Natuurhistorisch Genootschap in Limburg

Startpagina
Nederland
Roermond
Natuurhistorisch Genootschap in Limburg

Het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg is een vereniging van professionele- en amateur veldbiologen die onderzoek uitvoeren in Nederlands Limburg.

Het Heuvelland, het Maasdal en de Peel zijn Limburgse gebieden die voor Nederlandse begrippen een grote verscheidenheid aan planten en dieren herbergen. Al vroeg trok het bijzondere karakter van deze landschappen de belangstelling van mensen die de natuur in het veld bestudeerden. Reeds in 1910 organiseerden zij zich in het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg. Vandaag de dag zijn vele veldwaar

nemers en natuurliefhebbers lid van deze provinciale vereniging. Het doel, "het bevorderen van de biologische en geologische studie in Limburg en het beschermen van natuurwetenschappelijke en cultuurhistorische waarden", is in al die jaren niet veranderd. Nog altijd is het Genootschap in zijn opzet uniek voor Nederland. Het Natuurhistorisch Genootschap is een provinciale vrijwilligersvereniging met als kerntaak natuuronderzoek in de provincie Limburg. De activiteiten van het Genootschap zijn opgesplitst in een aantal gespecialiseerde studiegroepen en regionaal verdeeld over een vijftal kringen.

09/03/2026

LAND VAN ONS & KORSTMOSSEN

Op donderdag 12 maart zijn er bij Kring Roermond weer twee lezingen. Aanvang: 19.30 uur in De Groene Transformator, Bredeweg 10z, Roermond

Land van Ons
Land van Ons is een landelijke coöperatie die namens haar deelnemers landbouwgrond koopt in Nederland. Het doel: de biodiversiteit in het boerenland herstellen door natuurinclusieve landbouw. Pachters kunnen hier kleinschalig boeren. Land van Ons heeft inmiddels ruim 400 hectare boerenland in eigendom. In Limburg liggen 2 percelen van Land van Ons, in Swalmen en Castenray. Fred Langelaan (Perceelcoördinator Swalmen) komt vertellen over de aanpak van Land van Ons en gaat dieper in op het perceel in Swalmen: https://landvanons.nl/. Een deel van het Land van Ons in Swalmen wordt gepacht door de coöperatieve boerderij Land van Baexen. Het motto van Land van Baexen is ‘samen duurzaam voedsel verbouwen’. Land van Baexen produceert verse groenten van het seizoen. Lekker en gezond. Een vaste boer verzorgt het werk op het land, maar als lid beslis je mee over wat er verbouwd wordt en mag je (als je dat leuk vindt) meehelpen. Gerlie Bremmers (lid Land van Baexen) vertelt over de dagelijkse praktijk op het Land van Baexen.

Korstmossen langs de Grensmaas
Mossen en korstmossen worden vaak in een adem genoemd, maar zijn geheel verschillende organismen. Mossen zijn kleine planten die zich via sporen voortplanten. Een korstmos is een samenlevingsverband tussen een schimmel en een alg en/of een cyanobacterie, die samen een nieuw organisme vormen. Korstmossen komen voor in een grote variatie aan vormen en kleuren. De bekendste soorten zijn waarschijnlijk de vele soorten bekertjesmossen en de rendiermossen op de droge heiden. In Nederland is het voorkomen van circa 950 soorten bekend. Hiervan zijn inmiddels ook weer zo’n 120 soorten verdwenen als gevolg van (lucht)vervuiling en klimaatverandering. Ongeveer de helft van de soorten gaat sterk achteruit of is zeer zeldzaam. De duinen, hoge zandgronden en het Zuid-Limburgse heuvelland zijn het rijkst aan korstmossoorten. Het rivierengebied wordt minder met korstmossen geassocieerd en hier wordt ook beduidend minder naar deze soortgroep gekeken. Toch zijn hier recent diverse zeldzame soorten gevonden. Ecoloog Rob Geraeds zal een algemene ecologie van korstmossen toelichten en recente vondsten van een aantal karakteristieke en zeldzame soorten langs de Grensmaas bespreken.

05/02/2026

GLADDE SLANG EN GROTE WATERNAVEL

Op donderdag 12 februari zijn er bij Kring Roermond weer twee lezingen.
Voor de pauze gaat Frank Heinen in op de Gladde slang. De Gladde slang is de geheimzinnigste en waarschijnlijk minst bekende van onze drie inheemse slangensoorten. Het is een schuw dier dat zich niet heel makkelijk laat zien. Dankzij langjarig onderzoek in de Meinweg, Peel en Maasduinen weten we echter steeds meer over dit illustere en ongrijpbare reptiel. Frank Heinen neemt u mee in de leefwereld van de Gladde slang en vertelt onder meer hoe het in Limburg gaat met de soort. En u komt ook te weten hoe dit mooie en ongevaarlijke dier nu eigenlijk aan zijn naam komt…
Na de koffie luisteren we naar Wouter Jansen die ingaat op de Grote waternavel. Niet alleen op het land, maar ook in onze watergangen hebben we tegenwoordig te maken met invasieve exoten. Een relatief nieuwe exoot is de grote waternavel, een moerasplant uit de klimopfamilie die van nature voorkomt in Noord-Amerika. Ecoloog Wouter Jansen bespreekt in zijn presentatie de eerste kennismaking met de soort en gaat in op de verspreiding en bestrijding van de grote waternavel.

Tijd: 19.30-21.30
Locatie: De Groene Transformator, Bredeweg 10z, Roermond
Foto: Frank Heinen

03/02/2026

LEZING OVER EUGENE DUBOIS

Aanstaande maandag 9 februari verwelkomen we als spreker Wiel Schins. Hij zal ingaan op de bekende Limburger Eugène Dubois die in het verre Java onderzoek deed naar de herkomst van de moderne mens. Als kleine jongen al werd Eugène Dubois (1858-1940) uit Eijsden letterlijk meegesleept naar de natuur, waar zijn vader kruiden zocht voor zijn apotheek. Hij ging zelf ook op zoek naar fossielen en werd op de Rijks-HBS te Roermond geconfronteerd met de theorieën rond de evolutie van de mens. Dat was in die tijd een heikel thema, dat de gemoederen sterk beroerde. Bij zijn geboorteplaats Eijsden ontdekte Dubois een diep g*t en vond er menselijke botten. Daar nam hij de beslissing in Nederlands-Indië te gaan zoeken naar de ontbrekende schakel tussen aap en mens. Dat lukte hem, maar de wereld wilde hem niet geloven. Nu kennen we zijn vondst als Homo erectus, de eerste rechtop lopende menssoort. Dorpsgenoot Wiel Schins bracht het leven en werk van deze nu wereldbekende pionier in kaart. Het avontuur van een eigenzinnig en eenzaam mens.
Zoals gebruikelijk vindt deze lezing plaats in het Sjtaater Hoes, Schaesbergerstraat 27, 6467 EA Kerkrade. De lezing start om 19.30 uur, de zaal is iets eerder open.

21/01/2026

G E N O O T S C H A P S D A G

De Genootschapsdag 2026 wordt gehouden op zaterdag 31 januari a.s. in Don Bosco in Heel
Tijdens het ochtendprogramma lichten leden van de studiegroepen in korte presentaties bijzondere soorten op hun studiegebied toe. In de middag worden langere lezingen verzorgd. Tijdens de Genootschapsdag wordt ook de jaarlijkse algemene ledenvergadering van het Natuurhistorisch Genootschap georganiseerd. Juist door deze op onze ontmoetingsdag te organiseren, hopen we veel leden te mogen begroeten op de jaarvergadering.

Programma
Het programma start om 10.00 uur (zaal open om 9.30 uur) en duurt tot 16.00 uur. De dag wordt afgesloten met een gezellige borrel.
Dagvoorzitter is Harry Tolkamp.

Ochtendprogramma (10.00 - 12.00 uur)

• De Weidesprinkhaan in Limburg. Harry van Buggenum (Sprinkhanenstudiegroep)
• Het Waterlepeltje. Jan Hermans
• Noodmaatregelen voor de Vuursalamander in het Bunderbos. Naomi Lambrikx (Herpetologische Studiegroep)
• Het Natuurhistorisch Museum in de toekomst. Jacobien Peeters (Natuurhistorisch Museum Maastricht)
• Dood doet leven. Julia van Knippenberg (Ark Rewilding)
• De Maasduinen. De natuur van Noord-Limburg. Reinier Akkermans
• Algemene ledenvergadering – Math de Ponti

Middagpauze 12.00-13.30 uur.
Tijdens de middagpauze kunt u gebruik maken van de lunch, hiervoor kunt u zich aanmelden via de website of via reply op deze mail. Daarnaast kunt u de boekenmarkt met nieuwe en tweedehands boeken bezoeken.

Middagprogramma (13.30 - 16.00 uur).

Het Weerterbos – Carlo van Seggelen (Het Limburgs Landschap).
Herintroductie van de Muurhagedis op de Sint-Pietersberg. Cridi Frissen-Moors (CNME Maastricht & Regio).
Ecologie van de Vermiljoenkever Rob Geraeds

14.30-15.00 uur Theepauze

Hamsterreservaten redding voor Limburgse akkervogels?– Boena van Noorden
Giftige paddenstoelen – Mark Smeets (Paddenstoelenstudiegroep).
16.00 uur afsluiting en borrel

Locatie
De Genootschapsdag vindt plaats in Cultureel Centrum Don Bosco, Mgr. Savelsbergplein 100 te Heel. In de buurt is voldoende parkeergelegenheid.

Aanmelden
Deelname aan de Genootschapsdag is gratis. We verzoeken u om zich aan te melden via https://genootschapsdag.nhgl.nl
Wanneer u gebruik wilt maken van de lunch geldt een bijdrage van € 12,00.
Graag tot 31 januari!

17/01/2026

LENTEWANDELING SELZERBEEKDAL

Onder de noemer 'Winterwandeling' leidden Olaf Op den Kamp en Math de Ponti voor het Natuurhistorisch Genootschap vandaag een wandeling door het Selzerbeekdal. Lentewandeling was de betere titel geweest, want bij een heerlijk zonnetje, 12 graden en geen zuchtje wind leek het even wel lente. Dat dacht de natuur ook, in de wegberm zat een Levendbarende hagedis (Zootoca vivipara) te zonnen, een Citroenvlinder (Gonepteryx rhamni) vloog rond en de eerste Sneeuwklokjes (Galanthus nivalis) begonnen te bloeien.
We begonnen met koffie en gebak bij de Kornuiten van Koraal in Lemiers en wandelden langs de neo-gotische kerk van Lemiers naar Oud-Lemiers. Daar zagen we voor de oude Catharinakapel de historische grenssteen van het Aachener Reich uit 1450.
Via het bruggetje staken we de Selzerbeek over naar Duits Lemiers en wandelden langs Kasteel Genhoes en de oude oliemolen van Lemiers. Daarna verder langs de Pützbenden, een natuurreservaat dat beheerd wordt door NABU Aachen.
Via een veldweg langs een graft, waar we Wilde marjolein (Origanum vulgare), een Heideslak (Helicella itala) en de rozetten van sleutelbloemen zagen, liepen we richting Mamelis.
Bij de voorde stond ook een grenssteen van het Aachener Reich, al was deze minder goed herkenbaar.
Via een modderig pad klommen we omhoog naar Gut Bergwiese aan de rand van het Kolmonderbos, het bos boven abdij Benedictusberg. Daar bloeiden de eerste Sneeuwklokjes.
In de prikkeldraad langs de bosrand hingen de stugge haren van Wilde zwijnen (Sus scrofa). We staken de verkeersweg over en bereikten Kasteel Nyswiller met een machtige plataan ervoor. Ook zagen we de oude Dionysiuskerk van Nyswiller. Vanaf de sportvelden leidde een pad langs de Selzerbeek in de richting van Wahlwiller. Onderweg zagen we vraatsporen en een heuse dam van de Bever (Castor fiber).
In Wahlwiller zaten Kramsvogels (Turdus pilaris) in de graften waar de meidoorns veel bessen droegen. Ook bloeide hier de Hazelaar (Corylus avellana). We zagen ook een monument voor de schuilkelder die hier vroeger in de graft was aangelegd.
We staken de Rijksweg over en liepen achterlangs de zagerij van Wahlwiller naar het Geuldal. Bij Partij bereikten we een fraai natuurontwikkelingsgebied waar de Geul weer vrijelijk mag meanderen.
Niet veel verderop zagen we de monding van de Selzerbeek in de Geul. Haar weg zat erop, de onze nog niet helemaal.
Via A gene Bek aan de voet van de Gulperberg bereikten we Wittem waar we bij cafe In den Roden Leeuw met heerlijke warme soep en een koud biertje de dag afsloten.

08/01/2026

LEZING HISTORISCH BOSGEBRUIK
Op donderdag 8 januari verzorgt Olaf Op den Kamp voor Kring Roermond van het Natuurhistorisch Genootschap een lezing over het Historisch gebruik van bossen' "Hoe houtskoolstokers, eekschillers en varkenshoeders het bos gebruikten"
Dit verhaal is het resultaat van een jarenlange studie naar de geschiedenis van de bossen in de Eifel. Oude bomen zijn levende monumenten en oude bossen zijn dit mogelijk nog meer. Zij getuigen namelijk van een bosgebruik dat heden ten dage niet meer kennen. Veel bossen werden in het verleden niet als natuurreservaat beheerd, maar intensief gebruikt. Zo werd in de Eifel op grote schaal houtskool gestookt uit het hout uit de beukenbossen. Deze houtskool werd onder meer gebruikt door de koperslagers uit Stolberg, maar ook de ijzerindustrie in het Schleidener Tal.
Eikenbossen werden regelmatig omgehakt om de bast van de eiken te schillen om de zich daarin bevindende tannine te kunnen gebruiken voor het looien van leer.
Plekken waar het bos open was, werden gebruikt als "Schiffelland", tijdelijke akkers of weidegronden voor het vee. Op plekken waar het bos te intensief gebruikt werd, kwamen tenslotte helemaal geen bomen meer op en ontstond een heidegebied. Ten tijde van de Pruisische bezetting van het Rijnland, in het begin van de negentiende eeuw, plantten Pruisische bosbouwers hier de snelgroeiende Fijnspar aan. De Letterzetter maakt momenteel razendsnel korte metten met de oude sparrenaanplant. Daardoor gaat er tegenwoordig heel veel hout naar de talloze houtzagerijen in de Eifel die het tempo amper kunnen bijbenen. Tijdens deze lezing ervaart u van alles over de geschiedenis van de bossen in de Eifel.
Donderdag 8 januari 19.30 uur-21.30 uur, De Groene Transformator, Bredeweg 10z, Roermond

02/01/2026

LEZING OVER WILD ZWIJN EN EEKHOORN

Op maandag 12 januari zijn bij Kring Heerlen er twee lezingen over het Wild zwijn door Reinier Akkermans & over de Eekhoorn door Olaf Op den Kamp.
Het Wild zwijn was in het verleden een soort die we alleen kenden uit de Eifel, Ardennen en Nationaal Park de Meinweg. Daar werd binnen een bepaald, omrasterd gebied een kleine populatie van dit hoefdier gedoogd. Later kwam daar ook het Meerlebroek bij. Wandelend op de Meinweg vluchten ze voor je weg. Daar mogen ze aanwezig zijn, maar daarbuiten geldt in Limburg een nul-optie beleid. Binnen het hek rondom de Meinweg worden de zwijnen beheerd, daarbuiten worden ze afgeschoten. Toch zijn overal sporen van Wilde zwijnen te zien: in bossen, op akkers en soms zelfs op sportvelden. Vrijwel overal in Limburg zijn Wilde zwijnen aanwezig. De aanwezigheid van deze soort betekent nogal wat voor onze natuur. Enerzijds zijn de zwijnen een enorme verrijking omdat ze zorgen voor het regelmatig omwroeten van de bodem waardoor de gesloten grasmat open wordt gemaakt. Anderzijds bedreigen ze daarmee bijzondere vegetaties. Waar komen al deze dieren vandaan? Is het één grote familie of hebben ze een verschillende herkomst? Zijn de zwijnen nog te stoppen? Moeten we er mee leren leven ? Een tipje van de sluier opgelicht: de opmars van het Wilde zwijn heeft onder andere te maken met de klimaatopwarming. Wilt u het verhaal van het Wilde zwijn horen? Reinier Akkermans zal op de kringavond van het NHGL uitgebreid ingaan op de problematiek van het Wilde zwijn.
Na de pauze neemt Olaf Op den Kamp u mee in het leven van de Eekhoorn. Wanneer u dacht deze bij iedereen bekende soort te kennen, kunt u tijdens deze lezing vast nog het een en ander leren. Zo leert u eekhoornnesten herkennen, leert u meer over het voedsel van deze soort en maakt u ook kennis met de in onze contreien aanwezige exotische eekhoorns.
Deze lezing begint om 19.30 uur in het Sjtaater Hoes, Schaesbergerstraat 27, 6467 EA Kerkrade.

09/12/2025

DE MAAS VAN BRON TOT MONDING

Op donderdag 11 december geeft Math de Ponti in de Groene Transformator (Bredeweg 10, Roermond) namens de Kring Roermond van het NHGL een lezing over de Maas. ‘Mooder Maas’ ontspringt op het plateau van Langres in Frankrijk, 500 kilometer zuidwaarts van Roermond. Van een slingerende beek door agrarisch land zwelt ze aan tot een bevaarbare rivier in Noord-Frankrijk. Daarna stroomt ze België in en passeert Dinant, Huy en Namen om vlak bij Maastricht Nederland binnen te stromen.

Langs de Maas vinden tegenwoordig veel natuurherstelprojecten plaats. De Grensmaas en de Lus van Linne zijn daar mooie voorbeelden van. De dankzij natuurherstel ecologisch opgetuigde uiterwaarden van de Maas vormen belangrijke corridors voor planten en dieren. Daar horen ook haar zijbeken en rivieren bij, zoals de Roer, Swalm en zuidelijker de Geul.

Tijdens de lezing zal Math de Ponti bijzonderheden, met name op het gebied van rivierdynamiek, flora en fauna, over het stroomgebied toelichten met dia’s. Ook zal Math persoonlijke belevenissen aan bod laten komen. De avond duurt van 19.30 tot 21.30 uur en de toegang is gratis.

27/11/2025

DE LIMBURGSE VOGELAVOND 2025
VRIJDAG 28 NOVEMBER 2025

Onder de titel “Vleugels over Limburg” organiseren de Vogelstudiegroep van het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg en de Vogelwacht Limburg ook dit jaar weer de Limburgse Vogelavond en wel op: vrijdag 28 november 2025 in het Cultureel Centrum Don Bosco in Heel, Monseigneur Savelbergweg 100.

We starten om 19:00 uur met koffie en vlaai. Na de opening door dagvoorzitter Max Berlijn vertelt Kester Freriks (essayist, roman- en natuurschrijver) over de ooievaar. Hij gaat in op de bijzonderheden, wetenswaardigheden en de ontwikkeling van deze soort in Limburg. Na de pauze volgt er aan de hand van de 4 jaargetijden een (foto)presentatie* van dagvoorzitter Max Berlijn over (bijzondere) vogels in Limburg. We sluiten rond 22:00 uur.

Een interessante en leerzame avond die de vogelliefhebber ook de gelegenheid biedt om onderling kennis te maken en ervaringen te delen. Deze avond is – zoals gebruikelijk – voor iedereen gratis.

19/11/2025

WERKGROEP DRIESTRUIK

Op de eerste zaterdag van november organiseerde de Werkgroep Driestruik een regenachtige Natuurwerkdag.

Bij de start werd het informatiebord bij een van de betonpoelen door de gedeputeerde Elianne Demollin onthuld.
Daarna gingen de Welpen en Blauwe vogels van de scouting René Hoppener aan de klus beginnen.
De scouts werden begeleid door de leden van de werkgroep Driestruik (Johan, Stephan, Hans, Leo, Marion & Koos).
De werklocatie was rondom het pijpenstro-veldje.

De locatie Driestruik is een van de 3 locaties in Limburg die al vanaf het begin meededen met de Natuurwerkdag, deze keer was het de 25ste keer.
Na afloop werden de scouts getrakteerd op warme pompoenen soep met een broodje kaas of knakworst.
We kunnen met zijn allen terugkijken naar een geslaagde Natuurwerkdag.

De volgende werkdag is op Zondag 23 november, begint om 10.00 uur weer bij de Zinkenpoort.
Dan gaan we op dezelfde locatie verder werken, er staan nog enkele grote Amerikaanse vogelkers die bewust gespaard waren op de scouting dag.

18/11/2025

BOEK VERSCHENEN OVER DE MAASDUINEN

Bij de Stichting Natuurpublicaties Limburg (SNL) is in november een nieuw boek verschenen over het oostelijke deel van Noord-Limburg. Het boek ‘De Maasduinen’ beschrijft de bijzondere natuur tussen grofweg Venlo en Nijmegen. In dit boek komen maar liefst 20 natuurgebieden aan bod met de hier aanwezige biotopen en de daarin voorkomende flora en fauna. Maar het boek is meer, per gebied komen ook de (landschaps-) geschiedenis en geologie aan bod, aangezien deze hun stempel op de hier aanwezige natuur hebben gedrukt.
Het boek begint met een hoofdstuk over de geologie en geomorfologie van het Maasduinengebied dat de langste gordel rivierduinen van Nederland kent. In een tweede hoofdstuk gaat het over de stempel die de mens – van de prehistorie tot nu – op het landschap heeft gezet.
Daarna volgen de 20 natuurgebieden. De beschrijving hiervan begint in het noorden van de provincie, bij de Mookerheide en de Sint-Jansberg en gaat dan via het dal van de Niers naar het zuiden. Kenmerkend voor de Maasduinen zijn de heidegebieden zoals de Bergerheide, de Groote Heide bij Venlo en de Gennepse Hei en de vele vennen. Bij de Ravenvennen is daarvan een grote concentratie aanwezig, evenals in het Bergerbos en het Zwart Water. De natuur langs de Maas komt aan bod in het hoofdstuk over het Heukelomse Beekdal, de Stalberg en de natuurgebieden in de Noordelijke Maasvallei. Landgoederen als die bij Bleijenbeek, de Hamert en Arcen hebben niet alleen een rijke geschiedenis, maar ook een bijzondere biodiversiteit. Ontginningsgebieden waar de natuur langzaam de hoofdrol overneemt als de Walbecker- en Dorperheide en het Jammerdal blijken een verrassende flora en fauna te herbergen. Dat geldt ook voor natuurontwikkelingsgebieden als het Straelens broek en het Vreewater.
Ieder hoofdstuk is rijk geïllustreerd met fraaie natuurfoto’s van de landschappen in de gebieden en de daar aanwezige flora en fauna. Ook is er bij ieder hoofdstuk een wandelkaart opgenomen waarmee het gebied zelf bezocht kan worden. Deze is uiteraard weer voorzien van een QR-code waarmee u ook de gpx-bestanden en de pdf van de wandelroute kunt downloaden.
Naast de eigenlijke hoofdstukken zijn in het boek ook meer dan 60 kaders opgenomen waarin bijzondere soorten uit de regio aan bod komen of historische of geologische wetenswaardigheden worden uitgediept.

SPECIFICATIES
De Maasduinen. Natuurlijk Noord-Limburg.
Redactie: Reinier Akkermans, Jan Erik Kikkert, Olaf Op den Kamp, Louis Reutelingsperger, Edmond Staal.
480 pagina’s, meer dan 1000 kleurenfoto’s, 20 wandelroutes. Formaat 16,5 x 24,5 cm. Gebonden in een harde kaft.
ISBN 9789074508445. Prijs € 25,00, ledenprijs € 20,00.
Uitgever: Stichting Natuurpublicaties Limburg. Te koop bij het Natuurhistorisch Genootschap via [email protected].
Aan bod komen de volgende gebieden:
• De Mookerheide
• Sint-Jansberg
• De Zelderse Driessen
• De Gennepse Hei
• Het Bergerbos
• Landgoed Bleijenbeek
• Heukelomse Beekdal
• De Bergerheide
• Landgoed De Hamert
• De Stalberg
• Dorper- en Walbeckerheide
• Landgoed Arcen
• Straelens Broek
• De Ravenvennen
• Het Vreewater
• Het Zwart Water
• De noordelijke Maasvallei
• Groote Heide Venlo
• Het Jammerdal
• De Holtmühle

Adres

Kapellerpoort 1
Roermond
6041HZ

Telefoon

+31475386470

Website

http://www.nhgl.nl/

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Natuurhistorisch Genootschap in Limburg nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.