04/11/2026
Hanneke Oltheten : Verslag Paddenstoelenexcursie zaterdag 31 oktober.
Een prachtige herfstdag, vrijwel geen wind, niet al te koud, wat mistig vochtig weer. Prima weer om paddenstoelen te gaan bekijken. Voordat wij op pad gingen gaf Arie Dwarswaard eerst een korte les over paddenstoelen. De meest gestelde vragen over paddenstoelen: “Is deze paddenstoel giftig? Is hij eetbaar”. Volledig irrelevante vragen: 2% van de Nederlandse paddenstoelen is giftig, 3% is eetbaar en de rest is niet te eten. Dus lekker laten staan, dan kan iemand anders er ook van genieten, was de wijze les van Arie. Op zich is plukken niet erg: de paddenstoel is de vrucht van een schimmel, zoals de appel van de appelboom. Als je hem plukt, gaat de schimmel niet dood.
Vervolgens vertelde hij dat je paddenstoelen op verschillende manieren kan indelen: de indeling in moordenaars, opruimers en samenlevers, of de indeling in plaatjes-, buisjes- of stekelzwammen. We gaan ze allemaal zien!
In ganzenpas met zijn dertienen op pad langs de Gooweg naar de ingang van Klein Leeuwenhorst. Daar begon het paddenstoelenfeest al snel: op een afgebroken berkenstam een mooie Berkenzwam, volgens de boeken een moordenaar (necrotrofe parasiet), maar omdat de vruchtlichamen alleen op afgestorven delen van de boom komen, is het de vraag of het een opruimer of een moordenaar is. Achter de Berkenstam stond een Vliegenzwam verdekt opgesteld. Ook daar wist Arie wat over te vertellen, nl waar de naam vliegenzwam vandaan komt. De Vliegenzwam ontleent zijn naam aan het gebruik als vliegendoder: een beetje gedroogde vermalen hoed in een schaaltje met water en suiker en alle vliegen vielen dood neer.
En verder ging de tocht, langs een veld vol met Dennenvlamhoeden, die op dennenhout of dennenappels zitten, Dennenkogelzwam, een groepje Witsteelfranjehoeden, een Panteramaniet, net zoals de Vliegenzwam een telg uit de familie van de amanieten. De amanieten zijn te herkennen aan de knol onder aan de steel, de ring en de witte plaatjes. Voor Arie ook weer een aanleiding om te doceren over de amanieten, vooral berucht vanwege de Groene Knolamaniet. Jaarlijks vallen er doden door het eten van deze paddenstoel, omdat hij te verwarren is met een champignon.
We kwamen langs een groep Fopzwammen en een dennenappel met Muizenstaartzwammetjes. Langs het pad stonden de dieppaarse Amatistzwammen of wel Rode koolzwammetjes. Tot nu toe waren de paddenstoelen op het zicht gemakkelijk te herkennen.
Toen kwamen wij bij 2 Russula’s: de Grijsgroene (of was het de Berijpte?) en een van de Braakrussula’s. Tijd voor een korte uitleg van Arie over de Russula’s: een makkelijk te herkennen soortgroep: kleurige hoed, stevige witte steel die breekt is als een krijtje en meestal witte plaatjes en sporen. Maar om ze op naam te krijgen is er veel nodig: kijken bij welke boom of struik hij in de buurt staat (Russula’s zijn samenlevers ofwel symbionten, vaak met een voor de soort specifieke boom), ruiken en proeven (wat bij een Braakrussula niet leuk is), bewerken met een toversteentje (welke verkleuring treedt op) en onder de microscoop kijken naar onder andere de vorm en grootte van de sporen. Om een paddenstoel op naam te brengen is het dus soms nodig om ze te plukken.
Voort ging de tocht langs een groep felgeeloranje paddenstoelen: Valse hanekammen, vals niet omdat zij bijten maar omdat zij op echte Hanekammen lijken (ofwel de bekende eetbare paddenstoel Cantharel) maar niet zo smaken!
Janine vond een paddenstoel die leek op een doorsnede van een boom. Dat bleek de Gewone tolzwam (een buisjeszwam) te zijn, een paddenstoel die je niet zo vaak tegenkomt. Het dode hout in het bos, wat gelukkig tegenwoordig mag blijven liggen, leverde nog Paarse eikenschorszwam, Wit Oorzwammetje, Gewoon elfenbankje, Gele korstzwam, Beukenkorrelkopje (die niet op een Beuk maar op een Prunis groeide), Gewone hertenzwam, Paarse knoopzwam, Helmmycena, Glimmerinktzwam, Meniezwammetje en vooral heel veel Honingzwammen op. Verder kruisten Gewone krulzoom, Geelwitte russula, Gele knolamaniet, Parelamaniet, Blanke champignonparasol en Wortelende aardappelbovist ons pad.
Terug bij de ingang van Klein Leeuwenhorst had Arie nog een verrassing: een dennenappel met 3 Oorlepelzwammetjes, een prachtig stekelzwammetje. Daarbij lagen nog 2 andere dennenappels, 1 met de Dennenvlamhoed en 1 met Melksteelmycena’s (waarschijnlijk, ook zo een moeilijke groep, die mycena’s). Leuk om op dennenappels allerlei kleine paddenstoeltjes te vinden!
Terug langs de Gooweg vond Arie nog een onverwachte verrassing: tegen het hek aan een groeiplaats van Gewone varkensoren. Blijkbaar hadden wij die op de heenweg gemist. Een bekerzwam, niet heel zeldzaam maar toch zie je hem niet vaak.
Op de parkeerplaats wachtte ons nog het toetje: een stapel beukenstammen, die daar al een paar jaar liggen, die een enorme variëteit aan paddenstoelen bleek te hebben. Een zal ik er noemen, namelijk de Pruikzwam. Maar omdat Arie voornemens is om in de Strandloper van december een artikel schrijven over deze bijzondere paddenstoelenplek, ga ik hier niet alles verklappen. Ga er gerust eens kijken en neem een loepje mee!
Alles bij elkaar hebben wij zeker 60 soorten paddenstoelen gezien. Arie, bedankt voor de geweldige excursie en Dini bedankt voor de organisatie.
Hanneke
Foto's van Marjo Klik hier https://www.strandloper.nl/paddenstoelen-marjo/
Foto's van Hanneke Klik hier https://www.strandloper.nl/paddenstoelen-hanneke/
Foto's van Frank-Peter Klik hier https://www.strandloper.nl/paddenstoelen-frank-peter/
Foto's van Dinie Klik hier https://www.strandloper.nl/paddenstoelen-dinie/