20/04/2024
Griekenland deel 6
“Nee, ik laat jullie er niet uit” of zoiets zegt hij in het Grieks. We zijn in het verlaten havengebied van Thessaloniki waar de taxi chauffeur langzaam rijdt. Hij schudt zijn hoofd. Dit is geen buurt voor ons dat is hem duidelijk. Totdat Tomasso opduikt en duidelijk maakt dat we bij zijn organisatie moeten zijn. Als we een stukje lopen beginnen we het te begrijpen. Achter het gebouw van Wave en voor de medische container van Med’EqualityTeam liggen vele bordelen. Er liggen wat vage bedrijven, een cafeetje en lege pakhuizen. ”Ja het is geen beste buurt maar voor dit werk juist wel. En er is minder politie. Voor mensen zonder papieren is het eigenlijk een “veiliger gebied, veel verblijven hier ook in de buurt en er zitten veel andere NGOs, wat handig is bij doorverwijzen.”
Tommassi neemt ons mee naar de container. Er staat een onderzoeksbank, er is een do**he, er is opslag van verband. Andere dingen worden als er geen spreekuur is ergens anders opgeslagen, te veel kans op diefstal. “We zijn drie dagen in de week open hier in Thessaloniki, er komen mensen met wonden, griep, ontstekingen, schurft en soms ook met hele grote medische problemen. Allemaal mensen zonder papieren voor wie de gezondheidszorg, die al niet best is in Griekenland, bijna onmogelijk te bereiken is. Med’EqualityTeam heeft 2 artsen, een medisch assistent en een verpleegster in dienst (maximum salaris 750 euro in de maand!). Op de twee andere dagen van de week runnen ze een mobiele kliniek in de buurt van een van de kampen. Het zijn met name mannen die hier van de medische zorg gebruik maken. Vrouwen gaan vaker naar een ngo die zich alleen richt op vrouwen. En ze komen ook niet graag in deze buurt.
Med’EqualityTeam werk nauw samen met WAVE die in het gebouw naast de kliniek zit. Als we er komen staan vrijwilligers groente te snijden. Buiten in een container wordt gekookt. In de container is geen water en geen electra. Ze koken op gas. Grote pannen staan te borrelen. “We maken 180 maaltijden per dag. Wat niet op wordt gegeten wordt meegegeven, of voor andere mensen in het kamp waar ze vandaan komen, of voor de volgende dag als lunch/ontbijt” Wave zat eerder in het centrum van Thessaloniki maar werden daar weggekeken door de buurtbewoners die zich stoorden aan de lange rijen veelal buitenlandse mensen. Nu zitten ze in deze buitenwijk achter de haven. Ook Wave draait op vrijwilligers, veel jonge vrouwen die dit doen als hun eerste baan. Vaak horen we dat mensen hier kwamen om een maand of paar maanden te werken, en dan een jaar of zelfs jaren blijven. Werken hier is moeilijk, de verhalen zijn iedere dag weer hartverscheurend, maar het gevoel dat je iets doet dat echt een verschil maakt houdt mensen op de been. Wave heeft ook een soort kledingbank, maar wat we overal horen is dat het moeilijk is om aan tweedehandskleding te komen. Ze hebben ook do**hes. Hun doelgroep is overigens niet alleen vluchtelingen, er komen ook daklozen, roma, Albaniers en Grieken uit de buurt die in de problemen zitten. Wave biedt een luisterend oor, eten, een plek om te zitten. De ruimte waar ze kunnen zitten is licht en prettig.
Het zijn dit soort kleine NGO’s die zorgen voor het overleven van mensen in barre omstandigheden. Ik vraag aan een van de vrijwilligers hoe ze het vol houdt : “ Er is hier een vrouw uit Georgië die al heel lang in Griekenland woont en lang eten kwam bij Wave halen ook voor haar man. Hij is onlangs overleden. Laatst was hier een man uit Palestina, ontsnapt aan het geweld. Ze raakten aan de praat. Zij vertelde over haar pijn over de dood van haar man, hij over zijn pijn over het verschrikkelijke geweld in Gaza. En in die pijn, heel anders maar heel diep, vonden ze elkaar en omhelsden ze elkaar. Hier zijn zoveel verschillende mensen uit verschillende culturen, hier komen ze samen. Dat maakt het mooi”
Op onze laatste avond hebben we nog een gesprek met de coördinator van Wave. Ze vertelt over een bijeenkomst van het netwerk dat het geweld aan de grenzen probeert te monitoren. Waar moeten wij op inzetten. Wat is het meest dringend? We leggen onze bevindingen en die van haar naast elkaar. Kort gezegd komt het hier op neer:
Er zijn geen veilige en legale routes naar Europa voor mensen op de vlucht. Zolang ze vluchten hebben ze niet de juiste papieren en daarom moeten ze zware en moeilijke/vreselijke routes afleggen, over zee, door de woestijn, in handen van mensensmokkelaars. Als al het geld dat nu wordt uitgegeven aan mensen tegenhouden, terugduwen, opsluiten zou worden uitgegeven aan opvang, mensen laten werken en ze menswaardig behandelen was dat goedkoper en humaner.
Het Griekse asielsysteem functioneert niet, diensten worden niet geleverd zoals vastgelegd in de wet (zoals gezondheidszorg, werkverschaffing, etc). Bovendien worden asielzoekers bovenmatig afgewezen terwijl ze een legitieme claim hebben.
Mensen op de vlucht zijn kwetsbaar, de organisaties die hen willen helpen vaak ook. De hulp aan vluchtelingen komt grotendeels neer op mensen die zich het lot van hen aantrekken. En net als in Nederland zie je ook hier dat de steun aan kwetsbare mensen op de schouders ligt van andere kwetsbare organisaties.
De organisaties hebben geld problemen en daarnaast is er ook een duidelijk waarneembare shrinking human rights space voor de NGO’s die steun bieden aan mensen op de vlucht, soms met criminalisation als gevolg, waardoor zij minder goed hun werk kunnen doen. Na 9 dagen tussen de NGO’s is me nog duidelijker geworden hoe we allemaal moeten blijven opletten en dat wat hier gebeurt niet op zichzelf staat. De Europese politiek, daar zijn wij allemaal onderdeel van. Niet alleen hier in Griekenland maar ook in Nederland. En zelfs in de landen van herkomst. Mensen vluchten naar veiligheid omdat er dingen echt niet goed gaan. Ze hopen in Europa veiligheid te vinden, die bieden we vaak niet. Het beeld van de opgeluchte mensen op Le**os, staat in schril contrast met de beelden in het kamp in Calais dat ik bezocht in september 2022 en dat werd weggebulldozerd en waar honderden mensen in stilte toekeken hoe hun simpele woonconstructies kapot werden gemaakt. Waarna het licht in hun ogen nog wat verder uitging.
We gaan in Europa op een onmenselijke manier met vluchtelingen om. Ik heb deze dagen veel aan de familie Dake gedacht, hun dromen van vrede en mensenrechten. Zij zijn allang overleden, maar ook zij zouden zich hiervoor hebben ingezet. Alle mensen hebben recht op een leven waarin ze tot bloei kunnen komen. Waar je ook vandaan komt, waar je ook heen gaat. En dus gaan we door met het steunen van de organisaties in Griekenland. En hopen we dat velen daaraan mee gaan doen.
