29/10/2026
HET GELD SPREEKT EN DE PO**EN DANSEN
Dinsdag kwamen raadsleden, ambtenaren en de projectontwikkelaar samen in de raadszaal om de omgevingsvergunning voor The M (het huidige LBB) te bespreken.
Het poppenspel dat zich in de raadszaal ontvouwde, maakte pijnlijk duidelijk waar de werkelijke macht in onze stad ligt. De raadsleden mochten voor de vorm nog wat vragen stellen, maar veel meer dan figuranten in een zorgvuldig geregisseerde voorstelling leken ze niet te zijn. Want als een projectontwikkelaar een monument wil slopen, dan moet dat monument kennelijk vooral niet in de weg blijven staan.
De wethouder, die als regisseur van deze poppenkast had moeten optreden, leek zelf nauwelijks op de hoogte van het script. Gelukkig was daar ambtenaar Kamiel Kruchten, die haar keer op keer door het dossier moest loodsen. Een opmerkelijke rolverdeling, waarbij de wethouder vooral het decor verzorgde en Kruchten de inhoudelijke voorstelling voor zijn rekening nam. Wij zullen hem in dit artikel dan ook gemakshalve aanduiden als 'de invalwethouder'.
Het belangrijkste agendapunt was het Landhuis, oftewel het Sluiswachtershuis. Veel oppositiepartijen zijn tegen de sloop van dit gebouw. De ontwikkelaar geeft aan dat het behoud van het landhuis problematisch is. Het staat namelijk voor de ingang van The M en belemmert volgens hem de herkenbaarheid en zichtbaarheid van het nieuwe complex. Bovendien zou het voor de verkeersveiligheid, het laden en lossen en het ophalen van huisvuil praktischer zijn als het gebouw verdwijnt.
De redenering van de ontwikkelaar en de gemeente lijkt dus te zijn: het ontwerp van The M ligt al vast, en de rest zal daarvoor moeten wijken.
Maar je kunt dat ook precies omdraaien: het Sluiswachtershuis stond er al voordat The M werd ontworpen. Waarom wordt het monument gezien als het probleem, en niet het ontwerp van het nieuwe gebouw? De ontwikkelaar had immers tijd genoeg om de ingang elders te realiseren. Een monument is geen onverwachte hindernis die tijdens de bouw uit de grond is gekomen.
Zoals invalwethouder Camiel Kruchten zei tijdens de vergadering: ''De cultuurhistorische waarde van het gebouw komt voort uit de plek waar het staat.'' Het probleem lijkt dan ook niet het monument te zijn, maar de keuze om een entree te ontwerpen die juist op die plek maximale ruimte vereist.
De liefde van de ontwikkelaar voor cultureel erfgoed blijkt vooral afhankelijk van de vraag of er iets aan te verdienen valt. Historische waarde is prachtig, zolang die de commerciële ambities niet in de weg staat. Wat geld oplevert, mag pronken als cultureel erfgoed. Wat niet in het verdienmodel past, kan kennelijk zonder al te veel sentiment tegen de vlakte. Erfgoed is tenslotte pas écht waardevol als er een prijskaartje aan hangt.
Vervolgens stonden de grotere partijen voor het spreekgestoelte met ondermeer Gabriëlle Heine van het CDA. Zij geeft aan: ''We kunnen nu ook achteraf niet allerlei verplichtingen aan de ontwikkelaar gaan opleggen, die we vooraf niet overeengekomen zijn. Projectontwikkelaars kampen al met opgelopen rente en gestegen bouwkosten.''
Dat een ontwikkelaar veel geld heeft geïnvesteerd is op zichzelf geen argument voor sloop naar onze mening. Anders zou de waarde van cultureel erfgoed altijd ondergeschikt zijn aan het grootste beschikbare budget. De vraag zou niet moeten zijn hoeveel geld er al is uitgegeven, maar welke belangen voor de stad het zwaarst wegen. Bijvoorbeeld het behouden van een gemeentelijk monument.
Het argument dat er geen aanvullende eisen mogen worden gesteld omdat de ontwikkelaar al miljoenen heeft geïnvesteerd, vind ik te kort door de bocht. Een investering geeft geen vrijbrief om ieder onderdeel van een plan ongewijzigd uitgevoerd te krijgen. Juist een gemeente heeft de verantwoordelijkheid om gedurende het proces te blijven toetsen of publieke belangen, zoals erfgoed, leefbaarheid en betaalbaarheid, voldoende zijn gewaarborgd.
Denk bijvoorbeeld aan de kunst en muziekschool die volgens de plannen zou worden gehuisvest, of aan de huur van de studentenstudio's die later op verzoek van de ontwikkelaar is verhoogd.
Als de ontwikkelaar zelf afwijkt van elementen die tijdens de aanbesteding of tender zijn gepresenteerd, waarom zou de gemeente dan geen aanvullende eisen mogen stellen wanneer het algemeen belang daarom vraagt?