20/08/2026
वि.सं. १८७१ ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीले नेपाल विरुद्ध चौतर्फी युद्धको बिगुल बजाएको थियो। बेलायती मेजर जनरल रोबर्ट रोलो गिलेस्पीको नेतृत्वमा चार हजारभन्दा बढी अत्याधुनिक तोप, बन्दुक र तालिमप्राप्त बेलायती सैनिक हरूको विशाल फौज देहरादुनस्थित नालापानी (खल्ङ्गा) किल्ला कब्जा गर्न अघि बढ्यो। अङ्ग्रेजहरू सोच्थे काठ र ढुङ्गाले बनेको त्यो सानो गढी कब्जा गर्न उनीहरूलाई केही घण्टाभन्दा बढी लाग्नेछैन। तर उनीहरूलाई थाहा थिएन, नालापानीको त्यो सानो पहाडी चुचुरोमा उनीहरूलाई पर्खिरहेका थिए केवल ३१ वर्षका युवा कप्तान बलभद्र कुँवर र उहाँका ६०० जना अति नै समर्पित गोरखालीहरू जसमा महिला र साना बालबालिकाहरू पनि सामेल थिए।
अङ्ग्रेज जनरल गिलेस्पीले घमण्डका साथ बलभद्र कुँवरलाई आत्मसमर्पण गर्न पत्र पठाए। तर कप्तान बलभद्रले त्यो पत्रलाई तोपको अगाडि च्यात्दै जबाफ फर्काए मेरो उत्तर तोपको मञ्चबाट आउनेछ, पत्रबाट होइन! यसपछि सुरु भयो नालापानीको त्यो भयानक र अकल्पनीय लडाइँ। अङ्ग्रेज हरूले लगातार दिनरात किल्लामाथि तोपका गोलाहरू बर्साए। तर बलभद्र कुँवर र गोरखाली सैनिकहरूले माटो काठ र ढुङ्गाको किल्लाभित्रै बसेर बेलायती फौजमाथि यस्तो अचुक निशाना साधे कि पहिल्यै दिनको युद्धमा बेलायती जनरल गिलेस्पी आफैँ गोरखालीको गोली लागेर मारिए।
मुख्य सेनापति नै मारिएपछि अङ्ग्रेज फौजमा त्रास फैलियो। उनीहरूले नालापानी किल्लालाई सोझै जित्न नसकिने ठानेपछि अमानवीय चाल चले उनीहरूले किल्लामा आउने मुख्य खानेपानीको मुहान नै काटिदिए। लगातार कैयौँ दिनसम्म खानेपानी र खाद्यान्न बिना गोरखालीहरू किल्लाभित्रै प्यासले छटपटाउन थाले। तर महिलाहरूले हातमा तरबार र ढुङ्गा लिएर अङ्ग्रेजलाई रोकिरहे भने पुरुषहरूले आफ्नो रगत र पसिना बगाएर किल्लाको रक्षा गरिरहे।
अन्तत जब खानेपानीको एक थोपा पनि बाँकी रहेन र आधाभन्दा बढी साथीहरू प्यास र युद्धका कारण वीरगतिमा पुगे, तब वि.सं. १८७१ मङ्सिर १६ गतेका दिन कप्तान बलभद्र कुँवरले आफ्ना जीवित बाँकी ७० जना योद्धाहरूलाई साथमा लिएर नाङ्गो खुकुरी नचाउँदै किल्लाको ढोका खोले। उनीहरूले अङ्ग्रेज फौजको घेरा तोड्दै सोझै भने किल्लामा अब हाम्रो कब्जा छैन, तर हामीलाई कसैले जित्न सकेको छैन! र उनीहरू विजय गर्वका साथ पानी पिउन नदीतर्फ अघि बढे।
अङ्ग्रेजहरू यो दृश्य देखेर स्तब्ध भए। शत्रु भए पनि बेलायतीहरूले बलभद्र कुँवर र उनका वीर सैनिकहरूको असीम साहसको सम्मान गर्दै नालापानीमा एउटा ऐतिहासिक स्मारक (शिलालेख) खडा गरे, जसमा लेखिएको थियो, हाम्रा वीर शत्रु बलभद्र र उनका वीर गोरखालीहरूको स्मृतिमा...
आफ्नो ज्यान र परिवारको पर्वाह नगरी थोरै सङ्ख्यामा रहेर पनि विशाल साम्राज्यवादी शक्तिलाई घुँडा टेकाउने अमर सेनानायक कप्तान बलभद्र कुँवर तथा नालापानीका सम्पूर्ण वीर शहीदहरूप्रति उच्च सम्मान तथा कोटीकोटी प्रणाम! 🙏
हाम्रो देशको यो अद्वितीय र गौरवशाली इतिहासलाई हरेक नेपालीसम्म पुऱ्याउन पोस्टलाई बढी भन्दा बढी सेयर गरौँ! जय नेपाल! जय गोरखाली! 🇳🇵👇
#वीरगोरखाली #बलभद्रकुँवर #नालापानीकोयुद्ध #नेपालीइतिहास #जयनेपाल
