25/05/2024
यँगा हिति: धुलिखेलको बहुसंख्यक नेवा: उपजाति यगोलको पुर्खौली थलो, जसको पानी अझै सम्म पनि सन्तान, दर-सन्तानको रगतमा आनुवंशिक ढंगले बगिरहेको हुनुपर्छ l हाम्रा पुर्खाले यहि जल प्रवाहबाट जीवन प्रवाह गरेको थियो त ने.स.790 अघि आदि पुर्खा गुणकर सिं यँगाबाट धुलिखेल प्रस्थान भई 6 भाई सन्तानबाट आज हजारौंमा परिनत भए l
राजा प्रताप मल्लद्वारा बनेपा सातगाउँ कब्जा गरे लगत्तै धुलिखेलको प्राशासनिक जिम्मा लगाई गुणकर सिंलाई पठाएको हुनुपर्ने ठम्याई छ l ने.स.790 मै जगतप्रकाश मल्लले बनेपा सातगाउँलाई पुन: भक्तपुरमै समाविष्ट गराई आफु राजा रहँदै युवराज जितामित्रलाई सो क्षेत्रको शासन अधिकार सुम्पेको अभिलेख नाला अनि धुलिखेलमा छन् l धुलिखेल, भीमसेनथानको बाटो पारी नगरको चार दिशामा हुने पिपल थियो जस नजिकै लामो शिलालेख थियो, अहिले कसैको जग मुनि पर्यो होला, रुख पनि मासिए l भाग्यवस त्यसको उतार लिपिविद छत्रबहादुर कायस्थद्वारा पहिले नै लिई सकेको हुनाले धुलिखेलमा उपलब्ध राष्ट्रिय इतिहास खोतल्ने अभिलेखले आज लुकेको इतिहास झल्काउँछ l राजा छदै युवराजलाई यस भेगको राजा घोषित किन गर्नु पर्यो भन्ने बिशेष इतिहास झल्काउँछ l साथै गौखुरेश्वर, धुलिखेल भगवती, विस्केट इत्यादीको इतिहास पनि झल्काउँछ l
भक्तपुर अन्तर्गत रहेको क्षेत्रमा कान्तिपुरको भारदार टिक्न गाह्रो हुनुपर्ने हो तर आए देखि सामाजिक कार्यमा लागि समाजमा मान-प्रतिष्ठाका साथ रही वर्तमान शाषकलाई साथ दिएरै होला ने.स.795 मा कुण्डमा रहेको गाखुरेश्वरको शिखराकृति देवल प्रतिष्ठापन गर्न सकेका हुन् अनि सन्तान, दर-सन्तान सम्म यसमा कृति थपि स्याहार-सम्भार गरिरहन सकेका हुन् l लगालग तीन पुस्ताले योगदान दिईरहेका पाटन, महाबौद्ध जस्तै गौखुरेश्वर महादेव तीर्थ पनि हो l 795-945 सम्म निरन्तर योगदानहरु भएका देखिन्छन् l
प्रमाणत: ने.स. 931, भगवतीथानको पतामा यंगाल्या सिं परिवारले सुनको पेकोला सहित चढाएको अनि चुकुलाछीमा ढुङ्गा छाएको अभिलेखले यंगालको सिं खलक नै कालान्तरमा अपभ्रम्शित भई यगोल नामक स्थानविशेष थर रहन गयो l हाम्रा जिजु बाजेहरुबाट पनि सोही कठन सुनिआएकोले पुर्खौ्यौली थलो यंगालनै हो भन्नेमा अतिशयोक्ति नहोला l
तसर्थ, पुर्खाको सम्झना तथा पुर्खौ्यौली थलोको सम्मानमा प्राचीन कान्तिपुर नगरकै सर्वप्राचीन लिच्छवीकालीन यस उत्कृष्ट धरोहरलाई ब्युताउन प्रति परिवारले कम्तिमा रु एक हजार मात्रै पनि सहयोग गरे लाखौं हुन्छ l हाम्रो हजार एक छाक डिनर होला तर धरोहर निम्ति मन देखिको कदर हुन्छ l केही सहयोग गरौँ l