07/06/2026
LAFTANAR JANAR MOHAMMED INUWA WUSHISHI (CFR, GCON)
Babban Hafsan Sojojin Ƙasa na 8 (1981–1983)
An haifi Laftanar Janar Mohammed Inuwa Wushishi a ranar 1 ga Janairu, 1940, a garin Wushishi da ke Jihar Neja. Ya kasance ɗaya daga cikin manyan hafsoshin soja mafiya kwarewa, ladabi da jajircewa a tarihin Rundunar Sojin Najeriya.
ƘURUCIA DA ILIMI
Ya fara karatunsa a Makarantar Firamare ta Wushishi tsakanin shekarun 1947 zuwa 1950, sannan ya halarci Makarantar Midil ta Minna daga 1951 zuwa 1955. Daga bisani ya shiga Kwalejin Fasaha, Kimiyya da Fasaha ta Najeriya da ke Zariya tsakanin 1956 zuwa 1958.
A shekarar 1960, ya shiga aikin soja, jim kaɗan kafin Najeriya ta samu 'yancin kai.
HORON SOJA
Domin ƙara kwarewa, Wushishi ya samu horo a manyan cibiyoyin horas da jami'an soja a gida da ƙasashen waje.
Ya yi karatu a Makarantar Officer Cadet da ke Mons a Birtaniya a shekarar 1961, sannan ya halarci Royal Military Academy Sandhurst tsakanin 1961 da 1962. Haka kuma ya samu horo a fannoni daban-daban na Infantry da Artillery a Birtaniya.
Daga baya ya yi karatu a Kwalejin Kwamanda da Ma’aikata ta Jaji da kuma National Defence College da ke Indiya, inda ya kara zurfafa ilimin jagoranci da dabarun soja.
HAWAN MUƘAMAI
A tsawon rayuwarsa ta soja, Wushishi ya samu ci gaba a matakai daban-daban:
• Second Lieutenant – 1961
• Lieutenant – 1963
• Captain – 1965
• Major – 1967
• Lieutenant Colonel – 1969
• Colonel – 1972
• Brigadier – 1976
• Major General – 1979
• Lieutenant General – 1981
RAWAR DA YA TAKA A YAƘIN BASASA
A lokacin Yaƙin Basasar Najeriya (1967–1970), Wushishi ya yi aiki a Division ta 1 ƙarƙashin jagorancin Kanal Mohammed Shuwa.
Ya taka muhimmiyar rawa wajen jagorantar rundunonin Infantry da s**a gudanar da ayyuka a yankunan Nsukka, Ogoja, Garkem da Enugu. Haka kuma ya taimaka wajen tabbatar da tsaro a wuraren da aka kwato tare da kare hanyoyin samar da kayan aiki ga sojoji.
Masana tarihi sun bayyana shi a matsayin jami'i mai tsari, nutsuwa da bin ƙa'ida, wanda ya fi mayar da hankali kan ingantaccen jagoranci da rage asarar rayuka.
MANYAN MUƘAMAN DA YA RIƘE
Bayan yaƙin basasa, Wushishi ya ci gaba da rike manyan mukamai a rundunar soja.
Ya kasance Kwamandan Brigade, Babban Jami'in Ma’aikata a Hedikwatar Soja, Daraktan Kayayyaki, sannan daga baya ya zama GOC na 3rd Infantry Division da ke Jos.
A shekarar 1979, an naɗa shi Kwamandan Nigerian Defence Academy (NDA), kafin daga bisani ya zama Babban Hafsan Sojojin Ƙasa (COAS) a shekarar 1981.
GYARE-GYARE A MATSAYIN COAS
A lokacin jagorancinsa, ya aiwatar da muhimman sauye-sauye da s**a haɗa da:
• Ƙarfafa tsarin horas da jami'an soja.
• Inganta ilimi da ƙwarewar jami'ai a gida da ƙasashen waje.
• Gyaran tsarin gudanarwa da sadarwa a rundunar soja.
• Ƙarfafa tsaron iyakokin Najeriya.
• Rage tasirin siyasa a harkokin rundunar soja.
LAMBOBIN YABO
Saboda gudummawar da ya bayar ga ƙasa, an karrama shi da lambobin yabo da dama, ciki har da:
• Commander of the Order of the Niger (CFR)
• Grand Commander of the Order of the Niger (GCON)
• Republic Medal (RM)
• Defence Service Medal (DSM)
• United Nations Service Medal
RAYUWA BAYAN RITAYA
Bayan ritayarsa daga aikin soja a shekarar 1983, ya shiga harkokin kasuwanci da gudanarwa. Ya shugabanci manyan kamfanoni da hukumomi, tare da bayar da gudummawa wajen cigaban Jihar Neja da Najeriya baki ɗaya.
An san shi da halin ladabi, tawali’u da nisantar rikice-rikicen siyasa, abin da ya sa ake yi masa laƙabi da "Gentleman-General" wato Janar Mai Ladabi.
RASUWA
Laftanar Janar Mohammed Inuwa Wushishi ya rasu a ranar 4 ga Disamba, 2021, a birnin London yana da shekaru 81.
An binne shi a garinsu na Wushishi da ke Jihar Neja.
Ya bar mata da yara bakwai tare da dumbin waɗanda s**a amfana da rayuwarsa da ayyukansa.
GADO DA TARIHI
Mohammed Inuwa Wushishi ya kasance ɗaya daga cikin hafsoshin soja da s**a kafa tarihi a Najeriya. Za a ci gaba da tunawa da shi a matsayin:
• Jami'in soja mai kwarewa da nagarta.
• Jagora mai nutsuwa da bin doka.
• Mutum mai kishin ƙasa da hidima.
• Daya daga cikin hafsoshin da s**a taimaka wajen gina rundunar sojin Najeriya ta zamani.
Allah Ya jikansa da rahama, Ya gafarta masa kura-kuransa, Ya sanya Aljannar Firdausi ta zama makomarsa. Amin. 🤲🏽