In de eerste helft van de vorige eeuw waren er in Nederland veel b***tschepen van het type zoals de “St. Ze onderhielden vaak ook vaste b***tdiensten tussen dorpen en steden. In de tweede helft van de 20e eeuw is de b***tvaart volledig verdwenen als gevolg van de vervoersmogelijkheden over de weg. Het dorp Oudega heeft vanouds veel relaties met het Friese waterwegennet. De rol als hoofdplaats van
de grietenij Smallingerland in het verleden zal daaraan zeker ook in belangrijke mate hebben bijgedragen. Hier waren het als laatsten Hans en Wietze Welling, die eerst met een skûtsje en later met het motorschip “De Twee Gebroeders”, vanuit Oudega b***tdiensten op Leeuwarden onderhielden. Deze b***tdienst voorzag lange tijd in een grote behoefte.Vaste dagen voor de b***tdienst op Leeuwarden waren de maandag (vice-versa), de donderdag (heen) en de vrijdag (terug). De te vervoeren artikelen waren inboedels, kruidenierswaren, alcoholica (Bokma), bier en frisdrank, fietsen, kleinvee, smederijartikelen en houtwaren. In het voorjaar werden grote aantallen kievitseieren bij poelier De Jong in Leeuwarden afgeleverd. De belangrijkste taak was echter het vervoer van boter en kaas, of aanverwante artikelen van de Oudegaaster zuivelfabriek “De Hoop”. Deze fabriek is echter in 1965, door fusie met de zuivelfabriek van Opeinde, opgeheven. Hierdoor en door het in die tijd opkomend wegvervoer, viel dan ook het doek voor de b***tdienst. De laatste reis was in september 1966, met als laatste schipper Wytse Gjalts Welling . ”De Twee Gebroeders” werd verkocht aan de familie Van der Werf in Rottevalle en is helaas daarna uit het zicht verdwenen. De “Wâl”in Oudega, het haventje, is er nog steeds en vervult nu de rol van jachthaven. De voormalige b***tdienst komt in het dorp nog regelmatig in verhalen en anekdotes naar voren. Toen in 2004 de heer Bij de Ley met de “St. Michaël” een ligplaats in de haven van Oudega kreeg, werd daar in het dorp enthousiast op gereageerd. De “St. Michaël”, met eveneens een verleden als b***tschip, was een blikvanger in de haven. Niet alleen de mensen uit het dorp, maar vooral ook de passanten in de jachthaven hadden veel belangstelling voor het historische schip. De schip werd regelmatig voor trouwfoto’s gebruikt. Michaël” en “De Twee Gebroeders” hebben veel van elkaar weg. Ze zijn van een type dat in die tijd gangbaar was. Nu het dorp niet meer kan beschikken over ”De Twee Gebroeders”, wordt met het beeld van de St. Michaël in de haven van Oudega de sfeer van vroeger weer op een prachtige manier in leven gehouden. Toen de familie Bij de Ley in 2005 aangaf het schip te willen verkopen, hebben een aantal Oudegaasters, waaronder Wietze Welling (zoon van de oud-b***tschipper Hans), het plan opgevat dit b***tschip voor Oudega te behouden. Met de steun van een aantal ondernemers/liefhebbers uit Drachten werd daartoe een stichting in het leven geroepen. De stichting zou in eerste instantie het onderhoud op zich nemen en wilde het schip geleidelijk aan zo veel mogelijk in oorspronkelijke staat terugbrengen. Daarbij werd ook de eigendom van het schip bij de stichting ondergebracht. Jan en Hiltsje bij de Ley bleven als schipper opereren. De St. MIchaël in Oudega is echter toe aan renovatie. De stichting staat echter voor een moeilijke opgave. Het verwerven van de nodige financiën zal van het stichtingsbestuur veel overtuigingskracht, geduld en doorzettingsvermogen vragen. De overtuiging echter, dat het uiteindelijke resultaat tot het behoud van een stuk maritiem cultureel erfgoed zal leiden, waar de Friese bevolking en de overige recreanten tot in lengte van jaren van zal kunnen genieten,
heeft er voor gezorgd dat unaniem is besloten de schouders er onder te zetten. Meer concreet bestaat het voornemen bijdragen aan te vragen bij overheden en niet-gouvernementele organisaties, met het behoud van cultureel erfgoed als doelstelling. Daarnaast zal het bedrijfsleven worden benaderd, terwijl, daar waar mogelijkheden liggen, particulieren zullen worden aangesproken. Waarbij mogelijk deze facebook pagina een rol zou kunnen vervullen.
