07/08/2024
Blauwtong verslag van onze hoofdherder
5:45u, een zomerochtend. De zoveelste warme dag dus ‘tropenrooster’ draaien om de schapen zoveel mogelijk koele vreetuurtjes te geven. Ook schapen vinden dit onmogelijk vroeg en liggen nog wanneer ik bij de wolvennetten aankom. Een klein deel staat recht terwijl ik de netten lospeuter maar slechts een minderheid rekt zich uit zoals eigenlijk hoort. Het merendeel blijft ongemakkelijk liggen, veel strakke bekjes, oren halfstok in plaats van vrolijk en fier voorwaarts gericht. Ze wakker ‘roepen’ helpt niet - de hond moet erbij om ze uit het raster te helpen maar met veel beleid en zo rustig mogelijk. Een paar tientallen gaan vrolijk mekkerend voorwaarts, meteen boompjes of grassen eten. De overige dieren, zo’n 200, gaan eerder strompelend het raster uit. Enkele willen helemaal niet en moeten met zachte dwang in beweging worden gezet. Uiteindelijk is de helft van de kudde met de bekjes aan het voer, zij het bij de meeste met weinig enthousiasme en aan een traag tempo, een beetje zoals ik wanneer je mij spruitjes voorschotelt. De andere helft knabbelt zelfs helemaal niet en staart wat in het luchtledige. Twee dieren proberen bij de kudde weg te geraken - eentje wil zich in braamstruiken verstoppen, de ander lijkt vastberaden het ven in te willen duikelen met de blik op oneindig. Na de derde keer haar tegenhouden, blijft ze staan en gaat drinken. Ze houdt niet meer op met drinken maar spuugt het water even snel weer uit als dat het erin gaat. Die twee mogen zo met de taxi naar de kooi. Intussen is een deel van de schapen al weer gaan liggen en we zijn niet eens een kwartier op pad.
Zoveel last van het vroege uur, of van de warme dagen? Was het dat maar.
(Als je alleen maar vrolijke dingen wil lezen/zien, kan je beter nu niet verder lezen en geen plaatjes aanklikken.)
Dit beeld is sinds iets meer dan een week de nieuwe realiteit, want ondanks een dure vaccinatieronde begin mei is ook de Stroomdalkudde stevig geveld door Blauwtong.
Ik kan wat hebben - leed en de dood horen ook bij het leven, nog meer als je dieren houdt en helemaal als je schapen houdt. Maar voor de zoveelste keer in de afgelopen tijd sta ik met tranen in de ogen naar de kudde te kijken die een schim is van zichzelf, van wat ze amper 10 dagen geleden nog was. Dieren met holle flanken, kromme ruggen, zichtbare ribben, stramme pootjes, gebrek aan eetlust en een totaal gebrek aan energie. Sommige zonder reden extreem gestresst en angstig, andere apathisch, sommige met geschift gedrag. Veel gezwollen poten, snoeten of zelfs de hele kop opgezwollen.
En dan heb ik het nog niet over het drama van de dagelijks aangroeiende ziekenboeg bij de kooi - dieren die niet meer kunnen lopen, of net zóveel pijn hebben in de poten dat ze niet meer willen liggen en uitgeput met de kop op een hek steunen om wat te rusten. Dieren die niet eten of drinken, of net graag willen eten en drinken maar alles blijven uitbraken. Dieren met kapotte lippen, tongen en tandvlees en absurd hoog oplopende koorts. Dieren die haast stikken van het vocht in hun longen of van hun niet aflatende kwijlen of door hun verlamde slokdarm. Meerdere schapen hebben al het loodje gelegd en dat zullen er waarschijnlijk nog heel wat meer worden. Sommige sterven heel snel en glippen zo uit je handen nog voor ze goed en wel hebben laten merken dat het foute boel is. Andere kennen een lange lijdensweg, waarbij elke dag de moeilijke afweging moet worden gemaakt of ze nog een kans maken of dat het uitzichtloos is.
We doen wat we kunnen met man en macht. We houden de schapen zo lang mogelijk in de kudde - bij het hoeden hebben ze zo de grootst mogelijke variatie aan zacht voer voor ‘zelfmedicatie’, iets waar schapen goed in zijn; en de allerminste stress, want bij het minste beetje stress kukelen ze zo om en uit de kudde en in de taxi en naar de kooi is allemaal veel stress voor een ziek schaap. We doen iedere ‘verplaatsing’, en dat is in de huidige toestand niets meer dan een kilometer en bij voorkeur minder, ultra traag en hoedend en helpen de vele achterblijvers met beleid om bij de kudde te blijven.
De dieren die naar de ziekenboeg moeten, krijgen pijnstilling en ontstekingsremmer, sommige antibiotica om neveninfecties te bestrijden, vitamineboosters, zoveel mogelijk zacht en smakelijk voer, of een laatste bezoekje door de dierenarts wanneer ze het niet gaan redden. Maar het is vooral veel machteloos toekijken naar tandenknarsende dieren ondanks pijnstilling, dieren die de ene dag er nog goed bijlopen en de volgende dag een doodziek wrak zijn, dieren die wel honger hebben maar met eten niets kunnen door hun kapotte bekjes. ‘Oude’ zieken van een maand geleden die graatmager zijn ondanks dat ze al 2 weken goed eten en geen koorts meer hebben - zo mager dat eentje doorligwondes krijgt ondanks een zacht bed.
In deze sector draai je toch al idioot lange dagen maar 16u per dag in de weer is nu geen uitzondering om zowel de gezonde, semi-gezonde als doodzieke dieren allemaal te verzorgen. De nachtrust is kort en slecht want het huidige beeld én de voorspellingen rondom de duur en heftigheid van deze Blauwtong-uitbraak geven deze herder nog meer kopzorgen dan er toch al waren.
De kudde loopt nu nog in Zeegse en moet daar een dezer toch eens weg geraken, hoedanook. Dat gaan we een keer op het meest onmogelijke vroege uur proberen om zo min mogelijk weggebruikers voor de voeten te lopen. Aan de mensen uit de omgeving die komende tijd misschien dan toch achter de kudde belanden, die aan amper 1km per uur van A naar B sjokt, vraag ik om alsjeblieft nog meer geduld op te brengen dan je anders al doet, eventueel rechtsomkeer te maken en een andere route te zoeken en mee te duimen dat deze ellende snel ophoudt. 🙏🙏
