, भिडमा मिसिनुअघि
एकचोटि आफूलाई सोधौं—

“यो मेरो आस्था बोलिरहेको हो,
कि कसैले मेरो आस्थालाई प्रयोग गरिरहेको छ?”

06/01/2026

Nepal as a Testing Ground for Manufactured Religious Conflict

What we are witnessing in places like Birgunj does not feel organic. It feels engineered.

Nepal increasingly looks like a testing playground for groups that understand one dangerous truth very well:
👉 Religion, when mixed with fear and humiliation, can mobilize masses faster than reason ever can.

We see the same template repeated across the region:

Hindus in Nepal are told their identity is under threat

Muslims in Bangladesh are pushed into fear and reaction

Hindus in India are kept in a constant state of perceived siege

Different countries. Different religions.
Same psychology. Same operators. Same outcome.

The Illusion of “Religious Astitwa”

People genuinely believe they are fighting for their religious astitwa (existence).
But in reality, many are unknowingly becoming actors in someone else’s conspiracy.

No religion — none — teaches:

burning another’s place of worship

humiliating another faith

turning neighbors into enemies

Religion teaches discipline, compassion, restraint, and dignity.
What we are seeing instead is weaponized sentiment, not faith.

Those who orchestrate this never stand on the street.
They never face curfews.
They never lose livelihoods.

They only watch — and benefit — as society fractures.

The Real Danger

The most dangerous part is not the protest, the riot, or the slogan.
It is this moment:

When a common person stops thinking
and starts reacting in the name of religion.

That is when democracy weakens, society polarizes, and external agendas find easy entry.

Nepal’s strength has always been coexistence without fear.
If we lose that, no religion wins — only manipulators do.

A Question We Must Ask Ourselves

Before sharing a video, joining a protest, or chanting a slogan:

“Is this truly my faith speaking — or someone else using my faith?”

Protecting religion does not mean destroying harmony.
True astitwa is preserved by wisdom, not rage.

05/01/2026

Most people don’t defend their ideas — they defend the ideas they borrowed. Not because those ideas are true, but because questioning them would mean questioning themselves.

We live in a time where opinions travel faster than understanding. A headline becomes a belief. A viral post becomes a conclusion. And slowly, thinking is replaced by repeating — louder, angrier, and with complete confidence.

The real crisis of our time is not misinformation.
It is the fear of standing alone with an original thought.

[Independent thinking is lonely — and that is why it is rare.]

04/01/2026

हामी प्रायः देश, सरकार र सिस्टमलाई दोष दिन्छौँ, तर आफ्नै व्यवहारतिर हेर्ने आँट कमै गर्छौँ। नियम मिचेर काम छिटो भयो भने हामी नै सन्तुष्ट हुन्छौँ, तर अरूले त्यही गरे भ्रष्टाचार भनेर गाली गर्छौँ। कर नतिरे पनि सुविधा चाहिन्छ, लाइनमा नबस्दा पनि अनुशासन खोजिन्छ। यस्तै साना–साना व्यवहारबाट सिस्टम कमजोर हुँदै जान्छ, तर दोष सधैँ माथि मात्रै लगाइन्छ।

सिस्टम आफैँ बिग्रिँदैन, यसलाई चलाउने मानिसले बिगार्छ। गलत अभ्यास “सबै यस्तै गर्छन्” भन्ने बहानामा सामान्य बनाइन्छ, र सही बाटो हिँड्ने मानिस अव्यावहारिक ठहरिन्छ। यस्तो समाजमा परिवर्तन भाषण र नारा बनेर सीमित हुन्छ, व्यवहारमा कहिल्यै झर्दैन। हामी परिवर्तन चाहन्छौँ, तर त्यसको असुविधा र जिम्मेवारी स्वीकार गर्न चाहँदैनौँ।

“देश बदलिनु अघि नागरिकको सोच बदलिनु पर्छ।”

परिवर्तन ठूला आन्दोलनबाट होइन, दैनिक आचरणबाट सुरु हुन्छ—नियम पालना गर्ने निर्णय, गलतलाई अस्वीकार गर्ने साहस, र ‘म पनि जिम्मेवार छु’ भन्ने स्वीकारोक्ति। जबसम्म हामी दोष मात्रै खोजिरहन्छौँ, सिस्टम बदलिँदैन—केवल दोषीको नाम बदलिन्छ।

04/01/2026

हामी धेरै कुरा बोलिरहेका छौँ, तर के साँच्चै सोचिरहेका पनि छौँ?

आजको समाजमा आवाज धेरै छन्—नारा, पोस्ट, लाइभ, प्रतिक्रिया। तर ती आवाजहरू आफ्नै विचारबाट आएका हुन् कि अरूले तयार पारेका कथनहरूको प्रतिध्वनि मात्र?

अस्तित्व कुनै एउटा पक्षको समर्थन होइन।
अस्तित्व प्रश्न गर्ने साहस हो।
किन यस्तो भयो? कसको फाइदा भयो? र यसको मूल्य कसले तिर्‍यो?

हामीलाई असहमत हुन सिकाइएको छैन। हामीलाई चुप लाग्न, लाइनमा बस्न, र भिडसँग बग्न सिकाइएको छ। तर इतिहास सधैं भिडले होइन, विवेकले मोडिएको छ। जब व्यक्तिले आफ्नो सोचलाई इमानदारीपूर्वक प्रयोग गर्छ, त्यहीँबाट परिवर्तन सुरु हुन्छ।

अस्तित्व बोल्छ—
महिलाको आत्मसम्मानका लागि,
युवाको स्वतन्त्र सोचका लागि,
र समाजको सामूहिक चेतनाका लागि।

यदि कुनै कुरा असहज लाग्छ भने, सायद त्यही कुरा बोल्नुपर्ने समय हो।
यदि कुनै प्रश्न डर लाग्दो छ भने, सायद त्यही प्रश्न आवश्यक छ।

अस्तित्व — जहाँ आवाजलाई मर्यादा मिल्छ,
र संवादले अर्थ पाउँछ।

#अस्तित्व

03/01/2026

जब नक्साले बन्दुकभन्दा ठूलो आवाज गर्छ

राष्ट्रका सीमाना भावनाबाट होइन,
नारा र आक्रोशबाट होइन,
इतिहास, सन्धि र प्रमाणित तथ्यबाट तय हुन्छन्।

नेपालको नक्सा संशोधन कुनै आकस्मिक वा उत्तेजक कदम होइन। यो १८१६ को सुगौली सन्धिमा आधारित संवैधानिक दाबी हो। उक्त सन्धिअनुसार काली (महाकाली) नदी नेपालको पश्चिमी सीमा हो। अझ महत्वपूर्ण कुरा—ब्रिटिश शासनकालमा तयार पारिएका नक्साहरूले काली नदीको मुहान लिम्पियाधुरा नै हो भन्ने स्पष्ट देखाउँछन्। त्यसैले कालापानी, लिपुलेख र लिम्पियाधुरा नेपालकै भूभाग पर्छन्।

यस तथ्यको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष के हो भने—ब्रिटिश शासन अन्त्य भएपछि नेपाल र भारतबीच कुनै युद्ध भएको छैन। न त कुनै नयाँ सन्धि भएको छ, न त कुनै द्विपक्षीय सम्झौताले यो भूभाग भारतलाई हस्तान्तरण गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासमा, युद्ध वा पारस्परिक सहमतिबिना सिमाना परिवर्तन हुँदैन। यहाँ यी दुवै अवस्था कहिल्यै भएका छैनन्।

यसैले यो विषय भावनात्मक होइन।
यो कानुनी हो।
यो ऐतिहासिक हो।
र यसले बौद्धिक इमानदारी माग गर्छ।

समाधान: इतिहासलाई निर्णायक मान्नुपर्छ

भारतले आफ्नै उपनिवेशकालीन अभिलेख र नक्सालाई स्वीकार गर्नुपर्छ।
ब्रिटिशकालीन नक्साहरू—जब भारत स्वयं ब्रिटिश शासनअन्तर्गत थियो—ले यो भूभाग नेपालकै हो भनेर देखाएका छन्। यदि ती नक्साहरू भारतका अन्य सीमाहरू निर्धारण गर्न पर्याप्त छन् भने, यहाँ पनि तिनै नक्सा प्रमाण हुनुपर्छ।

यसलाई स्वीकार गर्नु भारतको कमजोरी होइन।
यो नैतिक बल हो।

ऐतिहासिक त्रुटिको शान्तिपूर्ण सुधारले दक्षिण एशियामा एउटा सशक्त सन्देश दिन्छ—
कि सत्य बलभन्दा माथि हुन्छ।

नेपाल टकराव खोजिरहेको छैन।
नेपाल सत्यको मान्यता खोजिरहेको छ।

सीमाभन्दा पर: अहंकार होइन, शान्तिको छनोट

नेपाल र भारत केवल छिमेकी होइनन्।
हामी सभ्यता, संस्कृति, धर्म, सम्बन्ध र खुला सीमाले जोडिएका छौँ। दुई राष्ट्रबीच कहिल्यै युद्ध नभएको इतिहास छ। त्यसैले एउटा नक्साको विवादले दीर्घकालीन अविश्वास जन्माउनु हुँदैन।

नक्साले इतिहासलाई न्यायसँग जोड्नुपर्छ—
दबाब वा मौनताको औजार बन्नु हुँदैन।

Astitwa मा हामी विश्वास गर्छौँ—
सम्मानको सुरुवात तथ्य स्वीकारबाट हुन्छ,
र संवादको सुरुवात सत्यको आदरबाट।

सीमाले राज्य चिनाउँछ,
आदरले छिमेकी बनाउँछ।

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Joppen1907India1805a.jpg
Note : इतिहासले देखाउँछ—नेपाल साना–साना राज्यबाट एकीकृत भई ब्रिटिश नक्सामै पहिचान पाएको सार्वभौम राष्ट्र थियो, जब भारतीय उपमहाद्वीप अझै उपनिवेशकालीन प्रशासनअन्तर्गत थियो।

03/01/2026

के हामी नेपालीहरूले अझै आफ्नै सोच प्रयोग गरिरहेका छौँ,
कि अरूले बनाइदिएका कथा र धारणामा मात्र प्रतिक्रिया दिइरहेका छौँ?