10/10/2026
"Soms heb ik mijn vader op camera zijn eigen verhaal laten vertellen. Zo heeft hij zelf verteld wat hij voelde bij bepaald onbegrepen gedrag. Dat gesprek kon ik vervolgens met de arts bespreken. Dat was voor mij belangrijk. Niet: ‘Ik denk dat mijn vader dit bedoelt.’ Maar: ‘Luister maar naar wat hij zelf zegt.’"
Tijdens het congres Palliatieve Zorg en Dementie dat we vorige week samen met Carend organiseerden, vertelde Richard Krijgsman het verhaal van zijn vader Jan met dementie. In december 2024 kreeg zijn vader euthanasie.
"We hebben hem vanaf de eerste dag altijd betrokken bij beslissingen en nooit voor hem gepraat als hij dat zelf nog kon. Toen zijn woorden minder werden, hebben we veel tijd gestoken in het opnieuw leren communiceren met elkaar. Het is veel meer dan alleen woorden. Door zijn non-verbale communicatie te leren begrijpen, konden we hem steeds opnieuw zelf keuzes laten maken. Dat heeft er volgens mij voor gezorgd dat mijn vader, ondanks zijn dementie en het verlies van zijn spraak, tot het eind zelf de regie kon houden.
Uiteindelijk hebben we eigenlijk alles aangegrepen wat kon helpen: spreken, rode en groene blaadjes, een aanwijsbord of andere manieren van communiceren. Het middel was minder belangrijk dan het doel: zorgen dat híj kon blijven vertellen wat hij wilde.
Voor de echt moeilijke gesprekken bleek vooral een prikkelarme omgeving belangrijk. Als we de tijd namen en hem de ruimte gaven om zijn woorden te zoeken, kon hij zich vaak nog verrassend goed uitdrukken.
Mijn tip voor anderen: begin vanaf dag één met het uitgangspunt dat het hun leven is, niet dat van jou. Neem het niet over omdat het makkelijker of sneller is. Geef iemand de ruimte om zelf het gesprek te voeren en zelf keuzes te maken. En accepteer ook dat nee een antwoord kan zijn."
Richards verhaal sloot volledig aan bij het thema van het congres: De mens centraal bij belangrijke keuzes. Blijf luisteren naar wat voor iemand belangrijk is, ook als communiceren moeilijker wordt. 💛
Wil je het verhaal van Richard ook graag horen, hij vertelt het graag op bijeenkomsten waar ruimte is voor een ervaringsverhaal over palliatieve zorg en dementie.