Oud Vorden, Het Jebbink 4a, Vorden (2026)

28/11/2025

Terugblik: Lezing 90 jaar Weekblad Contact bij De Herberg

Tijdens de derde ledenavond van Vereniging Oud Vorden vertelden Hannie Wolters en hoofdredacteur Gerwin Nijkamp het boeiende verhaal achter 90 jaar Weekblad Contact. Ruim 100 bezoekers genoten van een levendige avond over verleden, heden en toekomst van ons lokale nieuwsblad.

Hannie, dochter van de oprichters, nam het publiek mee terug naar 1935, toen haar ouders Derk Wolters en Lien Schuppers het eerste Contact uitbrachten: vier pagina’s vol advertenties, gedrukt in hun nieuwe drukkerij aan de Insulindelaan. Na de oorlog groeide Contact uit tot een volwaardig weekblad met correspondenten en moderne druktechnieken – en hielp dochter Hannie zelf vanaf haar tiende al mee met het vouwen van de kranten.

Gerwin Nijkamp schetste de ontwikkelingen vanaf de jaren ’60: de overgang naar offsetdruk, groei onder de familie Weevers, digitalisering en samenwerking binnen Achterhoek Nieuws. Inmiddels worden in Lichtenvoorde vijftien regionale kranten uitgegeven met een totale oplage van 190.000 stuks. Ondanks alle online ontwikkelingen verwacht Gerwin dat de papieren krant nog lang zal blijven bestaan.

Tot slot sprak hij zijn waardering uit voor Oud Vorden, dat in 2016 het volledige papieren archief van Contact digitaliseerde – nu voor iedereen te bekijken op de website.

15/11/2025

OUD VORDE:N: Lezing: CONTACT 90 jaar!
Donderdag 20 november – 20.00 uur
De Herberg, Vorden
Dit jaar bestaat huis-aan-huisblad Contact maar liefst 90 jaar! Tijdens een speciale avond nemen Hannie Wolters (dochter van de oprichters) en Gerwin Nijkamp (hoofdredacteur Achterhoek Nieuws) je mee door de geschiedenis van Contact: van de beginjaren bij Derk en Lien Wolters, via de familie Weevers, tot de moderne uitgeverij van nu.
Ontdek hoe het blad door de oorlog kwam, hoe het gemaakt werd, hoe alles veranderde met de computer én wat er verrassend genoeg juist hetzelfde bleef: inwoners voorzien van lokaal nieuws.
Een boeiende avond over 90 jaar nieuws in Vorden e.o.
Leden gratis • Niet-leden €5

08/10/2025

De Vereniging Oud Vorden had 23 september een leerzame avond georganiseerd over beheer van bossen en over natuurherstel. Met veel aandacht voor de ingewikkelde samenhangen tussen alles wat zich afspeelt in de natuur om ons heen. En over hoe mensen door de tijd heen dachten over de relatie mens en natuur. Op de lezingen bij Hotel Bakker waren ca 120 geïnteresseerden afgekomen.

In de eerste lezing geeft Jaap Kuper, 35 jaar lang Rentmeester van Kroondomein Het Loo, een inkijk in hoe wij in Nederland omgaan met bosbouw en hoe het volgens hem anders zou moeten: meer natuurinclusieve bosbouw. In 1974 heeft hij daarover al een proefschrift geschreven.
Aandacht voor de samenhang van bomen met de natuurlijke gegevenheden in de omgeving speelde vanaf ca 1900 bij bosbouw nauwelijks een rol. Tot de middeleeuwen van Nederland begroeid met veel natuurlijk ontstane loofbossen. Door de economische ontwikkeling was veel hout nodig, onder meer voor de bouw van de vele VOC-schepen. Nederland werd in die tijd kaalgekapt en er ontstonden veel woeste gronden en heidevelden. Vanaf ca 1900 begon men voor allerlei doeleinden bomen te planten, zonder veel rekening te houden met de ondergrond. Vaak werd de Grove Den geplant, in grote rechthoekige vlakken. Met als doel om ze na verloop van tijd allemaal in één keer te kunnen kappen. Dat werd gezien als efficiënte bosbouw. Een deel van het areaal Grove Dennen werd later gekapt om er landbouwgrond van te maken. Andere delen werden na het kappen opnieuw ingeplant met vooral Grove Den, Douglas of Lariks. Deze wijze van bosbouw is volgens Kuper schadelijk voor alle natuurlijke processen in de ondergrond. Door plotseling weghalen van grote stukken bos wordt de CO2 opname in het gebied ernstig verstoord en kan erosie optreden. Het zijn monotone onaantrekkelijke, brandgevaarlijke bossen.

Jaap Kuper is sterk voorstander van overgaan op natuurlijke bossen en regelmatig dunnen van die bossen voor de houtproductie waarbij de natuur bepaalt welke bomen er groot worden. Hij heeft tot nu toe tevergeefs geprobeerd om het landelijke beleid te overtuigen dat zijn kijk op bosontwikkeling beter was voor de natuur en ook niet duurder. De voorstanders van de kaalkapmethode hadden andere en economische argumenten. Die waren volgens Kuper gebaseerd onjuiste argumenten en op belangen van onder meer bedrijven in de bosbouw. En ook op niet juiste berekeningen van kosten en opbrengsten. Landgoedeigenaren, onder meer rond Vorden, laten zien dat zijn visie op bosbeheer klopt. Bosbouw is geen vetpot, maar natuurinclusieve bosbouw is, als je alles eerlijk meerekent, niet duurder dan kaalkapbosbouw. Natuurlijke bossen zijn bovendien voor bezoekers veel aantrekkelijker dan de kaalkapbossen. Hij hoopt nog steeds dat de beleidsmakers en de politiek die zich bezighouden met bosbouw in gaan zien dat zijn visie op duurzaam bosbeheer beter en niet duurder is dan kaalkap. Binnenkort komt zijn boek “Natuurvolgend bosbeheer” uit waarin hij dat nogmaals probeert aan te tonen.

Tijdens het tweede deel van de avond ging Sander Turnhout, schrijver van onder meer het Basisboek Veldbiologie, in op de ontwikkeling van de relatie van de mens met de natuur.
Sander raakte geïnteresseerd in veldbiologie mede door een plotselinge ontmoeting in zijn jeugd bij een sloot met een bloedrode heidelibel. Hij raakte er zo door gebiologeerd dat het natuurlijke veldleven hem niet meer heeft losgelaten. Hij is één van de mensen geworden die via gericht veldonderzoek veel meer kennis heeft verzameld over de biologische samenhang der dingen in de natuur om ons heen.

Natuurbeleid in Nederland is van de grond gekomen vanaf 1899 met de oprichting van een vereniging voor vogelbescherming. In de eerste jaren na 1900 richtte men zich vooral op dierenbescherming. Later ging de overheid zich er mee bemoeien door allerlei wetten af te kondigen en richtlijnen te ontwikkelen. Daarna werden sturende processen bedacht om de mensen te begeleiden bij de uitvoering van het gewenste meer op de natuur gerichte beleid. Bij de beleidsvorming wordt steeds meer gebruik gemaakt van toenemende kennis van wat zich allemaal in de natuur, boven en onder de grond afspeelt. Daarbij wordt de mens niet meer gezien als heerser over de natuur of alleen als rentmeester, maar meer als partner van de natuur en als onderdeel van de natuur.

We weten veel zaken ook nog niet. Door te weinig kennis van de onderlinge verwevenheid en afhankelijkheid van alles wat leeft onder en boven de grond hebben we meestal onbedoeld essentiële dingen in de natuur kapot gemaakt, soms onherstelbaar. Maar niet alles is onherstelbaar. Sander Turnhout vindt het tijd dat we een stapje terug doen en ons eerst herbezinnen op wat we aan het doen zijn. Hij noemt het dat we op 3 punten zouden moeten herbronnen:
1. Ieder mens heeft aangeboren liefde voor de natuur. Door ons hoofdzakelijk op productie te richten raakt dat steeds meer op de achtergrond. Het liefdegevoelen voor de natuur moeten we weer in belangrijke mate terug zien te krijgen (Bio-filia).
2. We moeten meer nadenken over wat ons handelen in de natuur voor gevolgen heeft voor die natuur als samenhangend geheel (Bio Logos).
3. We moeten meer gebruik maken van alle kennis van de natuur die door ervaring en wetenschap is verzameld (Bio Gnosis).
Het was een avond waarin de toehoorden veel heeft meegekregen om na te denken over de eigen rol in relatie tot de oneindig complexe en ons steeds weer verrassende natuur om ons heen.

10/03/2025

Maandag 17 maart aanstaande:
‘OUD Vorden’ gaat de boer(derij) op in een lezing van Gerda Rossel

Als door toeval staan ze goed, de boerderijen in het land. […]
Als in willekeur gestrooid, de boerderijen in het veld. [….]
Door onzichtbare hand geplaatst, in een tijd die is vergleden.
Woningen van mens en dier. Ankerpunten van hun tijd. […]
Toonbeeld van doelmatigheid. […] Boerderijen van ’t verleden.

Aldus Jan Terlouw in zijn gedicht ‘Oude boerderijen’ (in: Gedichte Gedachten, 2018).

Dat hier geen sprake was van toeval vertelt Gerda Rossel van de Boerderijencommissie van ‘Oud Vorden’ in haar lezing Vordense boerderijen in historisch perspectief.

Hierbij zal zij ons meenemen door negen eeuwen boerderijgeschiedenis van Vorden en laten zien hoe, afgezien van schriftelijke bronnen, andere invalshoeken ons kunnen helpen om beter zicht te krijgen op de historische ontwikkeling van het dorp.

Onderwerpen die hierbij o.a. aan bod zullen komen zijn oude kaarten en afbeeldingen, de situering van oude boerderijen in het landschap, boerderij-, veld- en buurtschapsnamen, kerkgeschiedenis, boerderijbouw en algemene historische omstandigheden die van invloed waren op de stichting van boerderijen door de eeuwen heen. E.e.a. verluchtigd met veel afbeeldingen.

De avond wordt op 17 maart aanstaande gehouden in De Herberg en begint om 19:30 uur met de ALV. Daarna begint Gerda Rossel om 20:00 uur met haar lezing.
Voor leden is de lezing gratis en belangstellenden betalen € 5,00 en sluiten om 20:00 uur aan.

Voor iedereen die wandelend of fietsend door de omgeving van Vorden extra wil genieten is dit een niet te missen lezing.

04/02/2025

VORDEN – Donderdag 13 februari staat de ledenavond van de vereniging Oud Vorden in het teken van de molen. Het eerste gedeelte van de avond wordt verzorgd door Ewoud van Arkel, het tweede door Gerrit te Velthuis.
De avond is in Hotel Bakker van 20.00 tot 22.00 uur, de zaal is vanaf 19.30 uur geopend voor publiek.

Het initiatief om de omstreeks 1950 gesloopte watermolen bij Huis Vorden te herbouwen vindt zijn inspiratie in het werk van de bekende 19de eeuwse landschapsschilder J.W. Bilders.
De lezing gaat over die door Bilders zo indrukwekkend geschilderde verbinding met het landschap, een thema dat juist nu weer aan betekenis wint. Watermolens kunnen helpen om de schadelijke effecten van de klimaatverandering tegen te gaan. De waterbeheersing, de natuur en het cultureel erfgoed maken deel uit van wat tegenwoordig wel het watermolenlandschap wordt genoemd. De weer op te bouwen watermolen bij Huis Vorden kan een belangrijk element zijn in dat landschap.
Ook aan de orde komen de techniek van watermolens, de geschiedenis van watermolens in Oost-Nederland en de manier waarop stichting Watermolen Vorden haar doel denkt te kunnen verwezenlijken.

Gerrit te Velthuis geeft een presentatie over de molenmakers familie Ten Have uit Vorden, in het bijzonder over zijn grootvader Gerrit te Have, uitvinder van de remkleppen.
Verder vertelt hij iets over de verschillende wieksystemen, het aanbrengen van de roeden en andere zware delen in/aan de molen zoals dat vroeger met mankracht gebeurde.
Ook laat hij nog een paar onderdelen zien van de Olde Kaste, de standaardmolen die aan de Molenweg heeft gestaan.

Gratis toegang voor leden van Oud Vorden. Niet-leden betalen 5 euro entree of zij kunnen zich op de avond zelf aanmelden als lid.

06/12/2024

[aankondiging lezing]
DE STER VAN BETHLEHEM: FABELS, FEITEN, SCIENCE OF FICTION?

Komende dinsdag 10 december staat de lezing ‘De Ster van Bethlehem’ op de agenda, helemaal passend in de donkere dagen voor kerst. Astrogids en Nachterhoeker Freddy Nauta vertelt deze avond het interessante verhaal over de ontstaansgeschiedenis van deze ster der sterren.

We kennen allemaal het verhaal van de drie wijzen uit het oosten die de weg naar de stal in Bethlehem konden vinden omdat een fel stralende ster hen de weg wees. Maar welke ster straalde daar hoog in de lucht en… wás er wel een ster? Eeuwenlang hebben talloze wetenschappers en astronomen hebben zich al gebogen over deze vraag.

Is er vanuit wetenschappelijk oogpunt iets te zeggen over dit kerstfenomeen? Wat was het verschijnsel dat de wijzen zouden hebben gezien? Kunnen we vanuit astronomisch perspectief iets zeggen over mogelijke kandidaten? De zoektocht naar de oorsprong van dit verhaal gaat ver terug in de geschiedenis.

Nauta’s verhaal begint bij de Bijbel en voert via mondelinge en schriftelijke overlevering, religieuze kunst en archeologische vondsten uiteindelijk naar moderne animatiemogelijkheden waarmee spreker ons mee terugneemt naar tijd en plaats rond de geboorte van Christus. Een boeiend astronomisch detectiveverhaal met misschien uiteindelijk een ‘Who done it’!

Iedereen is welkom bij deze avond in de Herberg. Aanvang 20.00 uur. Inloop publiek vanaf 19.30 uur. Gratis voor leden, niet-leden betalen 5 euro entree als bijdrage in de kosten.

22/11/2024

Indrukwekkende lezing
BEWUSTWORDING OVER SLAVERNIJVERLEDEN IN GELDERLAND

De november-lezing van Oud Vorden stond in het teken van ons koloniale slavernijverleden. In Gelderland en in Vorden zijn ook sporen van slavernij terug te vinden, vertelde historicus Aschwin Drost. Extra aandacht was er voor 18e-eeuwer Damiaan Hugo Staring, die in zijn leven op twee verschillende manieren met slavernij te maken kreeg.

Kolonialisme en slavernijverleden zijn geen gemakkelijke thema’s, maar er is wereldwijd, nationaal en regionaal steeds meer besef dat het goed is ook op dit controversiële onderwerp de eigen geschiedenis te kennen. In navolging van de landelijke ontwikkelingen startte Erfgoed Gelderland in 2019 het onderzoek ‘Sporen van slavernijverleden in Gelderland’, waaraan Drost meewerkte als één van de onderzoekers.

“Het gaat niet om schaamte of schuld”, hield Drost het publiek voor bij aanvang van zijn lezing, “maar om besef en bewustwording over wat er feitelijk gebeurd is. De taak van onderzoekers is om de sporen van het slavernijverleden zichtbaar te maken en te behouden.”
Alleen al het feit dat in het Gelderland van nu mensen wonen die nakomeling zijn van slaafgemaakten of juist van slaveneigenaren, is voldoende reden voor aandacht aan deze geschiedenis, legt Erfgoed Gelderland uit in haar rijk geïllustreerde en prettig leesbare onderzoeksrapport dat voor iedereen beschikbaar is om te downloaden.1

31.000 Europese slavenschepen
Drost startte vanuit de bredere Nederlandse context en achtergrond, waarbij hij onder andere een 3D-filmpje liet zien van Slavevoyages.org, een website die inzichtelijk maakt hoe omvangrijk de trans-Atlantische slavenhandel is geweest. Hoorbaar indruk op het publiek maakte de zogeheten Timelaps die de bewegingen toonde van de bijna 31.000 Europese slavenschepen die tussen 1600 en 1900 de Atlantische Oceaan overstaken met in totaal 12 miljoen slaafgemaakte mensen aan boord. De Portugese, Engelse, Franse, Spaanse en Nederlandse slavenschepen zijn in het filmpje afzonderlijk te volgen. 2

Ook Gelderlanders actief
Uit het onderzoek van Erfgoed Gelderland kwam naar voren dat ook heel wat Geldersen namens staat, provincie, regio of stad op verschillende manieren betrokken waren bij het koloniale en slavernijbeleid, aldus Drost. Ze waren actief als (slaven)handelaar, plantagebezitter of investeerder, maar ook als militair, functionaris, bestuurder of ambachtslieden en landbouwers (kolonisten).

Verversingspost op Kaap de Goede Hoop
Gelderlanders speelden bijvoorbeeld een prominente rol in de vroege Kaapse bezetting en slavernij in zuidelijk Afrika. De uit Culemborg afkomstige Jan van Riebeeck kreeg in 1651 opdracht van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) om op Kaap de Goede Hoop een verversingspost voor VOC-retourschepen te vestigen. Hierin werd hij bijgestaan door de eveneens uit Culemborg afkomstige compagnieboekhouder Roeloff de Man en de Zevenaarder Jan van Herwerden, hoofd van het VOC-garnizoen en opzichter openbare werken en landbouwactiviteiten. 3

Relatief veel slavenhouders
De koloniën waren eeuwenlang wingewesten. Enkele kastelen en landgoederen in onze omgeving waarin winsten vanuit de koloniën werden geïnvesteerd, waren Ampsen, Verwolde, Vorden en de Wildenborch.
Deze winsten werden gemaakt met handel verkregen door slavenarbeid, typische slavernijproducten als koffie, thee, suiker, cacao, tabak en specerijen. Maar ook uit handel in slaafgemaakte mensen. In de koloniën zelf óf op afstand vanuit Gelderland konden plantage- en slaveneigenaren ook grote inkomsten vergaren uit plantage- en slavenbezit. Daarnaast werd er soms over meerdere eeuwen kapitaal verdiend uit investeringen, beleggingen en renten over aandelen in onder meer de VOC en WIC.
In heel Gelderland bevonden zich in vergelijking met de rest van Nederland relatief veel slavenhouders. Dit blijkt onder andere uit het overzicht van slavenhouders die in 1863 bij de afschaffing van de slavernij in aanmerking komen voor een financiële compensatie voor de slaven die zij vrij moeten laten. 3

Afschaffing slavernij
Opmerkelijk feit genoemd door de spreker was dat de afschaffing van slavernij in Nederland wel erg lang duurde. Per 1 juli 1863 werd met de Nederlandse Emancipatiewet de slavernij officieel afgeschaft. Echter, feitelijk werd dat einde in Suriname voor veel slaven uitgesteld tot 1873 om plantage-eigenaren geleidelijk te laten wennen. De voormalige slaven moesten blijven werken maar ontvingen vanaf dat moment loon van de Staat, onder wiens toezicht ze de laatste tien jaar stonden.

Bij de vrijlating ontvingen plantage-eigenaren in Suriname 300 gulden voor elke slaafgemaakte, en op de Antillen 200 gulden.
In onze omgeving ontvingen de families Van der Borch van Huis Vorden en Huis Verwolde in Laren compensatie voor hun aandeel in de slaafgemaakten van meerdere Surinaamse plantages, vertelde Drost: “Zo werd alleen al voor de 126 vrijgemaakten van plantage ‘t Eylant een geldsom van 37.500 gulden uitgekeerd en verdeeld onder de 74 aandeelhouders of eigenaren binnen de familie van Van der Borch en verwanten.”

[Kader] 15-jarige Staring slaaf in Marokko
Slavernij is van alle tijden en een wijdverbreid fenomeen. Het onderzoek van Erfgoed Gelderland beperkte zich tot de trans-Atlantische slavernij met slachtoffers van Afrikaanse afkomst.

Echter, in de 17e en 18e eeuw bestond ook de Barbarijse slavernij aan de Noord-Afrikaanse kust: Europese schepen werden gekaapt, de bemanning werd gevangen werd genomen en als blanke slaven verhandeld. Barbarije bestond uit het sultanaat Marokko en de gebieden die later Algerije, Tunesië en Libië zouden worden. 4

Damiaan Hugo Staring, geboren 1736 in Gendringen, vader van de bekende dichter Anthony Christiaan Winand Staring, kwam in zijn korte 47-jarige leven opmerkelijk genoeg op twee tegenovergestelde manieren ‘in aanraking met’ slavernij. Als 15-jarige adelborst nam hij dienst op een schip van de Amsterdamse admiraliteit (toenmalige marine) dat tijdens een zware storm schipbreuk leed voor de kust van Marokko. De 132 koppen tellende bemanning werd gekaapt door Barbarijse piraten en in Tetuan als slaaf te werk gesteld door de Marokkaanse sultan.

De positie van Europese 'christenslaven' was op één punt opvallend anders dan die van Afrikanen in de Amerika’s. Voor de Europeanen was vrijkoop of uitruil tegen gevangen moslims in principe mogelijk. Geschat wordt dat 5% van de ruim 1 miljoen geslaafde Europeanen naar huis kon terugkeren. 5

Damiaan had het geluk dat hij met in totaal 250 Nederlandse gevangenen na bijna twee jaar slavernij werd vrijgekocht. Sommige vrijgekochten waren al twintig jaar slaaf. Damiaan nam twee slavenmuntjes mee naar huis, die nog steeds in bezit zijn van de familie Staring.

Nog hetzelfde jaar ging Damiaan weer terug op zee en klom bij de admiraliteit op tot kapitein. In 1771 stapte hij over naar de VOC als schipper-koopman. Bij een tussenstop op de VOC-verversingspost Kaap de Goede Hoop werd hem de functie aangeboden van equipagemeester (controleur scheepsuitrustingen/havenmeester). Staring liet zijn echtgenote Sophia Ver Huell overkomen naar zuidelijk Afrika. Als hoge VOC-functionaris aan de Kaap vielen tientallen slaafgemaakten onder zijn verantwoordelijkheid. Het huishouden van Damiaan en echtgenote telde dan ook meerdere slaafgemaakten.

Deze periode legde hem persoonlijk geen windeieren. Naast zijn hoge VOC-functie was hij ook vennoot van de houthandel La Fèbre, een bedrijf dat grote winsten maakte. “Staring stelt wel een duidelijke grens bij de handel in mensen”, aldus spreker Drost. In een officiële verantwoording tegenover VOC-bewindhebbers over zijn handelen aan de Kaap, schreef hij dat hij zich niet inliet met handel in slaafgemaakten.
In 1780 kon zijn schoonvader in zijn opdracht de Wildenborch en omliggende landerijen aankopen. Bij vertrek van de Kaap stonden op de boedellijst ook 11 tot slaaf gemaakte mannen, vrouwen en kinderen die werden verkocht.

Noten en verwijzingen

1. www.erfgoedgelderland.nl/project/sporenvanslavernijverleden
2. www.slavevoyages.org/timelaps
3. www.mijngelderland.nl/gelderland-en-de-vroegkaapse-bezettingsperiode
4. ‘Drie keer verkocht in een vreemd land’. Nederlanders in Noord-Afrikaanse slavernij 1600 – 1800. Leendert J. Joosse.
5. https://mijngelderland.nl/inhoud/specials/sporen-van-slavernijverleden/slavenloon-voor-damiaan-hugo-staring
• Met dank aan Jennine Staring
• Meer gedetailleerde artikelen op www.scribediem.nl van spreker Aschwin Drost.

01/11/2024

(aankondiging lezing)

'SPOREN VAN SLAVERNIJVERLEDEN IN GELDERLAND EN VORDEN'

Aanstaande maandag 4 november staat de ledenavond van Oud Vorden in het teken van ons koloniale slavernijverleden. Ook in Gelderland en in Vorden zijn sporen van slavernij terug te vinden, zo zal historicus Aschwin Drost uit de doeken doen.

Locatie: hotel Bakker, van 20.00 – 22.00 uur. De zaal is vanaf 19.30 uur geopend voor publiek. Gratis toegang voor leden van Oud Vorden. Niet-leden betalen 5 euro entree of kunnen zich op de avond zelf aanmelden als lid.

Onderzoek naar ons slavernijverleden staat de laatste jaren prominent op landelijke én regionale agenda’s. In opdracht van onder andere Erfgoed Gelderland doet historicus reeds sinds 2019 onderzoek naar aanwijzingen die duiden op slavernij. Uitgangspunt hierbij is het zichtbaar maken én het behouden van Gelderse sporen van slavernijverleden.

Drost zal zijn lezing beginnen met de bredere Nederlandse achtergrond en context (het verleden én het heden vinden niet plaats in een vacuüm). Daarna zal hij laten zien welke plek en binding Gelderland en de omgeving van Vorden hadden binnen de toenmalige Nederlandse Republiek, de koloniale wereld en slavernij.

Specifiek voor Oud Vorden zullen twee bijzondere aan Vorden gelieerde sporen en verhalen verder worden uitgediept. De één betreft een zeeofficier uit de 18e eeuw wiens leven op verschillende manieren met slavernij was verbonden. Het andere spoor gaat ook om een zeeofficier. Deze was begin 19e eeuw een heel bijzondere ooggetuige van ons koloniale- en slavernijverleden die zijn ervaringen letterlijk in woord en beeld vastlegde.

14/10/2024

Ontroerende lezing:
VORDENAREN DIE HUIS EN HAARD VERLIETEN VOOR EEN BETER BESTAAN

Zijn échte Achterhoekers echt zo stevig geworteld in de regio? Of schuilen er meer verhalen en verschillende voorouders in ons dan we denken? Natalya Staring van het Erfgoed Centrum Achterhoek en Liemers (ECAL) beantwoordde deze vragen dinsdag 8 oktober bij de Oud Vorden-lezing over het onderzoek ‘Mijn achtergrond, de trek van en naar de Achterhoek 1580-1940’.

“De meeste mensen zijn zich er niet van bewust maar het aantal personen met een migratieachtergrond is verrassend groot. Het geschatte percentage Nederlanders met buitenlandse voorouders is maar liefst 98%!”, aldus de onderzoekster van het erfgoedcentrum tegen de 110 bezoekers in de zaal van hotel Bakker.

Komen en gaan
Het is in de Achterhoek eeuwenlang een komen en gaan geweest van mensen. Staring noemde de 80-jarige oorlog: “De regio raakte ontvolkt doordat men op de vlucht sloeg voor de Spanjaarden. Velen vluchtten de moerassen in; en ook overleden er veel door de pest. Jaren later werd de regio langzaamaan weer dichter bevolkt, met een toestroom van bijvoorbeeld de hugenoten die op de vlucht vanuit Frankrijk in de Achterhoek terechtkwamen en vluchtelingen die tijdens de Dertigjarige Oorlog vanuit het huidige Duitsland overal in deze regio neerstreken.”

Huis en haard
Ook vanuit Nederland vertrokken veel landgenoten naar elders om religieuze of economische redenen. Het tweede deel van de avond stond in het teken van brieven en verhalen van Vordenaren die eind 19e begin 20e eeuw huis en haard verlieten, op zoek naar een beter bestaan.

Zo schreef Mina Eggink-Eskes die in 1871 met haar gezin vanaf de Nieuwstad de overtocht naar Amerikaanse Pella maakte, een jaar na aankomst een brief aan haar vroegere buren Olthuis aan de Nieuwstad, voorgelezen door Anja Menkveld.

Gerda Rossel presenteerde de brief van Teunis Levenkamp die in 1897 vertrok vanuit de Wildenborch naar Sioux-city. Hij beschreef de reis uitvoerig aan zijn achtergebleven familie..
Johan Eskes stuurde in 1927 een brief aan familie vanuit zijn woonplaats Prince Albert in Canada. Wim Ruiterkamp las deze voor, alsmede een compilatie van teksten uit het boek ‘Naar Amerika’ van EJG Bloemendaal. Deze Bloemendaal, geboren in Vorden, was één van de Nederlandse pioniers die enkele jaren in Amerika rondtrok voordat hij zich vestigde in Alton.

Naar aanleiding van de oproep van Oud Vorden hadden zich ook twee gast-lezers gemeld, Hetty van der Kolk en Ben Wagenvoort, die een brief van hun naar Amerika geëmigreerde voorouders voorlazen.

Een avond met verrassend inzicht over wie de Achterhoeker eigenlijk is, en met ontroerende brieven van moedige Vordenaren die 100 tot 150 jaar geleden op zoek gingen naar een beter bestaan.

Veel informatie van deze lezing en van de bijbehorende expositie staat op de website van Oud Vorden.
--------------------------
Op maandag 4 november is de volgende Oud Vorden-lezing, getiteld ‘Sporen van slavernijverleden in Gelderland en Vorden’ door spreker Aschwin Drost. Locatie Hotel Bakker, start 20.00 uur.

Oud Vorden

28/11/2025

15/11/2025

08/10/2025

10/03/2025

04/02/2025

06/12/2024

22/11/2024

01/11/2024

14/10/2024

Adres

Openingstijden

Telefoon

Website

Meldingen

Contact De Organisatie

Snelkoppelingen

Delen

Type