25/09/2026
DE BURGER KRIJGT EEN NOODPAKKET. WIE ZORGT ER VOOR DE BRANDWEER?
Er zit iets buitengewoon comfortabels in het bestuurlijke enthousiasme voor zelfredzaamheid. De burger moet water inslaan, batterijen kopen, een noodplan maken en bij de buurvrouw aanbellen. Allemaal verstandig. En voor bestuurders heeft het een prettige bijkomstigheid: het gesprek gaat over wat de samenleving nog moet doen. Dat is aangenamer dan uitleggen wat de overheid zelf niet op orde heeft.
Terwijl de brandweer piept en kraakt, gaat het over noodsteunpunten, buurtinitiatieven en weerbare inwoners. Een verhaal vol saamhorigheid. Maar achter die warme woorden blijft een koude vraag liggen: wie komt ons helpen als het écht misgaat? De Inspectie Justitie en Veiligheid concludeerde in november 2025 dat de brandweer onvoldoende voorbereid was op grote, gelijktijdige of langdurige incidenten die bovenregionale inzet vragen. Tekorten aan mensen, materieel en specialistische capaciteit. Gebrekkige centrale regie. Bijstand elders die ten koste gaat van de eigen dekking.
En dan komen de Prinsjesdagbedragen. Miljoenen voor veiligheid, miljoenen voor weerbaarheid. Op papier ziet het er geruststellend uit. Totdat je vraagt hoeveel extra brandweermensen en inzetbare voertuigen daarvan beschikbaar komen.
Neem de 293,7 miljoen euro die voor 2027 is begroot als Brede Doeluitkering Rampenbestrijding aan de veiligheidsregio’s. Ongeveer 16,9 miljoen meer dan in 2026. Dat geld ondersteunt meerdere taken, waaronder brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Het is dus geen nieuwe pot van bijna 294 miljoen voor versterking van de brandweer. En uit het totaalbedrag blijkt niet hoeveel extra slagkracht de uitrukdienst krijgt.
Daarnaast reserveert het kabinet 20 miljoen euro in 2027 voor maatschappelijke weerbaarheid bij gemeenten, oplopend tot 70 miljoen per jaar in 2032 tot en met 2035. Bedoeld om beter voorbereid te zijn op noodsituaties, zoals stroomuitval. Ook dat is geen specifiek budget voor extra brandweerploegen.
En de 17,6 miljoen euro extra voor natuurbranden? Daarvan gaat 11,6 miljoen naar risicobeperkende maatregelen in de natuur, 4 miljoen naar doorontwikkeling van de KNMI-app en 2 miljoen naar een extra financieringsjaar voor het kenniscentrum voor natuurbrandbeheersing. Het eerder beschikbaar gestelde pakket van 70 miljoen dateert al uit 2024. Dat mogen we dus niet opnieuw als een verse Prinsjesdaginjectie presenteren. Preventie, waarschuwing en kennis zijn waardevol. Ze kunnen schade voorkomen en de brandweer helpen. Maar deze bestedingen vormen op zichzelf geen uitbreiding van de uitrukcapaciteit.
Een app kan waarschuwen dat het brandt. Daarna moet er nog steeds iemand komen. Daar zit mijn bezwaar. Grote bedragen onder brede veiligheidsbegrippen zeggen weinig over de bezetting van een brandweerwagen. De vraag blijft: hoeveel mensen zijn beschikbaar, met welk materieel, hoe snel en hoelang?
Noodsteunpunten kunnen zinvol zijn. Bij langdurige stroomuitval hebben inwoners informatie en ondersteuning nodig. Natuurlijk moeten mensen proberen zichzelf enige tijd te redden. Hulpdiensten kunnen onmogelijk overal tegelijk zijn. Maar een voorraad drinkwater blust geen brand. Een buurtapp bestrijdt geen incident met gevaarlijke stoffen. De buurman met een zaklamp is nog altijd geen brandweerploeg.
Zelfredzaamheid is een aanvulling op georganiseerde hulpverlening. Geen vervanging ervan.
Ook noodsteunpunten vragen meer dan bestuurlijk enthousiasme. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid benoemde in maart 2026 nog fundamentele vragen over hun functie, bemensing en inzet. Een stip op de kaart is snel gezet. Een bordje op een buurthuis ook. Daarna begint het werk. Wie zorgt voor stroom, verbindingen, bevoorrading en aflossing? Wie helpt mensen die niet zelfstandig naar het steunpunt kunnen? Welke professionele hulp kan worden ingeschakeld? Zonder antwoorden dreigt een noodsteunpunt een plek te worden waar mensen gezamenlijk constateren dat de hulp nog onderweg is.
Hier ligt het gevaar van bestuurlijke agendaverdringing. Een nieuwe aanpak krijgt alle aandacht, terwijl bestaande tekorten naar de achtergrond verdwijnen. Daar is geen geheim draaiboek voor nodig. Een aantrekkelijk project, een enthousiaste bestuurder en een fotograaf bij de opening kunnen al veel doen. Intussen verdienen de vrijwilligers die al jarenlang hun bed uitkomen meer dan een schouderklopje. Wie nieuwe groepen inwoners wil mobiliseren, mag laten zien hoe hij de bestaande hulpverleners ondersteunt. Met opleidingen, oefeningen, goed materieel en werkbare afspraken. Maatschappelijke betrokkenheid is groot, maar niet onuitputtelijk.
En zelfredzaamheid is ongelijk verdeeld. De oudere die afhankelijk is van thuiszorg, de inwoner met een beperking en het gezin dat nauwelijks de boodschappen kan betalen, zijn niet geholpen met alleen een aansporing. Hun kwetsbaarheid verdwijnt niet door een folder. Dus ja: organiseer noodsteunpunten. Stimuleer burenhulp. Investeer in preventie. Maar leg daarnaast concreet uit welke tekorten bij de brandweer worden opgelost, wanneer dat gebeurt en wie daarvoor verantwoordelijk is. De overheid vraagt inwoners terecht of zij klaar zijn voor de eerste 72 uur.
Dan mogen inwoners terugvragen of de overheid klaar is voor het eerste uur? En dat is antwoord is wat mij betreft: nog niet misschien!
