10/07/2026
Sollu 'alan Nabiy
PERJUANGAN MELAYU SEBAGAI WASILAH MEMIKUL AMANAH AGAMA
Bangsa bukan ukuran kemuliaan di sisi Allah SWT. Al-Quran menegaskan bahawa ukuran kemuliaan yang sebenar ialah iman dan takwa, bukan keturunan, warna kulit atau asal-usul sesuatu kaum.
Namun, daripada hakikat itu tidak boleh disimpulkan bahawa bangsa tidak mempunyai sebarang nilai dalam perancangan Allah terhadap sejarah.
Dalam sunnatullah, Allah sering memilih manusia, tempat, zaman dan juga sesuatu bangsa sebagai wasilah untuk memikul amanah agama. Kemuliaan tidak terletak pada wasilah itu sendiri, tetapi pada amanah yang dipikul melaluinya.
Bangsa Quraisy ialah contoh yang paling jelas. Rasulullah SAW diutus daripada Quraisy. Bahasa Quraisy menjadi bahasa penurunan al-Quran. Pada peringkat awal Islam, kepimpinan umat juga banyak dipikul oleh tokoh-tokoh Quraisy. Semua ini bukan kerana bangsa Quraisy memiliki kemuliaan mutlak, tetapi kerana Allah memilih mereka sebagai wasilah bagi melaksanakan misi risalah yang bersifat sejagat.
Demikian juga dalam sejarah Alam Melayu. Bangsa Melayu, melalui institusi kesultanan, para ulama, pondok, pesantren, tulisan Jawi, undang-undang, adat yang diserasikan dengan syariat serta jaringan dakwah serantau, telah menjadi wasilah penting bagi penyebaran, pemeliharaan dan pengembangan Islam selama berabad-abad. Islam di Alam Melayu bukan sekadar berkembang di tengah masyarakat Melayu, bahkan berkembang melalui institusi dan tamadun yang dibangunkan oleh orang Melayu.
Oleh sebab itu, mempertahankan bangsa yang menjadi pendukung agama tidak boleh disamakan dengan asabiyyah yang tercela. Jika yang dipertahankan ialah kezaliman atau rasa superior terhadap bangsa lain, maka itulah asabiyyah yang dilarang. Tetapi jika yang dipelihara ialah institusi, bahasa, budaya ilmu dan struktur masyarakat yang menjadi wadah bagi kelangsungan agama, maka itu termasuk dalam menjaga maslahat agama.
Bangsa bukan matlamat; bangsa ialah wadah. Agama ialah tujuan; bangsa boleh menjadi kenderaan yang membawanya. Meruntuhkan wadah yang masih berfungsi bererti melemahkan salah satu alat yang selama ini membantu memelihara agama.
Namun demikian, tiada satu bangsa pun mempunyai hak eksklusif untuk menjadi pembawa agama selama-lamanya. Allah SWT boleh mengangkat sesuatu bangsa apabila mereka memikul amanah, dan Allah juga boleh menggantikannya apabila mereka mengkhianati amanah itu.
Inilah sunnatullah yang berulang dalam sejarah. Sebagaimana Quraisy tidak dimuliakan semata-mata kerana nasab mereka, demikian juga bangsa Melayu tidak akan terus menjadi wasilah hanya kerana identiti Melayunya.
Sesebuah bangsa hanya akan terus dipilih selagi ia menjadikan Islam sebagai asas ilmu, keadilan, akhlak dan pemerintahan.
Justeru, memelihara bangsa bukan kerana bangsa itu suci, tetapi kerana kita ingin memelihara wadah yang terbukti pernah berkhidmat kepada agama. Dan jika wadah itu rosak, tugas kita bukan meninggalkannya, tetapi memperbaikinya agar ia terus layak menjadi wasilah bagi agama Allah.
Itulah keseimbangan antara menolak fanatisme bangsa dan mengiktiraf peranan bangsa dalam sejarah peradaban Islam.
Moga Allah merahmati para pendokong dan pejuang Melayu sebagai wasilah menjaga maslahah agama.
Bissiril Fatihah
