02/07/2026
ROSA en de kracht van de Zaan
Vanavond sprak onze fractievoorzitter Hans Kuyper onze bijdrage over het coalitieakkoord van het nieuwe college uit, als introductie op het debat hierover. Onderstaand de tekst en het filmpje.
“Voorzitter, op de verkiezingsavond lieten wij ons ontvallen dat Zaanstad ‘knetterrechts’ was geworden. Dat werd ons niet in dank afgenomen – maar kijk eens wat er nu voor ons ligt. Dit coalitieakkoord breekt op heel veel cruciale punten met het beleid van de afgelopen jaren. Zelfs de foto op het omslag staat letterlijk lijnrecht tegenover die van 2022. Goed gekozen, ook om wat erop te zien is: ondernemers, geparkeerde auto’s en dure nieuwbouw – en een leegstaand monument. Aan de horizon hangt smog.
Er is veel in dit stuk waar ROSA zich zorgen over maakt. We kunnen niet alles benoemen, maar de grote lijnen zijn helder. Er gaat rigoureus bezuinigd worden, en de rekening komt bij de meest kwetsbaren terecht: de natuur, kansengelijkheid, zorg, kunst en cultuur. Dit akkoord zegt in te zetten op de kracht van inwoners, maar dat zijn dan de inwoners die sterk staan. Die al een betaalbaar huis hebben. Die zichzelf wel redden. Jongeren die tot hun dertigste moeten wachten op de start van hun zelfstandige leven mogen het doen met het zogenaamde ruime aandeel sociale huurwoningen. De ongelijkheid neemt toe, terwijl de gemeente nu juist naast haar kwetsbaarste inwoners moet staan. Wij zijn immers het eerste aanspreekpunt én de laatste hoop. Ook op het gebied van vergroening en verduurzaming lezen we weinig ambitie en vooral veel extra restricties, ook financieel. Het buitengebied wordt bouwterrein.
We zien dat er toch wel wat verworvenheden gered zijn, in de onderhandelingen. De onmisbare brugfunctionarissen bijvoorbeeld krijgen de lof die ze verdienen en het Zaans Preventiemodel wordt omarmd, ook al lijkt het erop dat juist die partners die hier mede vorm aan moeten geven het zwaar gaan krijgen. De inzet op houtbouw blijft, maar we hadden ook graag wat minder sloop gezien. En voor een stevige aanpak van de stikstofproblemen kijken we nu eens een keer wél verwachtingsvol naar Den Haag.
Maar we krijgen toch vooral parkeerplaatsen en heel veel camera’s. En een aantal loze statements. Want de coalitie kan wel stellen geen 380KV langs Assendelft te willen, geen verbrakking van de polder Westzaan, en geen windmolens – de realiteit is dat die projecten al lopen. Sommige voorstellen zijn ronduit onuitvoerbaar, zoals de rel rond de lokale omroep al uitwees, en ook het heffen van een ‘bescheiden vergoeding’ voor het betreden van de openbare weg lijkt ons kansloos.
Onze inwoners worden slecht gehoord. Het coalitieakkoord besluit op voorhand dat er geen vorm van diftar komt, terwijl de groots opgezette raadpleging nog loopt. We zijn benieuwd hoe dit college de afvalstofheffing dan wél betaalbaar wil houden. De dorps- en wijkraden, waar meerdere coalitiepartijen voorstander van zijn, heten nu opeens ‘ínformeel’ – wij weten niet wat dat precies is, het klinkt als een dorpskroeg. Voor de zekerheid staat er nog maar eens achter dat ze vooral geen echte invloed krijgen. Dat zal mensen niet stimuleren hun vrije tijd erin te steken.
Het is een goede traditie om, als je er bij de onderhandelingen niet uitkomt, af te spreken dat je iets gaat onderzoeken. Deze coalitie doet dat maar liefst 21 keer. 21 kwesties waar nog over geknokt gaat worden, en daar zijn ook grote bij. Dat klinkt wankel, en past niet echt bij de titel van dit akkoord.
Voor ROSA, voorzitter, ligt de kracht van de Zaan in haar blikkerende water, dat het veenmos voedt en het echt lepelblad. Haar eilandjes vol kruiden en vogels. Haar smalle dijken en paden waar fabrikeurs en arbeiders elkaar dagelijks tegenkwamen, waardoor een diep besef ontstond dat we niet zonder elkaar kunnen en dat we zo sterk zijn als de zwaksten onder ons. Zaans, groen en sociaal: de kracht was altijd de solidariteit – een woord dat in dit akkoord niet is te vinden.
Er is dus voor ons als linkse oppositie werk aan de winkel, de komende vier jaar. Daar lopen we niet voor weg. Ons beginselprogramma sprak al in 1995 van ‘varkentjes wassen’ en ‘mouwen opstropen’. En dat, voorzitter, is wat ROSA gaat doen!”
Vanavond werden ook de nieuwe wethouders en een aantal nieuwe raads- en steunfractieleden geïnstalleerd. We wensen ze allemaal veel plezier en succes!
(De eerste zin uit het filmpje is per abuis weggevallen)
