28/01/2026
Koploper: Jan Katsman:
Behoud comfort belangrijk bij energiebesparing
In de rubriek ‘Koplopers’ komen Heusdense enthousiastelingen aan het woord over hun inspanningen op het gebied van duurzaamheid. Het gaat dan vooral over energiebesparing, maar in sommige gevallen ook om comfort, grondstofgebruik en milieuvriendelijkheid. In deze 14de aflevering komt Jan Katsman uit Drunen aan het woord.
Begin zeventiger jaren ging hij een weddenschap aan, waarbij hij voorstelde zijn pomp van de verwarmingsketel en die van zijn buurtgenoten schakelen en door middel van een relais te stoppen als er geen warmte werd gevraagd. Hij kreeg gelijk dat de pompschakeling in zijn woning gas en elektriciteit bespaarde, maar helaas niet de beloofde fles wijn. Katsman: “Vanaf dat moment ben ik een energie-bespaarder geworden, waarbij behoud van comfort voorop stond en nog staat”.
Het grote besparingsverhaal begint in 1978 als het echtpaar een twee-onder-een-kapwoning uit bouwjaar 1960 koopt, met een uitbouw van de keuken in 1965. Een huis met veel achterstallig onderhoud, zonder isolatie en alleen tochtwering bij de buitendeuren. “Bij de keuring van het huis werd de warmwatervoorziening acuut afgesloten wegens een gaslek. Daarom snel een boiler geïnstalleerd die gevoed werd door de verwarmingsketel. De vorige bewoner had een gasverbruik van 4400 m3 per jaar. Ik ben begonnen met de zwaar vervuilde ketel schoon te maken, de pomp te schakelen en de radiatoren in te regelen. Met als resultaat dat het verbruik zakte -ondanks de koude winter 78/79- naar 3600 m3 per jaar.”
Volgens Jan zijn in de eerste 5 jaar in Drunen de volgende veranderingen aangebracht: “De bouw van een garage naast het huis, de houten vloer in de woonkamer vervangen door een geïsoleerde betonvloer, een tweede trap in huis aangebracht, een dakkapel geplaatst en het dak geïsoleerd met 4 cm glaswol, dat toen gebruikelijk was. Achteraf gezien was dat te dun.”
Verwarmingsketels
In het midden van de jaren 80 werd de 25 jaar oude ketel vervangen door een meer zuinige ketel. “Helaas wat te vroeg, want circa 1 jaar later kwamen de HR-ketels op de markt. Daar komt nog bij dat ook de besparing van de nieuwe ketel tegenviel. In 2020 kreeg ik de informatie dat er voor mijn ketel geen onderdelen meer verkrijgbaar waren en dat was de reden om die ketel te vervangen door een HR-exemplaar. Omdat ik een goede indirecte boiler had staan, heb ik die aangesloten op een warmtewisselaar in de schoorsteen van de ketel, met doel om het warmtapwater voor te verwarmen. Tot mijn verrassing leidde dit tot een besparing -proefondervindelijk vastgesteld- van circa 200m3 gas. Na het aanbrengen van de buitenmuurisolatie las ik in een artikel dat er ook gas te besparen viel door geen nachtverlaging toe te passen en ook dat bleek te kloppen.
Hete-lucht-zonnepaneel
In die periode heb ik de ketelthermostaat seizoenafhankelijk ingesteld, waardoor het verbruik daalde naar 2400 - 2600 m3 per jaar. Een poging om de muren te isoleren mislukte, omdat de baksteen van het huis te poreus was. Ter compensatie heb ik een hete-lucht-zonnepaneel gebouwd, waarmee de spouw werd verwarmd, met als resultaat een gasbesparing van circa 400 m3 per jaar. Nu, bijna een kwart eeuw later, is het hete-luchtpaneel al 2x gerenoveerd en inmiddels aangesloten op de woonkamer, waardoor het gasverbruik daalde naar circa 1800 m3 per jaar.”
In 2000 werden in huis alle ramen vervangen door kunststof kozijnen met dubbel HR-glas. Maar de besparing van 200 á 300 m3 per jaar viel Jan tegen. “Volgens de tabellen van het besparingsplan had dat minimaal 400 m3 moeten zijn, maar het comfort was wel een stuk verbeterd.”
Zonnepanelen
In 2013 worden er op het dak 9 zonnepanelen geplaatst met een vermogen van 2500 Wattpiek, goed voor ca 90% van het eigen verbruik. Na installatie van de airco, worden er 2 zonnepanelen bijgeplaatst en 3 oude vervangen door 4 nieuwe van elk 400 Wattpiek en dat betekent nu een totaal van plusminus 4 kWpiek.
Muurisolatie
De buurman liet in 2018 zijn huis isoleren met tempexparels, verlijmd met watervaste lijm en dat bleek ook voor het huis van Jan een kwalitatief goede oplossing te zijn. De voorspelde besparing van ca 300 m3 per jaar kwam in de praktijk uit. “Bij harde wind in combinatie met kou voelden we wel een koude trek over de vloer van de tweede verdieping. Daarom hebben we de aansluiting van het dak naar de spouwmuur met pur vol geschuimd. En toen was de koude trek verleden tijd en het gasverbruik weer wat lager.”
Verwarmen met Airco
Katsman installeerde in 2023 een airco waarmee woonkamer en slaapkamer worden verwarmd. “Tot mijn verrassing bleek de SCOP (seizoenprestatie) hoger te zijn dan de maximale COP (efficiëntie) van de Airco. Na zoeken -met name- in het rekenwerk, las ik in een artikel dat dit mogelijk komt doordat de leidingverliezen op de verdiepingsvloer wegvallen. En dat kan kloppen, want het comfort op met name de eerste verdieping is minder dan voorheen.”
Meten is weten
Meten is weten voor Jan. “Getriggerd door de resultaten van het voorverwarmen van warm tapwater, heb ik ter lering en het vermaak een rvs-vaatje in een hoek van de bijkeuken gemonteerd, waarmee het water door de omgevingslucht, wordt voorverwarmd. Het resultaat is een verminderd energieverbruik van circa 0,5 kWh per wasbeurt. Inmiddels gaat de besparing alleen nog op voor de wasmachine, want onze huidige vaatwasser heeft deze voorziening ingebouwd.
Om de weersinvloeden te elimineren heb ik door de jaren heen altijd het verbruik gerelateerd aan het aantal graaddagen in de te vergelijken periodes. In de vergelijkingscijfers van de energieleveranciers gebeurt dit niet, wat bij gebruikers tot foute conclusies kan leiden. Ik heb een paar energieleveranciers hierover aangeschreven, maar alleen het bericht teruggekregen dat het in behandeling is.”
Een grote kans dat dit artikel ervoor zorgt dat Koploper Jan Katsman alsnog antwoord krijgt.
(Tekst Rieky Schalken, foto’s Ad van Kessel)
