26/11/2024
ब्लड प्रेसर नाप्ने सही तरिका के हो ?
हतारमा क्लिनिक वा अस्पताल पुग्ने बित्तिकै रक्तचाप जाँच गराउनु हुँदैन । हिंडडुल, दौडिएको वा व्यायाम गर्ने बित्तिकै तुरुन्त रक्तचाप परीक्षण गर्नुहुँदैन । केही समय पनि आराम गरिसकेपछि मात्र रक्तचाप जाँच गर्नुपर्छ ।
प्रेसर नाप्नु भन्दा लगभग आधा घण्टा अगाडि चिया, कफी वा चुरोट सेवन गरेको हुनु हुँदैन । यसले प्रेसर बढेको देखिन सक्छ । चिकित्सकले रक्तचाप नापिरहेको बेला कुराकानी गर्नु हुँदैन । रक्तचाप नाप्दा निहुरिएर वा उत्तानो परेर बस्नु हुँदैन, सिधा बस्नुपर्छ ।
पिसाब लागेको बेला रक्तचाप नाप्नु हुँदैन । खुट्टालाई उपरखुट्टी लगाउनु हुँदैन । यी कुरा गरेमा रक्तचापको सही मापन देखाउँदैन । यस्तो अवस्था रक्तचाप जाँच गर्दा उच्च वा गलत मापन देखाउने सम्भावना हुन्छ । घरमा जाँच गर्दा पनि यी कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । सकेसम्म खुट्टाले जमिन टेकेको वा बसेको स्टुलको टेक्ने ठाउँमा आड लागेको हुनुपर्छ ।
रक्तचाप परीक्षण गर्नुअघि पाँच मिनेट शान्तसँग बस्नुपर्छ । रक्तचाप परीक्षणका क्रममा शान्त बस्न नबोलीकन र शरीर सिधा बनाएर बस्नुपर्छ । रक्तचाप परीक्षण गराउँदा बीपी कफले रक्तचाप नापिने व्यक्तिको पाखुराको छाला छोएको हुनुपर्छ । लुगाबाहिर रक्तचाप नाप्ने मेसिनको कफ (बीपी कफ)लाई बाँध्नु हुँदैन । त्यसमाथि बीपी कप बाँधियो भने सही मापन नआउन सक्छ ।
रक्तचाप जाँच्दा आरामसँग कुर्सीमा बस्नुपर्छ । कुर्सीमा बस्दा खुट्टाले भुईं टेकेको हुनुपर्छ भने दुवै हात टेबलमा मुटुको उचाई हाराहारीमा राखिएको हुनुपर्छ । दायाँ वा बायाँ दुवै हातबाट रक्तचाप जाँच्न सकिन्छ । यो पोजिसनमा केही समय बसेपछि मात्रै रक्तचाप जाँच गर्नुपर्छ । यसो गर्दा बीपीको मापन सही हुन्छ ।
रिङ्गटा लाग्ने व्यक्तिले सुतेरै रक्तचाप जँचाउन सक्छन् । सुतेर ब्लड प्रेसर जाँच्दा बसेको तुलनामा कम देखाउँछ । तसर्थ रक्तचाप नाप्दा सटिक नतिजा आओस् भन्ने चाहनुहुन्छ भने कुर्सीमा बसेरै नाप्नुपर्छ । बसाइ स्थिति गलत छ भने रक्तचाप मापनमा तलमाथि हुनसक्छ ।
प्रेसर जाँच गर्दा जुन हात बढी प्रयोग हुन्छ त्यो हातमा जाँच गर्नुपर्छ । यदि दाहिने हात धेरै चलाइन्छ भने दाहिने हातमा र देब्रे हात बढी चलाइन्छ भने देब्रे हातमा प्रेसर जाँच गर्नुपर्छ । किनकि कम प्रयोग हुने हातमा प्रेसर कम हुन्छ ।
डिजिटल मेसिनले घरमा प्रेसर नाप्ने हो भने पहिलो मापनलाई छोडेर दोस्रो पटक त्यही हातमा नापेर निस्किएको मापनलाई सही मान्नुपर्छ ।
उपवास बसेको दिन प्रेसर नापियो भने पनि कम आउँछ । कुनै बिरामीले व्रत बसेको दिन प्रेसर नापेर कम आएको छ अब औषधि छोड्न मिल्छ भनेर पनि प्रश्न गर्छन् । तर व्रत बसेको दिन भन्दा अन्य सामान्य दिनमा नापेर मात्र सही नतिजा आउँछ ।श्रोत : डा. अभिषेक ठाकुर
