Nazorg
Nederland herbergt door zijn natuurlijke ligging aan een rivierdelta relatief zeer grote aantallen van de meeste West-Europese vogelsoorten. Kenmerkend hierbij is echter dat vooral de weidevogels zeer sterk vertegenwoordigd zijn. Nergens in Europa komt deze laatste categorie in zulke grote dichtheden voor als in ons land. En, om in overtreffende termen te spreken, van alle provincies is het
Friesland waar de meeste ‘greidefûgels’ broeden. Door hun nauwe verbondenheid met het platteland is het dan ook niet verwonderlijk dat deze populatie de Friezen zeer nauw aan het hart ligt. Al vanaf de oprichting van de BFVW vormden de ‘greidefûgels’ daarom de speerpunt van de vogelbescherming in Friesland. Van oudsher wordt de weidevogelbescherming bij ons “nazorg” genoemd. Nazorg,omdat we het noodzakelijk achten dat na de sluitingsdatum van het ‘aaisykjen’ de zorg voor een optimaal broedresultaat ter hand wordt genomen. Deze nazorg heeft betrekking op alle weidevogels. De aan de nazorg vooraf- gaande korte periode van het gelimiteerd zoeken en rapen van kievitseieren achten wij voor het opdoen van de nodige kennis en betrokkenheid van groot belang, maar het is uiteindelijk de bescherming in de meest kansrijke periode waar het uiteindelijk om gaat. Binnen de BFVW is het de Commissie Nazorg die aan de uitvoering en de coördinatie van de weidevogelbescherming gestalte geeft. Er wordt niet alleen beschermd, maar ook geïnventariseerd en geregistreerd. Zo wordt er jaarlijks een schat aan gegevens vastgelegd die van zeer grote waarde zijn voor de wetenschap, de beleidsmakers en uiteraard voor de beschermers zelf. De nazorg vindt plaats op het veelal intensief gebruikte boerenland met zijn vele bedreigingen voor de weidevogelstand. Het spreekt voor zich, dat dit steeds gebeurt in nauw overleg met de betreffende boeren. De meeste Friese boeren dragen de weidevogelpopulatie op hun land een warm hart toe en zien de nazorg dan ook als een welkomme steun bij de handhaving daarvan. Al met al wordt er op 145.000 hectares boerenland nazorg bedreven, waarbij volgens de laatste gegevens rond 50.000 legsels door ongeveer 5000 nazorgers beschermd worden. Zoals hiervoor al vermeld, blijft het echter niet bij bescherming alleen. Het aantal broedparen en de resultaten ervan worden nauwkeurig opgetekend, hetgeen jaarlijks leidt tot uitgebreide verslaglegging, die via de provinciale overheid uiteindelijk in de context van het landelijk beeld geplaatst worden. Het is juist daardoor dat de resultaten van de nazorg van groot wetenschappelijk belang zijn. Het voert in het kader van deze beschrijving te ver om in detail weer te geven hoe de nazorg bedreven wordt. Daarom volstaan we hier met te vermelden dat de nazorg door de 116 aangesloten Vogelwachten wordt verricht. De bescherming kan op diverse manieren geschieden. Zo kunnen er bijvoorbeeld nestbeschermers geplaatst worden in het geval dat er vee wordt geweid. Ook kunnen nesten voorafgaand aan werkzaamheden op het land op een verantwoorde wijze worden gemarkeerd en kunnen nesten zo nodig worden verplaatst. Boeren dragen in meerdere gevallen hun steentje bij door bijvoorbeeld het uitstellen van de maaidatum en maaien in zogenaamde maaitrappen, waardoor grotere overlevingskansen ontstaan voor de pas uit het ei gekomen kuikens. Na het uitkomen van de eieren is het namelijk beslist nog niet gedaan met het beschermingswerk. Het is juist in de kuikenfase dat de nakomelingen het meest kwetsbaar zijn, waardoor de boeren en de nazorgers elkaar in die periode het meest nodig hebben. Van een ei weet je waar het ligt, maar een kuiken dat zich in het hoge gras heeft verstopt is voor je het weet het slachtoffer van de cyclomaaier of iets dergelijks. Ook de predatie door andere soorten eist in deze periode in toenemende mate een hoge tol. Waarom Broedzorg
Onze huizen bieden onder dakpannen, in spouwmuren en onder daklijsten schuilplaatsen en nestgelegenheid, onze straten en parken bieden voedsel. In ruil daarvoor krijgen wij levendigheid: zoals zingende mezen en stuntvliegende gierzwaluwen. Het aantal natuurlijke nestholten voor alle soorten holenbroeders loopt door het verwijderen van dode oude bomen terug, daarnaast biedt moderne bebouwing eveneens te weinig nestgelegenheid. Door het ophangen van nestkasten en plaatsen van huifjes op dakpannen proberen wij nu deze voorraad natuurlijke holten te vervangen c.q. Activiteiten
• Bieden van nesthulp
Nesthulp is alleen nodig als natuurlijke nestgelegenheid ontbreekt of onvoldoende aanwezig is. Nesthulp is nooit een einddoel, maar altijd een hulpmiddel. Kunstnesten kunnen een uitkomst zijn om bepaalde soorten broedgelegenheid te verschaffen. Denk aan het beschermen van Rode lijst soorten, hierbij kunnen kunstnesten een uitkomst zijn. Commissie broedzorg biedt vele soorten kunstnesten aan, zoals: nestkasten en neststenen voor holenbroeders, huifjes voor op dakpannen voor de Huismus en Gierzwaluw en nestvlotjes voor de Zwarte stern.
• Het verbeteren van Broedbiotoop
In samenwerking met andere groene organisaties tracht de commissie Broedzorg de plaatselijke wachten te stimuleren tot projecten die het biotoop verbeteren. Hierbij valt te denken aan de aanleg van vogelvriendelijke tuinen, aanleg van groenvoorzieningen in wijken, aanleg van natuurvriendelijke oevers, aanleg van parken en een vogelvriendelijke erfbeplanting op boerenbedrijven.
• Het ontwikkelen van beschermingsplannen voor bepaalde soorten
De commissie koos voor de zwarte stern (Blaustirns) een rode lijst soort, de gierzwaluw, waarvoor de nestgelegenheid snel vermindert, de boerenzwaluw, de huiszwaluw, de oeverzwaluw en alle uilensoorten. Hiervoor zijn werkgroepen actief onder de commissie Broedzorg;
- Werkgroep Nestkasten
- Werkgroep Boerenzwaluw
- Werkgroep Huiszwaluw
- Werkgroep Oeverzwaluw
- Werkgroep Gierzwaluw
- Werkgroep Blaustirns
- Werkgroep Uilen
• Broedzorg heeft naast bescherming ook een educatieve waarde
Voor uw jeugdvogelwacht of school is het maken, ophangen en controleren van diverse nestkasten een leerzame activiteit. Voorlichting en natuurbeleving beginnen al op de basisschool. Uw vogelwacht kan een prima toegang vinden in de groepen 7 en 8. Gegevens
De BFVW telt 117 wachten. Daarvan sturen ongeveer ¾ van alle wachten ieder jaar hun gegevens naar de commissie broedzorg. Uit gegevens blijkt dat deze wachten bijna 10.000 kunstnesten controleren en inventariseren. Hiervan zijn ongeveer 65% bewoond door 23 verschillende vogelsoorten. BFVW
