11/06/2026
Terwijl Den Haag druk bezig lijkt met het managen van verwachtingen, wordt in Cadzand nog gevochten voor echte hulpverlening. Dinsdagavond stond brandweerman Kees van Lambalgen op een inspraakavond van de gemeente Sluis om te pleiten voor het behoud van zijn brandweerpost Cadzand. Geen bestuurder, geen consultant en geen beleidsmaker met een gelikte presentatie, maar een man die zelf uitrukt wanneer anderen hulp nodig hebben. Hij sprak over paraatheid, aanrijtijden en de vraag wat een gemeenschap verliest wanneer een brandweerpost verdwijnt. Niet vanuit theorie, maar vanuit ervaring.
Een dag later zat minister Van Weel aan tafel bij de vaste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid. De brandweer kampt al jaren met personeelstekorten, een groeiende afhankelijkheid van vrijwilligers en een steeds complexere hulpvraag. Vrijwel iedereen binnen de veiligheidswereld weet dat de marges flinterdun zijn geworden. Toch ging het nauwelijks over de vraag die uiteindelijk telt: wat gebeurt er wanneer Nederland morgen wordt geconfronteerd met twee grote incidenten tegelijk? Wat gebeurt er wanneer de rek er niet alleen uit is, maar het elastiek daadwerkelijk knapt? Dat ongemakkelijke gesprek lijkt Den Haag liever te vermijden.
Opvallend genoeg werd enkele dagen eerder wel met enige trots bekendgemaakt dat het landelijke sirenenetwerk behouden blijft. De aanleiding zou liggen in hybride dreigingen en een veranderende geopolitieke werkelijkheid. Dat klinkt daadkrachtig, totdat je je realiseert dat dezelfde minister eerder nog van dat systeem af wilde omdat het geld kostte. Nadat de Tweede Kamer hem terugfloot, veranderde het verhaal. Wat eerst een kostenpost was, werd ineens een strategische noodzaak. In Den Haag heet dat voortschrijdend inzicht. Buiten Den Haag wordt daar meestal een eenvoudiger woord voor gebruikt.
Natuurlijk is het verstandig dat de sirenes blijven. Het probleem zit niet in het alarm, maar in wat er daarna gebeurt. Een sirene waarschuwt mensen dat er gevaar dreigt. Vervolgens verwachten burgers dat er brandweerwagens uitrukken, ambulances verschijnen en hulpverleners klaarstaan om de gevolgen te beperken. Precies daar zit de kwetsbaarheid van het systeem. Over waarschuwingen wordt gesproken. Over capaciteit veel minder.
Wie goed kijkt naar de discussies binnen de veiligheidssector ziet bovendien een ander woord steeds vaker opduiken. In beleidsstukken, onderzoeken en zelfs in de Strategische Onderzoeksagenda 2027-2030 van het NIPV komt het begrip risicoacceptatie met opvallende regelmaat terug. Op papier klinkt dat logisch en bestuurlijk verantwoord. Niet ieder risico kan immers volledig worden afgedekt. De vraag is echter waarom dat begrip juist nu zo nadrukkelijk wordt geïntroduceerd.
Het begint namelijk steeds meer te lijken op een vorm van bestuurlijke gewenning. Eerst wordt vastgesteld dat capaciteit afneemt. Vervolgens wordt geconstateerd dat niet alles meer kan worden geleverd. Daarna wordt gesproken over zelfredzaamheid. Vervolgens over risicoacceptatie. En voor je het weet ontstaat een nieuwe werkelijkheid waarin burgers geacht worden meer verantwoordelijkheid te dragen voor risico's die jarenlang als een kerntaak van de overheid werden beschouwd.
Dat is meer dan een technische discussie over veiligheid. Het is een fundamentele maatschappelijke keuze. Want wat betekent risicoacceptatie concreet? Betekent het dat bewoners van afgelegen gebieden langer moeten wachten op hulp? Dat mensen in natuurgebieden rekening moeten houden met beperktere inzetmogelijkheden? Dat bewoners van hoogbouw moeten accepteren dat de overheid niet overal dezelfde garanties meer kan bieden? Wanneer wordt de folder verspreid met de boodschap: "Wij willen u graag helpen, maar wij kunnen niet meer garanderen dat wij op tijd zijn?" Het zijn ongemakkelijke vragen, maar wel vragen die gesteld moeten worden.
Juist daarom maakte het optreden van Kees van Lambalgen indruk. In Cadzand wordt niet gesproken over het accepteren van minder capaciteit. Daar wordt nog gevochten voor het behoud ervan. Daar begrijpen mensen dat hulpverlening uiteindelijk niet draait om beleidsnota's, strategische agenda's of nieuwe terminologie, maar om de eenvoudige vraag of er iemand komt wanneer het misgaat.
Dat verschil wordt steeds zichtbaarder. In Cadzand gaat het gesprek over het behouden van hulpverlening. In Den Haag lijkt het gesprek steeds vaker te gaan over het uitleggen waarom die hulpverlening niet langer overal gegarandeerd kan worden. Misschien is dat wel de werkelijke betekenis van risicoacceptatie. Niet dat risico's groter worden, maar dat bestuurders hopen dat burgers langzaam wennen aan een overheid die steeds minder kan waarmaken van wat zij ooit vanzelfsprekend vonden.
