18/05/2026
✨nieuwe column✨
Knobbelzwanen
Al jaren sieren 3 koppels knobbelzwanen de sloten en wateren van Kampen.
Deze grote, witte watervogels zijn direct herkenbaar aan hun oranje snavel met de zwarte knobbel (vooral bij het mannetje) en de zwarte poten. Ze staan bekend om hun opvallende, luid fluitende vleugelslag tijdens het vliegen en zijn verder vrij zwijgzaam, met slechts een knorrende roep.
Knobbelzwanen zijn vaak hun hele leven lang trouw aan hun partner.
Ze worden gemiddeld zo’n 10 tot 20 jaar oud, maar kunnen in een veilige omgeving zelfs de 30 passeren.
Ze broeden van maart tot mei op een groot nest van riet en takken langs de oever. Terwijl het vrouwtje op het nest blijft houdt het mannetje met sissende passie de wacht.
De jongen zijn in het begin meestal grijs van kleur.
Maar is het je wel eens opgevallen dat er jonge zwanen zijn die in plaats van eerst grijs gelijk wit zijn?
Het geheim zit in de familiegeschiedenis. In Nederland hebben we namelijk twee varianten van de knobbelzwaan. De inheemse knobbelzwaan, deze heeft zwarte stevige poten en krijgt jongen die grijs geboren worden. Pas na twee jaar worden zij wit en ze staan op stevige, zwarte poten.
Daarnaast hebben we de Poolse zwaan, deze heeft vleeskleurige poten. Dit is geen andere soort, maar een kleurvariant. Deze jonge zwanen zijn vanaf dag één stralend wit. Ook hun poten zijn anders: niet zwart, maar lichtgrijs of zelfs roze-achtig.
De witte kleur is een zogenoemde 'recessieve' eigenschap.
De regels in de natuur zijn simpel:
Twee Poolse ouders: Alle jonge zwanen in het nest worden wit geboren.
Twee inheemse ' ouders: De jongen zijn in principe allemaal grijs
Een gemengd koppel: In deze gezinnen zie je vaak de leukste variatie; hier zwemmen de grijze pluisjes en de witte mini-zwaantjes gebroederlijk naast elkaar.
Dat we de Poolse variant hier zoveel zien, komt door de geschiedenis. Vroeger werden ze in Polen gefokt voor hun witte dons, dat meer geld opbracht dan grijs dons. Die zwanen zijn ooit deze kant op gekomen, kruisten met onze lokale zwanen en horen er nu helemaal bij. Zo zorgt de natuur voor een mooie afwisseling op het water!
Inmiddels zijn in Kampen de eerste jonge zwanen geboren. De zwanen op de foto hebben beide zwarte poten en dus zijn alle jongen grijs van kleur.
Met hun lange hals zijn ze gespecialiseerd in het grondelen. Je ziet ze dan met hun kop en nek diep onder water -en soms hun staart recht in de lucht- om waterplanten, wortels en insecten van de bodem te happen. Maar ook gras staat op het menu
Hoewel we ze graag wat extra’s geven , is het goed om te weten dat brood ongezond en zelfs gevaarlijk is voor zwanen. Ze vinden nu zelf genoeg eten en wil je ze toch wat geven voer ze dan andijvie of speciaal watervogel voer.
Met hun sierlijke verschijning zijn de koppels en hun prachtige jongen een vaste, vertrouwde waarde in de Kampense natuur.
Terwijl velen van ons met bewondering langs de waterkant lopen om de voortgang van de drie bekende koppels te peilen, schuilt er in de luwte een andere, grimmigere werkelijkheid. Want niet iedereen in Kampen deelt die liefde. Het is moeilijk te bevatten dat de dieren die wij als symbool van trouw en schoonheid zien, door anderen als overlast worden bestempeld. De geschiedenis van onze stadskoppels kent zwarte bladzijden die we liever zouden overslaan. We herinneren ons de schokkende beelden van glaswol op de nesten – een wrede aanval op het prille leven dat nog moest beginnen. We zagen hoe watergangen werden gebarricadeerd met draden en vlaggetjes, en hoe boomstammen en takken opritten moesten afsluiten, alsof de zwaan een ongewenste indringer is in zijn eigen habitat.Het meest recente drama raakt ons misschien nog wel het hardst. Terwijl moeder zwaan op haar eieren bleef waken, werd vader zwaan hulpeloos en verlamd aangetroffen op een drukke kruising. Een beeld dat symbool staat voor de kwetsbaarheid van deze machtige vogels in onze menselijke wereld. Het herinnert ons eraan dat het delen van de stad met de natuur geen vanzelfsprekendheid is, maar een opgave die vraagt om respect en verdraagzaamheid. Laten we hopen dat de Kamper zwanen de ruimte blijven krijgen die ze verdienen, voorbij de draden en de vijandigheid
Zie je dat zwanen worden gepest of verstoord? Bel direct de politie (112 bij spoed, anders 0900-8844). En rijd je per ongeluk een dier aan? Bel de dierenambulance. Laten we samen waken over deze prachtige bewoners van onze sloten en waterwegen.