03/05/2026
Voor wie wil weten wat er in DE DANS OP DE VULKAAN staat....
hier is voor jou een korte samenvatting:
* * *
De dans op de vulkaan (1938–1939) is A.M. de Jongs felle, morele aanklacht tegen het falen van democratie en christendom tegenover de opkomst van fascisme en nationaalsocialisme. Hij toont hoe Europese leiders, verblind door macht, angst en eigenbelang, weigerden op te treden tegen het groeiende geweld van Mussolini en Hi**er — met rampzalige gevolgen.
De Jong begint met de idealen van de democratie: vrijheid, gelijkheid en verantwoordelijkheid. Maar in de praktijk, zo stelt hij, werd de democratie uitgehold door kapitalisten die hun macht wilden behouden en door politici die liever heersen dan dienen. Democratische leiders geloofden niet werkelijk in hun eigen principes en lieten zich leiden door diplomatieke lafheid en nationaal egoïsme. Ook het christendom faalde: kerkleiders kozen voor wereldlijke macht en veiligheid in plaats van voor morele waarheid.
Aan de hand van historische voorbeelden toont De Jong hoe dit falen zich opstapelde. Mussolini’s gewelddadige machtsgreep werd door democratische landen genegeerd of zelfs toegejuicht. Het Vaticaan sloot een concordaat met de dictator en legitimeerde zo zijn regime. De moord op Matteotti, de aanval op Korfoe en de brute verovering van Abessinië werden door de internationale gemeenschap geslikt. Democratische staten stuurden gezanten, verleenden leningen en hielden hun mond.
Ook tegenover Hi**er bleef de democratie passief. De Jong beschrijft hoe het Verdrag van Versailles Duitsland verzwakte en vernederde, waardoor extremisme kon groeien. Maar zelfs toen de nazi’s hun ware aard toonden — vervolgingen, concentratiekampen, de Kristallnacht — bleef de wereld toekijken. Grenzen gingen dicht voor vluchtelingen; Nederland vormde daarop geen uitzondering. De Jong citeert schrijnende voorbeelden van Joden die als “last” werden teruggestuurd naar hun beulen.
In Europa volgden nieuwe capitulaties: de Anschluss, de vernietiging van Tsjecho-Slowakije in München, de Spaanse Burgeroorlog waarin democratieën weigerden in te grijpen terwijl Hi**er en Mussolini Franco steunden. De Jong toont hoe fascistische regimes hun macht uitbreidden door bluf, intimidatie en geweld — en hoe democratische leiders telkens bezweken.
In het slot roept De Jong de democratie op haar eigen beginselen eindelijk serieus te nemen. De keuze is scherp: tussen menselijkheid en moord, tussen vrijheid en slavernij. Als democratieën niet ingrijpen, zullen zij zelf ten onder gaan aan het monster dat zij lieten groeien.
* * *
Het boekje is voor 10 euro verkrijgbaar in ons museum en in onze bookshop op www.amdejongmuseum.nl.
