08/11/2026
19 november a.s. organiseert Heemkunde Borne een middaglezing door Hans de Gruil over het Twentekanaal.
De aanleg daarvan is één van de meest ingrijpende infrastructurele projecten in de Twentse geschiedenis. Dit jaar is het 90 jaar geleden dat het Twentekanaal geopend werd voor gebruik: 1936.
Het heeft echter heel wat voeten in de aarde gehad voordat het zover was. Vanuit het perspectief van Hengelo neemt stedenbouwkundige Hans de Gruil ons mee in de historie van het kanaal. De lezing bestaat uit vier delen: het ontwerp, de aanleg, het gebruik en het belang van de Twentekanalen. Beginnend bij het landschap van Twente in de 18e eeuw en eindigend bij het SHE-project van Hengelo en Enschede (Spoorzone Hengelo-Enschede). In de ontwerpfase van het kanaal was zelfs nog sprake van aftakkingen naar Borne en Oldenzaal.
De 47 km lange waterweg tussen Enschede en de IJssel bij Eefde, met een 16 km lange zijtak naar Almelo, werd tussen 1930 en 1936 deels met de hand gegraven door honderden arbeiders; dit in het kader van de werkverschaffing waarbij werklozen in de crisis letterlijk ‘aan de schop’ werden gezet. De aanleg ervan gaf de regio een economische impuls. Dankzij het kanaal wist Twente, tot dan toe het enige industriegebied in Nederland zonder vaarverbinding, de economische achterstand in te lopen. Daarnaast heeft het kanaal een belangrijke functie in de Twentse waterhuishouding.
Hans de Gruil is behalve stedenbouwkundige ook voorzitter van de Stichting Erfgoed Hengelo en vicevoorzitter van Museum Hengelo.
De lezing vindt plaats in de Stefanshof naast de Stefanuskerk en is gratis toegankelijk. Voor niet-leden een mooie manier om kennis te maken met de vereniging.
